**Đọc hiểu chưa tròn – Hoàng Mai**
1. Xác định thể thơ và dấu hiệu nhận biết
2. Tìm những từ ngữ thể hiện tình cảm biết ơn của con dành cho cha mẹ.
3. Liệt kê ít nhất 2 hình ảnh cho thấy tình thương của cha mẹ dành cho con cái.
4. Chỉ ra cách gieo vần, ngắt nhịp của bài thơ và cho biết tác dụng.
5. Giải thích nghĩa của từ Hán Việt “dưỡng dục”.
6. Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ trong khổ 3.
7. Nêu bố cục và mạch cảm xúc
8. Nêu chủ đề và căn cứ xác định chủ đề.
9. Theo em bài thơ gửi đến bạn đọc thông điệp gì? Thông điệp ấy khiến em thay đổi như thế nào trong nhận thức và hành động? Trả lời 4-6 dòng.
10. Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích nội dung chủ đề/ nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ.
---
**Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:**
An dưỡng dục suốt đời ghi tạc
Nghĩa sinh thành nguyện khắc trong tâm
Nắng mưa cha mẹ dãi dầm
Nuôi con khôn lớn âm thầm chở che
Quê mình đó bờ tre, khóm trúc
Vẫn bên con những lúc đạm trường
Trong con mãi một tình thương
Ơn cha nghĩa mẹ quê hương xóm nghèo
Mùa thu đến mưa heo gió bấc
Cha có tròn được giấc ngủ say
Mẹ ăn uống có đủ đầy
Mặc có đủ ấm những ngày lạnh căm
Con vẫn mãi âm thầm nguyện ước
Cha mẹ già luôn được bình an
Mùa về tháng bảy vu lan
Chưa tròn đạo hiếu trách than tủi hờn.
(Đạo hiếu chưa tròn – Hoàng Mai)
1.
Bài thơ được viết theo thể thơ lục bát.
Dấu hiệu nhận biết:
+Câu 6 chữ (câu lục) xen kẽ với câu 8 chữ (câu bát).
+Cách gieo vần: chữ cuối câu lục vần với chữ thứ 6 của câu bát tiếp theo.
+Nhịp thơ thường ngắt 2/4, 4/4 hoặc 3/3 phù hợp với lối thơ truyền thống Việt Nam.
2.
Một số từ ngữ thể hiện tình cảm biết ơn:
- “suốt đời ghi tạc”
- “nguyện khắc trong tâm”
- “âm thầm nguyện ước”
- “chưa tròn đạo hiếu trách than tủi hờn”
3.
+“Nắng mưa cha mẹ dãi dầm / Nuôi con khôn lớn âm thầm chở che”
+“Vẫn bên con những lúc đạm trường”
4.
Gieo vần: Gieo vần lưng giữa câu lục và chữ thứ 6 của câu bát tiếp theo, theo quy luật thơ lục bát.
Ví dụ: tạc – dầm – che / trúc – trường – thương...
Ngắt nhịp: Phổ biến là nhịp 2/4, 3/3 hoặc 4/4. Ví dụ:
- “Nắng mưa / cha mẹ // dãi dầm”
- “Nuôi con / khôn lớn // âm thầm / chở che”
Tác dụng: Nhịp thơ nhẹ nhàng, mềm mại tạo cảm xúc sâu lắng, phù hợp với chủ đề đạo hiếu và tình cảm gia đình thiêng liêng.
5.
- Dưỡng: nuôi nấng, chăm sóc.
- Dục (dục dắt): dạy dỗ, giáo dục.
=> “Dưỡng dục” là công lao nuôi nấng và dạy dỗ của cha mẹ đối với con cái, vừa chăm lo về thể xác, vừa giáo dưỡng về tinh thần.
6.
Khổ 3 sử dụng biện pháp tu từ câu hỏi tu từ:
- “Cha có tròn được giấc ngủ say?”
- “Mẹ ăn uống có đủ đầy?”
=> Các câu hỏi này không nhằm tìm câu trả lời mà thể hiện sự lo lắng, thương yêu và nỗi day dứt của người con về sự vất vả, thiệt thòi mà cha mẹ đang phải chịu đựng. Đồng thời, nó gợi cảm xúc chân thành và khiến người đọc xúc động.
7.
Bố cục: Gồm 4 phần (theo 4 khổ thơ)
+Khổ 1: Nhớ về công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ.
+Khổ 2: Hình ảnh quê hương gắn liền với tình thương cha mẹ.
+Khổ 3: Lo lắng cho sức khỏe và cuộc sống của cha mẹ.
+Khổ 4: Niềm mong mỏi cha mẹ được bình an và sự day dứt khi chưa tròn chữ hiếu.
Mạch cảm xúc: Từ lòng biết ơn – đến nỗi nhớ thương – rồi chuyển thành lo lắng – cuối cùng là sự hối hận và mong ước.
8.
+Chủ đề: Bài thơ thể hiện tình cảm biết ơn, thương yêu và sự day dứt của người con khi chưa thể trọn đạo hiếu với cha mẹ.
+Căn cứ: Cả bài thơ xoay quanh hình ảnh cha mẹ tảo tần, hi sinh và người con luôn ghi nhớ công ơn ấy, nhưng cảm thấy chưa làm tròn bổn phận làm con. Các từ ngữ, hình ảnh, câu hỏi tu từ đều thể hiện rõ điều đó.
9.
- Bài thơ gửi đến thông điệp rằng: mỗi người con cần luôn ghi nhớ công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ và cố gắng sống sao cho trọn đạo hiếu. Bài thơ khiến em nhận ra rằng cha mẹ đã hi sinh rất nhiều, nên em cần yêu thương, quan tâm và chăm sóc cha mẹ nhiều hơn từ những việc nhỏ nhất trong cuộc sống hằng ngày.
