1. Thảo luận cách điều chỉnh suy nghĩ cho nhân vật
2. Đóng vai nhân vật trong các tình huống để điều chỉnh suy nghĩ theo hướng tích cực
3. Rút ra bài học cho bản thân từ việc xử lý tình huống để điều chỉnh suy nghĩ tích cực
- Quan sát các bức tranh trong mỗi tình huống dưới đây và đóng vai thể hiện cách ứng xử có văn hóa nơi công cộng.
- Thảo luận sau đóng vai:
+ Các nhân vật trong tình huống đã có cách ứng xử như thế nào ở nơi công cộng?
+ Em rút ra điều gì từ những cách ứng xử trên?
Tình huống (1): Minh đã sai khi không tự dọn dẹp rác của mình. Việc ỷ lại vào lao công là một hành vi không nên.
Tình huống (2): Bạn nhỏ phân vân có nên nhường chỗ cho ông cụ không, và việc cần làm lúc này là mạnh dạn nhường chỗ nếu như bạn đảm bảo sức khoẻ.
Sắm vai nhân vật trong các tình huống dưới đây để thực hành điều chỉnh cảm xúc theo hướng tích cực:
Tình huống 1: Bình nên cảm thấy rằng là thôi kệ, bài này mình làm không tốt thì bài lần sau mình sẽ cố gắng hơn để hoàn thành mục tiêu của mình.
Tình huống 2: Hoa sẽ nghĩ rằng là không sao hết, dù được giao nhiệm vụ nào thì mình cũng sẽ cố gắng hết mình, góp phần vào thành công chung của nhóm
TH1: Em sẽ hít thở sâu để lấy lại bình tĩnh, đọc lại lời nhận xét và làm tốt hơn ở lần tới
TH2: Em sẽ đi dạo để lấy lại bình tĩnh, sau đó sẽ cố gắng hết mình dù là làm gì
Thảo luận các tình huống giả định sau để nhận diện khả năng điều chỉnh tư duy theo hướng tích cực của bản thân.
* Tình huống 1:
Đầu năm học, Tú được giáo viên chỉ định làm lớp trưởng tạm thời trong khi lớp chưa bầu được lớp trưởng chính thức. Một số bạn tỏ ý chống đối, không hợp tác khi Tú làm nhiệm vụ.
Tư duy tiêu cực | Tư duy tích cực |
Mình thật vô dụng khi nói mà người khác không nghe. Hết thời gian làm tạm thời, mình sẽ xin thôi chức lớp trưởng. | Mình đã rất cố gắng, nhưng có lẽ mình chưa hiểu hết các bạn. Có thể mình cần xem lại cách làm việc của mình và nhờ các bạn góp ý thêm. |
Hải vốn là một học sinh giỏi và rất chăm chỉ, nhưng bài kiểm tra một số môn gần đây của Hải lại chỉ được điểm trung bình
Tư duy tiêu cực | Tư duy tích cực |
Mình chán ghét bản thân quá. Thật xấu hổ vì còn kém cả mấy bạn học lực trung bình trong lớp. | Mình đã chủ quan không ôn luyện các dạng bài tập đó vì nghĩ nó quá đơn giản. Mình cần cẩn thận hơn nữa và quyết tâm cao để điểm thi cuối kì bù lại điểm thấp này. |
+ Tình huống 1:
- Ở tình huống này, nhân vật được đặt trong hoàn cảnh phải có cách ứng xử phù hợp với ý kiến chống đối của các bạn khác
- Nếu ở tư duy tiêu cực, chúng ta có thể thấy cách giải quyết không có chính kiến, niềm tin vào bản thân mình, là cách xử lý thiếu tự tin khiến bản thân bạn càng rơi vào bế tắc
- Mặt khác, nếu ở tư duy tích cực, Tú có thể tự chứng minh khả năng của mình với các bạn khác, giúp các bạn có suy nghĩ khác về mình, nhìn nhận vấn đề ở mọi khía cạnh, từ đó bạn có cách phát huy những ưu điểm và khắc phục hạn chế của mình.
+ Tình huống 2:
- Ở hướng tư duy tiêu cực: Hải sẽ thấy tự ti về kết quả của mình, tư duy này sẽ khiến bạn càng ngày càng kém trong quá trình học tập của mình, không còn động lực để phấn đấu.
- Ngược lại, nếu Hải tư duy tích cực bạn sẽ có thể thấy được khuyết điểm của mình, từ đó tìm cách khắc phục nó, thậm chí, qua điểm số này, Hải sẽ càng có động lực phấn đấu để đạt được kết quả tốt hơn trong thời gian tới.
Câu 1
Thảo luận và đề xuất những cách rèn luyện để điều chỉnh tư duy theo hướng tích cực.
Gợi ý:
+ Duy trì suy nghĩ lạc quan trong các tình huống gặp khó khăn, trở ngại;
+ Cố gắng nhận ra sự hài hước, vui vẻ trong những hoàn cảnh tưởng như bất lợi;
+ Khoan dung với sai sót, lỗi lầm của người khác;
+ Chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt về tính cách, quan điểm, lối sống;
+ Tự nói với bản thân những lời động viên tích cực;
+ Luôn học hỏi, lắng nghe mọi người để rút kinh nghiệm từ những sai lầm của mình;
+ Tìm tòi những cách khác nhau để giải quyết vấn đề gặp phải thay vì đổ lỗi cho bản thân hoặc trách móc người khác;…
Những cách rèn luyện để điều chỉnh tư duy theo hướng tích cực:
+ Thay đổi thói quen: rèn luyện tâm trí theo suy nghĩ tích cực, nỗi sợ hãi sẻ không thể kiểm soát bạn nữa.
+ Cẩn trọng trong lời nói: trước khi quyết định thay đổi cách nói chuyện, bạn cần biết bản thân đang sử dụng lời nói nào
+ Tìm đến những người bạn ngưỡng mộ và lắng nghe những câu chuyện cảm hứng của họ
+ Điều chỉnh cách suy nghĩ trong mọi hoàn cảnh, luôn nhìn mọi chuyện theo chiều hướng tích cực, tốt đẹp.
- Quan sát các bức tranh và chỉ ra mối nguy hiểm mà các bạn trong mỗi tranh có thể gặp phải.
- Thảo luận cách xử lý và đóng vai thể hiện cách ứng phó với các tình huống nguy hiểm đó.
- Chia sẻ điều em học được sau khi đóng vai xử lí tình huống.
Bức tranh 1: Các bạn nhỏ bơi giữa hồ mà không có áo phao bảo vệ có thể bị đuối nước
Bức tranh 2: Bạn học sinh đi học về một mình giữa trời mưa sấm chớp, xung quanh rất nhiều cây cối nếu sấm chớp đánh sẽ nguy hiểm
Bức tranh 3: Các bạn nhỏ đi học dàn hàng xe giữa đường có thể làm tai nạn
Bức tranh 4: Bạn nhỏ bị côn trùng đậu ở tay và có thể bị nó cắn.
- Em đóng vai thực hiện tình huống.
Đóng vai điều chỉnh cảm xúc theo hướng tích cực trong những tình huống sau:
Tình huống 1: M sẽ bình tĩnh hỏi mẹ xem là đã có ai thay đổi vị trí gì trên bàn học của mình không? Nếu có thì yêu cầu người đó trả lại hiện trạng như lúc ban đầu
Tình huống 2: T sẽ bình tĩnh tìm hiểu thực hư xem câu chuyện này đúng hay sai bằng cách nói chuyện trực tiếp với H
Xây dựng kịch bản và đóng vai để điều chỉnh cảm xúc trong các tình huống sau:
Tình huống 1: Em sẽ khuyên H là nên tìm cách nói làm sao cho ba mẹ hiểu mình, và khuyên bạn là nên kiên nhẫn chờ thời gian thích hợp rồi nói chuyện với ba mẹ
Tình huống 2: K nên bình tĩnh lại, nói chuyện một cách thẳng thắn với T để tìm ra nguyên nhân tại sao T lại nói như vậy.
Tình huống 3: M nên bỏ ra những suy nghĩ tiêu cực như vậy, hãy nhìn lại quá trình để tìm ra những mặt hạn chế của mình rồi từ từ tìm cách khắc phục chứ không thể một phát là lên ngay kết quả tốt được.
Đóng vai các nhân vật điều chỉnh bản thân để thích ứng với sự thay đổi trong các tình huống
Tình huống 1: Gia đình A đang sống rất hạnh phúc, A được bố mẹ quan tâm, chiều chuộng. Hằng ngày, A thường thấy gương mặt vui về của bố sau mỗi buổi đi làm về và nghe bố kể về những thành công trong công việc ở nhà máy. Bỗng dưng tai hoạ ập đến, bố A vĩnh viễn mất đi sức lao động sau một tai nạn giao thông.
Nếu là A, em sẽ làm gì?
Tình huống 2: Từ nhỏ T thường học ở trường gần nhà. Năm nay, gia đình T chuyển đến nơi ở mới và T cũng phải chuyển trường.
Nếu là T, em cần làm gì để có thể thích ứng tốt với sự thay đổi?
Tham khảo
Tình huống 1: Nếu là A, em tôi sẽ nỗ lực để hỗ trợ mẹ và gia đình của mình trong thời gian khó khăn, như giúp đỡ trong việc chăm sóc nhà cửa.
Tình huống 2:
Nếu em là T, em sẽ:
Xem đây như một cơ hội để tìm hiểu về môi trường mới, gặp gỡ những người mới và khám phá những thứ mới.Tham gia vào các hoạt động ở trường mới để kết nối với bạn bè mới và xây dựng mối quan hệ.Giữ cho mình một thái độ tích cực và luôn cố gắng hòa nhập với cộng đồng mới.Học tập tình huống mới và nỗ lực để hiểu và thích ứng với các giáo viên và học sinh mới.Luyện tập cách điều chỉnh cảm xúc của bản thân theo hướng tích cực khi gặp tình huống sau:
Tham khảo
1. Em sẽ cố hoàn thành nhiệm vụ cuả mình được giao, nhờ bạn giúp đỡ để hoàn thành nốt công việc.
2. Em sẽ giải thích lại với bố và không buồn chuyện đó nữa.
3. Vui vẻ, chứng minh cho bạn thấy mình có thể học giỏi.
4. Em sẽ cần tìm hiểu nguyên nhân tại sao bạn không báo mình trước, và hỏi rõ với bạn, không nên tức giận.
Thảo luận để xác định cách quản lí cảm xúc và ứng xử hợp lí trong các tình huống giao tiếp khác nhau
Gợi ý.
– Điều chỉnh cảm xúc của bản thân (ví dụ: hít thở sâu; thả lỏng cơ thể; đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu...).
– Thể hiện cảm xúc và cách ứng xử phù hợp trong các tình huống giao tiếp (ví dụ: nói về cảm xúc mà bản thân đã trải qua với thái độ bình tĩnh và chân thành không đề cảm xúc tiêu cực ảnh hưởng đến cách ứng xử; thiện chí và tuân thủ các chuẩn mực trong ứng xử với các đối tượng khác nhau...).
Hướng dẫn:
- Điều chỉnh cảm xúc của bản thân bằng cách: hít thở thật sâu, xử lí với thật bình tĩnh, đặt mình vào vị trí của người khác,..
- Thể hiện cảm xúc và cách ứng xử phù hợp trong các tình huống giao tiếp.
...