* Khái quát lại nội dung bài thơ
- Bài thơ Sang thu chính là cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu, một bức tranh thu trong sáng, đáng yêu ở vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ.
- Mạch nội dung của bài thơ gồm 3 phần:
+ Cảm nhận tinh tế của nhà thơ về tín hiệu sang thu (khổ thơ đầu)
+ Những chuyển biến tinh tế của đất trời lúc thu sang (khổ thơ thứ 2)
+ Những tâm tư, suy ngẫm của tác giả (khổ thơ cuối)
* Phân tích khổ thơ cuối Sang thu
- Cảm nhận thực của tác giả trước khoảnh khắc chuyển mình giữa 2 mùa.
"Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa"
+ “vẫn còn”, “vơi dần” => các tính từ chỉ mức độ bớt dần chỉ mức độ rằng hạ đang nhạt dần, thu đậm nét hơn.
+ Nắng: hình ảnh cụ thể của mùa hạ. Nắng cuối hạ vẫn còn nồng, còn sáng nhưng đã nhạt dần, yếu dần bởi gió se đã đến chứ không chói chang, dữ dội, gây gắt.
+ Mưa: đã ít đi. Cơn mưa mùa hạ thường bất ngờ chợt đến rồi lại chợt đi. Từ “vơi” có giá trị gợi tả, diễn tả cái thưa dần, ít dần, hết dần những cơn mưa rào ào ạt, bất ngờ của mùa hạ.
=> Mùa hạ như vẫn đang vấn vương, níu kéo điều gì nhưng hiện thực vẫn cứ thế chảy trôi, thời gian vẫn cứ tuần hoàn.
- Suy ngẫm, triết lí cuộc sống về mùa thu của đời người.
"Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi"
+ Hình ảnh ẩn dụ "sấm":
Nghĩa thực: hiện tượng tự nhiên của thời tiết. -> Hình ảnh thực của tự nhiên sang thu sấm thưa thớt, không còn dữ dội làm lay động hàng cây nữa.
Nghĩa ẩn dụ: Những vang động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời
+ “bớt bất ngờ” => nhân hóa chỉ trạng thái của con người.
+ Hình ảnh ẩn dụ “Hàng cây đứng tuổi”
Nghĩa thực: hình ảnh tả thực của tự nhiên về những cây cổ thụ lâu năm.
Nghĩa ẩn dụ: thế hệ những con người từng trải đã từng vượt qua những khó khăn, những thăng trầm của cuộc đời.
=> Những con người từng trải, đã nếm được hết mùi vị ngọt ngào, cay đắng, mặn mà hay chua chát của cuộc sống, đã trải qua những khó khăn của cuộc đời, thì giờ đây sẽ không phải rơi vào tình thế xao động hay lung lay trước những biến cố của vòng xoáy cuộc đời nữa.
* Đánh giá đặc sắc nghệ thuật
- Nghệ thuật nhân hóa, ẩn dụ
- Sử dụng tính từ chỉ trạng thái, mức độ
- Hình ảnh chân thực.
* Liên hệ bản thân:
- Nêu tình cảm, rung động trước mùa thu.
- Nêu cách đối diện của bản thân trước sóng gió, khó khăn trong cuộc đời. (Đã gặp khó khăn chưa? Xử lí như thế nào? So sánh với cách giải quyết của những người trưởng thành, lớn tuổi? Rút ra kinh nghiệm gì cho bản thân?)