Hiểu đúng dạng bàiDạng bài “so sánh, đánh giá hai tác phẩm/đoạn trích văn học” không chỉ yêu cầu phân tích từng văn bản riêng lẻ, mà còn phải chỉ ra:
Điểm giống nhau giữa hai tác phẩm.
Điểm khác nhau giữa hai tác phẩm.
Giá trị nội dung và nghệ thuật của mỗi tác phẩm.
Đánh giá chung về tài năng, phong cách của tác giả hoặc ý nghĩa của hai tác phẩm.
Cấu trúc bài 600 chữA. Mở bài
Khoảng 5 - 7 dòng.
Cần giới thiệu:
Tác giả, tác phẩm hoặc hai đoạn trích.
Vấn đề cần so sánh, đánh giá.
Có thể viết theo mẫu:
Văn học luôn là nơi gửi gắm những cảm xúc sâu sắc của con người trước cuộc sống. Cùng viết về ..., hai tác phẩm/đoạn thơ ... của ... và ... của ... đã đem đến cho người đọc những cảm nhận vừa gần gũi, vừa khác biệt. Qua việc so sánh hai đoạn trích, ta thấy rõ vẻ đẹp nội dung, nghệ thuật cũng như phong cách riêng của mỗi tác giả.
B. Thân bài
Khoảng 4 đoạn lớn.
Đoạn 1: Khái quát chung
Giới thiệu ngắn gọn hoàn cảnh, chủ đề hoặc nội dung chính của hai tác phẩm.
Không viết quá dài, chỉ khoảng 5 - 6 dòng.
Ví dụ:
Đoạn thơ thứ nhất thể hiện...
Đoạn thơ thứ hai lại tập trung làm nổi bật...
Cả hai đoạn đều hướng đến...
Đoạn 2: Phân tích tác phẩm/đoạn trích thứ nhất
Em cần nêu:
Nội dung chính.
Hình ảnh, cảm xúc nổi bật.
Nghệ thuật tiêu biểu.
Ví dụ:
Ở đoạn thơ thứ nhất, tác giả đã thể hiện...
Hình ảnh “...” gợi lên...
Biện pháp tu từ ... giúp câu thơ trở nên...
Qua đó, người đọc cảm nhận được...
Đoạn 3: Phân tích tác phẩm/đoạn trích thứ hai
Làm tương tự đoạn 2.
Ví dụ:
Đến đoạn thơ thứ hai, cảm xúc được thể hiện qua...
Nếu đoạn thứ nhất thiên về..., thì đoạn thứ hai lại nhấn mạnh...
Cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh, giọng điệu đã góp phần thể hiện...
Đoạn 4: So sánh điểm giống và khác nhau
Đây là phần rất quan trọng.
Giống nhau:
Hai tác phẩm cùng viết về vấn đề gì?
Cùng thể hiện cảm xúc nào?
Cùng có giá trị tư tưởng gì?
Khác nhau:
Khác về cảm xúc.
Khác về hình ảnh.
Khác về giọng điệu.
Khác về cách thể hiện nghệ thuật.
Có thể viết theo mẫu:
Hai đoạn trích có điểm gặp gỡ ở chỗ đều thể hiện...
Cả hai tác giả đều bộc lộ...
Tuy nhiên, mỗi đoạn trích lại có nét riêng. Nếu đoạn thơ của ... mang giọng điệu..., thì đoạn thơ của ... lại...
Sự khác biệt ấy xuất phát từ hoàn cảnh sáng tác, phong cách nghệ thuật và cảm xúc riêng của mỗi nhà thơ.
Đoạn 5: Đánh giá chung
Nêu giá trị của hai tác phẩm.
Khẳng định tài năng tác giả.
Mở rộng ý nghĩa.
Ví dụ:
Qua hai đoạn trích, có thể thấy cả hai tác giả đều có khả năng quan sát tinh tế và trái tim giàu cảm xúc. Mỗi người có một cách thể hiện riêng, nhưng đều góp phần làm phong phú thêm vẻ đẹp của văn học Việt Nam.
C. Kết bài
Khoảng 5 - 7 dòng.
Cần khẳng định lại vấn đề và nêu cảm nhận của bản thân.
Mẫu:
Tóm lại, hai đoạn trích tuy có những nét riêng trong cách thể hiện nhưng đều để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc. Qua việc so sánh, đánh giá hai tác phẩm, ta không chỉ hiểu thêm vẻ đẹp của nội dung và nghệ thuật mà còn thêm trân trọng tài năng, tâm hồn của người nghệ sĩ.
Phân chia thời gian khi làm bàiNếu làm trong bài thi khoảng 90 phút hoặc 120 phút, em có thể chia như sau:
Đọc đề, gạch ý chính: 5 phút.
Lập dàn ý nhanh: 7 - 10 phút.
Viết bài: 35 - 45 phút.
Đọc lại, sửa lỗi: 5 phút.
Với bài 600 chữ, không nên viết quá dài. Em nên viết khoảng 1,5 đến 2 trang giấy thi là vừa.
Kĩ năng quan trọngThứ nhất, phải bám sát đề. Đề yêu cầu so sánh cái gì thì tập trung vào cái đó, không kể lan man về tác giả, tác phẩm.
Thứ hai, không phân tích hai tác phẩm quá tách rời. Sau khi phân tích riêng, bắt buộc phải có phần so sánh điểm giống và khác.
Thứ ba, phải có nhận xét, đánh giá. Không chỉ nói “giống nhau, khác nhau” mà cần giải thích vì sao có sự giống và khác ấy.
Thứ tư, nên dùng từ nối để bài mạch lạc:
“Trước hết”
“Bên cạnh đó”
“Nếu như... thì...”
“Điểm gặp gỡ giữa hai đoạn trích là...”
“Tuy nhiên, nét riêng của mỗi tác phẩm thể hiện ở...”
“Có thể thấy rằng...”
Công thức dễ nhớMở bài: Giới thiệu 2 tác phẩm + vấn đề so sánh.
Thân bài:
Khái quát chung.
Phân tích tác phẩm 1.
Phân tích tác phẩm 2.
So sánh giống nhau.
So sánh khác nhau.
Đánh giá chung.
Kết bài: Khẳng định giá trị + cảm nhận bản thân.
Mẫu khung bài ngắn gọnMở bài:
Giới thiệu hai tác phẩm/đoạn trích và vấn đề cần so sánh.
Thân bài:
Khái quát nội dung hai đoạn trích.
Phân tích đoạn trích thứ nhất.
Phân tích đoạn trích thứ hai.
So sánh:
Giống nhau: cùng thể hiện...
Khác nhau: đoạn thứ nhất..., đoạn thứ hai...
Đánh giá:
Hai đoạn trích đều có giá trị nội dung và nghệ thuật sâu sắc, thể hiện phong cách riêng của mỗi tác giả.
Kết bài:
Khẳng định lại vẻ đẹp của hai tác phẩm và nêu cảm nhận của bản thân.
Lưu ý nhanh:
Bài 600 chữ không cần viết quá dài phần tiểu sử tác giả.
Phần so sánh phải rõ.
Phần đánh giá phải có.
Không nên chỉ phân tích từng bài rồi kết thúc, vì như vậy chưa đúng yêu cầu “so sánh, đánh giá”.