Biện pháp

Cơ sở khoa học của biện pháp

Vun gốc

Biện pháp này dựa vào tính hướng đất: Việc vun gốc sẽ giúp có đủ đất lấp kín phần rễ, từ đó, bộ rễ của cây phát triển khỏe mạnh, tránh rửa trôi chất dinh dưỡng để cây hấp thụ được đầy đủ nước và chất khoáng.

Làm giàn

Biện pháp này dựa vào tính hướng tiếp xúc của cây: Việc làm giàn cho cây thân leo giúp cây có đủ không gian và nguồn ánh sáng thích hợp để thúc đẩy sự sinh trưởng, phát triển của cây trồng.

Bón phân ở gốc

Biện pháp này dựa vào tính hướng hóa của cây: Việc bón phân ở gốc sẽ giúp kích thích bộ rễ sinh trưởng theo cả chiều rộng và chiều sâu, từ đó, cây hấp thụ được đầy đủ nước và chất khoáng. Khi bón phân ở gốc cần phối hợp các đặc điểm của cây: bón phân nông cho cây có rễ chùm, bón phân sâu cho cây có rễ cọc.

Làm rãnh tưới nước

Biện pháp này dựa vào tính hướng nước của cây: Việc làm rãnh tưới nước sẽ giúp kích thích bộ rễ sinh trưởng theo cả chiều rộng và chiều sâu, từ đó, cây hấp thụ được đầy đủ nước và chất khoáng. Đồng thời, việc làm rãnh tưới nước cũng giúp giữ kết cấu đất, không bào mòn đất và không gây rửa trôi chất dinh dưỡng,…

Tỉa thưa cây

Biện pháp này dựa vào tính hướng sáng của cây: Việc tỉa thưa cây đảm bảo duy trì mật độ cây thích hợp để giúp cây phát triển tán nhằm hấp thu tối đa được nguồn ánh sáng cho quang hợp. Đồng thời, biện pháp này cũng đảm bảo các điều kiện khác như nhiệt độ, độ ẩm, dinh dưỡng khoáng,… phù hợp cho sự sinh trưởng, phát triển của cây. Kết quả là cây sẽ sinh trưởng và phát triển tốt hơn, cho năng suất cao hơn.

Tiêu chí

Hướng động

Ứng động

Tác nhân

kích thích

- Tác nhân kích thích theo một hướng xác định.

- Tác nhân kích thích không định hướng.

Tốc độ

cảm ứng

- Chậm hơn.

- Nhanh hơn.

Cơ chế

- Là phản ứng vận động sinh trưởng: Do tốc độ sinh trưởng không đồng đều của các tế bào tại 2 phía đối diện nhau của cơ quan đáp ứng (thân, cành, rễ).

- Ứng động sinh trưởng: Do tốc độ sinh trưởng không đồng đều của các tế bào tại 2 phía đối diện nhau của cơ quan đáp ứng (lá, cánh hoa).

- Ứng động không sinh trưởng: Do sự thay đổi hàm lượng nước trong tế bào hoặc sự lan truyền kích thích dưới dạng sóng.

Vai trò

- Giúp cây thích ứng với sự biến động có hướng của môi trường.

- Giúp cây thích ứng với sự biến động vô hướng của môi trường.

Hướng động được mô tả

Tên hướng động

Dương (+)/Âm (-)

Ý nghĩa sinh học

a. Thân non mọc hướng về phía có ánh sáng

Hướng sáng (+)

Cây lấy được nhiều ánh sáng cho quang hợp.

b. Thân cây mọc ngược chiều với lực hút của Trái Đất

Hướng trọng lực (-)

Cây lấy được nhiều ánh sáng cho quang hợp.

c. Rễ mọc hướng về nguồn nước

Hướng nước (+)

Cây lấy được nước cho các hoạt động sống của cây.

d. Rễ mọc hướng xuống đất

Hướng trọng lực (+)

Cây bám chắc xuống đất để giúp cây đứng vững và tìm kiếm được nguồn nước, khoáng cho cây.

e. Các tua (lá biến dạng) chạm và cuốn xung quanh giàn leo

Hướng tiếp xúc (+)

Cây leo được lên giàn để có nhiều không gian và nguồn sáng cho sự sinh trưởng của cây.

d. Cây dây leo cuốn xung quanh thân cây gỗ trong rừng nhiệt đới

Hướng sáng (+)

Hướng tiếp xúc (+)

Cây leo được lên cao để có nhiều không gian và nguồn sáng cho sự sinh trưởng của cây.

h. Ống phấn phát triển về phía các chất hóa học do bầu nhụy của hoa tiết ra

Hướng hóa (+)

Ống phấn phát triển về phía bầu nhụy để đưa giao tử đực vào noãn thực hiện quá trình thụ tinh với giao tử cái.

Hình

Hình thức cảm ứng ở thực vật trong mỗi hình

(a)

Hướng sáng: Thân cây có tính hướng sáng dương (hướng về phía có nguồn ánh sáng).

(b)

Hướng nước: Rễ cây có tính hướng nước dương (hướng về phía có nguồn nước).

(c)

Hướng trọng lực: Đỉnh thân hướng trọng lực âm (thân cây mọc hướng lên trên ngược chiều trọng lực).

(d)

Hướng hóa: Rễ cây mọc hướng về phía có nguồn dinh dưỡng thích hợp và cần thiết cho sự sinh trưởng, phát triển của cây.

(e)

Hướng tiếp xúc: Tua cuốn của cây bám vào giàn để leo lên.