Bài 29: Dinh dưỡng và tiêu hóa ở người
Nội dung lý thuyết
I. Dinh dưỡng và chế độ dinh dưỡng hợp lí
1. Dinh dưỡng và chất dinh dưỡng
- Dinh dưỡng là quá trình thu nhận, biến đổi và sử dụng chất dinh dưỡng.
- Chất dinh dưỡng là những chất hay hợp chất trong thức ăn có vai trò cung cấp nguyên liệu, năng lượng cho tế bào để duy trì hoạt động sống của cơ thể.
2. Chế độ dinh dưỡng hợp lí
- Chế độ dinh dưỡng hợp lí là số lượng, thành phần các loại thực phẩm một người sử dụng giúp cung cấp đầy đủ, cân bằng về năng lượng và các nhóm chất dinh dưỡng, đảm bảo nhu cầu của cơ thể.
- Chế độ dinh dưỡng không hợp lí có thể dẫn đến thừa cân béo phì hoặc suy dinh dưỡng.
- Nguyên tắc xây dựng khẩu phần:
- Đủ về năng lượng, đủ và cân bằng về các nhóm chất dinh dưỡng.
- Phù hợp với nhu cầu cơ thể.
- Đa dạng các loại thực phẩm, phù hợp theo mùa và theo từng địa phương.
- Phù hợp với hoàn cảnh kinh tế hộ gia đình.
@6905448@
II. Cấu tạo và chức năng của hệ tiêu hóa
| Tuyến tiêu hóa | Chức năng | Ống tiêu hóa | Chức năng |
| Tuyến nước bọt | Tiết nước bọt: làm ẩm thức ăn; chứa enzyme amylase giúp tiêu hóa một phần tinh bột | Khoang miệng | Nghiền nhỏ, đảo trộn thức ăn, giúp thức ăn thấm đều nước bọt Cảm nhận vị thức ăn |
| Tuyến vị | Tiết dịch vị chứa HCl và enzyme pepsinogen. HCl hoạt hóa pepsinogen thành pepsin (tiêu hóa protein), tiêu diệt mầm bệnh | Hầu (họng) và thực quản | Tham gia cử động nuốt Cử động nhu động đẩy thức ăn xuống dạ dày |
| Gan | Tiết dịch mật, có chức năng nhũ tương hóa lipid Đào thải độc tố | Dạ dày | Có tuyến vị tiết dịch vị Dự trữ, nghiền, đảo trộn thức ăn |
| Túi mật | Dự trữ dịch mật | Ruột non | Có tuyến ruột Cử động nhu động đẩy thức ăn di chuyển Hấp thu các chất dinh dưỡng |
| Tuyến tụy | Tiết dịch tụy chứa các enzyme tiêu hóa protein, lipid và carbohydrate | Ruột già | Hấp thu nước và một số chất Cử động nhu ruột đẩy chất cặn bã xuống trực tràng Tạo phân |
| Tuyến ruột | Tiết dịch ruột chứa các enzyme tiêu hóa protein và carbohydrate | Hậu môn | Thải phân |
@6905501@
III. Bảo vệ hệ tiêu hóa
1. An toàn vệ sinh thực phẩm
- Thực phẩm bị ô nhiễm là thực phẩm chứa kim loại nặng vượt ngưỡng cho phép, thuốc bảo vệ thực vật, chất phụ gia và chất bảo quản thực phẩm không được phép sử dụng; thực phẩm bị ôi thiu; thự phẩm bị nấm mốc;...
- An toàn vệ sinh thực phẩm là các điều kiện và biện pháp cần thiết để đảm bảo thực phẩm không gây hại đến sức khỏe của con người.
- Một số biện pháp đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm
- Sản xuất: Tuân theo tiêu chuẩn nghiêm ngặt và không gây ô nhiễm môi trường.
- Vận chuyển và bảo quản: Phân loại và đóng gói thực phẩm, lựa chọn phương pháp vận chuyển và bảo quản phù hợp.
- Sử dụng và chế biến: Chọn thực phẩm tươi và an toàn, chế biến hợp vệ sinh.
2. Phòng bệnh về tiêu hóa
@6905590@