Trở về với mảnh đất đầy những chiến công và lịch sử hào hùng lần thứ hai sau bẩy năm, thời gian đã làm đổi thay mọi thứ, mỗi lần mỗi cảm xúc nói đúng hơn là thật nhiều cảm xúc đan xen lẫn lộn. Là người ngay từ hồi đi học, khi nhận được điểm 5 môn Văn (trên thang điểm 10) là đã thấy vui lắm rồi nên tôi không biết phải bắt đầu diễn tả cảm xúc của mình từ đâu và như thế nào, bởi vì không phải điều gì mình nghĩ cũng nói hay viết ra thành lời được.
Lẩn tránh mãi đúng hơn là do sự quyết liệt của Giáo sư, Viện trưởng (chắc Giáo sư không có nhiều thời gian để nghe và hiểu được tâm trạng và cảm xúc của từng cán bộ, nhân viên của mình sau chuyến hành trình về địa chỉ đỏ nên GS muốn mọi người viết ra để GS sẽ dành thời gian đọc nó).Tôi đành mạnh dạn vậy?
Năm 2005, Tôi được Chi ủy và Lãnh đạo Viện giao nhiệm vụ dẫn đầu Đoàn của Viện Huyết học truyền máu Trung ương gồm 41 cán bộ, nhân viên tiêu biểu đi thăm miền Trung hay chính xác hơn là địa đạo Vịnh Mốc, nghĩa trang Trường Sơn, lần đó thật vui và cảm động, nhưng đọng lại trong Tôi chỉ một cảm xúc là sự hy sinh mất mát thật lớn lao của Đất nước một thời máu lửa. Tôi đã nghe nói về sự hy sinh này qua đài, báo, các bộ phim truyền hình tư liêu và truyện kể nhưng thực sự đứng ở giữa nghĩa trang Trường Sơn vào buổi chiều mưa năm ấy, giữa hàng vạn ngôi mộ tôi mới thực sự hiểu được cái giá của sự tự do độc lập, hôm đó Tôi được chứng kiến ca sĩ Thu Hiền (NSND) vừa khóc vừa hát cho đồng đội nghe Tôi đã không thể cầm được lòng mình bởi nghĩa tình đồng đội cảm động và sâu sắc quá. Lúc đó Tôi mới biết NSND Thu Hiền cũng là chiến sỹ Trường Sơn. Tôi không biết các anh hùng, liệt sỹ có nghe được tiếng hát tri ân của đồng đội mình hay không nhưng Tôi tin các anh mãi mãi là những người anh hùng bất tử trong trái tim cả dân tộc. Sau lần đi ấy, Tôi tự hứa với mình nhất định sẽ quay lại mảnh đất này một lần nữa.Chuyến đi đó của chúng tôi vì không có nhiều thời gian nên chúng tôi không qua thăm Thành cổ Quảng Trị được, một điều đáng tiếc nếu như không có bài hát của người con gái ấy. Trong một buổi liên hoan giao lưu với cán bộ khách sạn Cửa Tùng, giọng của người con gái đất Quảng hỏi nhỏ vào tai tôi: “Các Anh có qua thăm Thành Cổ không?” Tôi trả lời: “Không em ạ vì bọn anh không còn thời gian”, “Tiếc thật”; Tôi chưa kịp hiểu hết ý nghĩa của câu nói đó thì e nói tiếp: “Em sẽ đưa các anh về Thành Cổ qua lời một bài hát”. Chưa kịp trả lời, thì người con gái ấy đã cầm micrô và hát say sưa bài “Cỏ non Thành Cổ”. Tôi chưa hiểu hết lời của bài hát nhưng một cảm xúc thật khó diễn tả có lẽ vì là lần đầu tiên được một người con gái hát tặng và giai điệu cũng như lời của bài hát. Tôi rất muốn hát một bài để đáp lại nhưng thật tiếc tôi không biết hát, Tôi chỉ biết nói cảm ơn em, khi chia tay Tôi thầm mong sẽ được quay trở lại đây một lần nữa.
Thật may mắn năm 2012, kỷ niệm 65 năm ngày thương binh liệt sỹ Viện chúng tôi lại có kế hoạch về Quảng Trị để tri ân các anh hùng liệt sỹ. Tôi mừng quá và xin đăng ký đầu tiên. Lần này, chúng tôi đi đông hơn nhiều (235 người) vì thế kế hoạch cũng được chuẩn bị rất chu đáo về mọi mặt. Cảm xúc thật nhiều không biết diễn tả sao cho hết vì nó đan xen giữa cảm xúc cũ chưa hết thì cảm xúc mới đã xuất hiện. Chúng tôi đã đến được rất nhiều nơi nhưng thời gian đều rất gấp gáp, thậm chí chủ yếu là ngồi trên xe và đến các địa danh lịch sử, ngủ cũng được ít và vì thế Tôi cũng không có thời gian để tìm gặp người con gái ấy! Nhưng tôi đã đến được Thành Cổ Quảng Trị và Tôi đã cảm nhận sâu sắc hơn lời của bài “Cỏ non Thành Cổ”qua lời giới thiệu trầm ấm của người con trai xứ Huế, Anh là Giám đốc Ban Quản lý di tích Thành Cổ, Quảng Trị. Mặc dù rất bận nhưng biết Đoàn của Việt Huyết học truyền máu Trung Ương vào Anh đã dành thời gian để giới thiệu cho chúng tôi.
Điều thật đặc biệt là lần về Thành Cổ lần này, chúng tôi đã cùng nhau hát dâng tặng các anh hùng, liệt sỹ khúc hùng ca “Cây Thiên mệnh trong Thành Cổ Quảng Trị” do Giáo sư, Viện trưởng, Anh Hùng Lao Động, Nguyễn Anh Trí, người anh của Viện chúng tôi sáng tác. Tôi chắc mình cũng chưa thể hiểu hết được ý tứ của lời thơ, lời bài hát ấy. Tôi chỉ thấy nó thật đẹp, thật hào hùng và thật linh thiêng. Chắc chúng tôi khó có cơ hội lần nữa để được tham dự và chứng kiến những giây phút thiêng liêng và ấm cúng đầy chất tri ân này. Trong tôi có một cảm xúc rất lạ, rất khó tả, hình như cảm xúc của sự mất mát quá lớn nhưng đầy hào hùng, sự hy sinh cần phải có và có thể nói là được hy sinh cho dân tộc, thật tự hào vì được là một công dân của một dân tộc anh hùng và mãi mãi là như thế.
Một cảm xúc mà tôi cũng không thể quên được đó là chuyến đi về Xã Hải Thượng, Huyện Hải Lăng, Thành cổ Quảng Trị để bàn giao nhà tình nghĩa cho Mẹ Đào Thị Vơ mà Viện chúng tôi trao tặng. Thú thật lúc đầu Tôi chỉ nghĩ đây là việc bàn giao có tính chất thủ tục như bao lễ bàn giao khác nhưng khi đến nơi tôi thật sự bất ngờ nếu không muốn nói là quá bất ngờ vì nhiều điều Tôi không thể nghĩ tới. Vừa đến ngõ dáng một bà mẹ lưng hơi còng (Sau được giới thiệu chính là mẹ Đào Thị Vơ, nữ thanh niên xung phong Trường Sơn xưa) cùng anh em, hàng xóm ra đón chúng tôi; không chút xa lạ những cái ôm thật chặt, nụ cười rất tươi cứ như chúng tôi là người thân ở xa về. Một ngôi nhà cấp 4 không to nhưng còn mới, khang trang, sạch sẽ hiện ra với khoảng sân vừa phải kê những chiếc bàn đầy những sản phẩm quê hương như bánh gai, bánh bột lọc, nước ngọt,…Sau tôi mới biết đây cũng là buổi liên hoan mừng nhà mới, chỉ có điều chung tôi thì quá đông (gần 50 người) mà nể lòng người miền Trung hiếu khách nên chúng tôi đã ăn hết để vui lòng gia chủ.Cả chủ và khách đều thấy thật vui và thật ấm cúng.Thế mới biết không phải mâm cao cỗ đầy mới là quan trọng mà cái cốt lõi là ở nghĩa tình, ở lời chào và những tình cảm chân thành. Một lần nữa tôi lại hiểu thêm về cuộc sống của con người Quảng Trị đầy chất tâm hồn. Lễ bàn giao diễn ra thật ngắn gọn. Trong buổi lễ tôi biết được thêm nhiều điều: đây chính là mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, là nơi mà Đồng chí Nguyễn Quốc Triệu nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế của chúng tôi sống, chiến đầu và được kết nạp Đảng, là mảnh đất kiên trung của cuộc chiến đấu giải phóng dân tộc.Một điều nữa là chỉ 50 triệu đồng là đủ xây một căn nhà không to nhưng cũng đủ dùng và thật đẹp, viện tôi có gần 600 cán bộ, mỗi người chỉ cần tiết kiệm gần 100 ngàn, thì thêm một gia đình nữa sẽ có ngôi nhà khang trang để ở, tôi thấy cần phải làm việc này thường xuyên hơn để có thêm gia đình được có nhà.
Cảm xúc giữa hai chuyến đi của tôi thật nhiều, mỗi địa danh mà tôi đã đến đều có nhiều thay đổi, nhưng một điều Tôi thấy không thay đổi đó là tấm lòng người Quảng Trị nói riêng, cũng như người miền Trung sao chân chất và tình người đến như vậy? Có lẽ trên mảnh đất hào hùng chứng kiến sự hy sinh lớn lao của các anh hùng, liệt sỹ mà người dân ở đây hiểu được cái giá trị của cuộc sống mà họ đang có, mặc dù còn gian khổ lắm, còn nhiều khó khăn lắm nhưng sao thật niềm nở, hiếu khách, nhẹ nhàng và chân tình đến thế!
Quảng Trị xa về khoảng cách mà Tôi vẫn thấy sao thật gần!
