Thạch Sanh là một người có nguồn gốc xuất thân cao quý : Con người nông dân tốt bụng, sống nghèo khổ. Con trai Ngọc Hoàng xuống đầu thai. Thạch Sanh đã nhiều lần lập chiến công hiển hách , thu được nhiều chiến lợi phẩm quý : Chém chằn tinh được bộ cung tên vàng ; diệt đại bàng, cứu công chúa; diệt hồ tinh cứu thái tử con vua thuỷ tề được vua thuỷ tề tặng cây đàn thần đuổi quân xâm lược 18 nước chư hầu. Thạch Sanh chính nghĩa lương thiện (thật thà, dũng cảm, vị tha, nhân đạo, yêu hoà bình), đại diện cho cái tốt. Cuối cùng, Thạch Sanh lấy công chúa làm vợ và được làm vua.
-Thông qua truyện cổ tích Thạch Sanh, nhân dân đã gửi gắm niềm tin, ước mơ về cuộc sống công bằng: ở hiền gặp lành, ác giả ác báo. Lí Thông là nhân vật đại diện cho thế lực xấu, một con người gian ác và nhiều mưu mô. Hắn là kẻ nấu và bán rượu, gặp Thạch Sanh sống mồ côi dưới gốc đa nhưng có sức khỏe cường tránh nên nghĩ có thể lợi dụng được. Từ cuộc gặp gỡ ban đầu, hắn đã có ý nghĩ vụ lợi chàng trai Thạch Sanh hiền lành, cho thấy hắn là một con người thật sự hiểm độc. Rồi khi biết phiên mình phải nộp mạng cho Chằn tinh, hắn đã đẩy Thạch Sanh vào chỗ chết, đi nộp mạng thay mình. Nhưng bằng sức mạnh phi thường, Thạch Sanh đã giết được chằn tinh mang về. Lí Thông lại tiếp tục mưu mô lừa người em trốn đi và hắn mang đầu chằn tinh đi dâng vua nhận trọng thưởng, nhận chức Quận công. Sống trong sung sướng vinh hoa, hắn không hề nhớ tới người em đã giúp mình thoát nạn nhưng khi vua yêu cầu đi giết đại bàng cứu công chúa, hắn lại tìm đến Thạch Sanh nhờ giúp. Và khi mục đích đạt được, hắn lại “ngựa quen đường cũ” đổ tội cho người em kết nghĩa đã bắt cóc công chúa và nhẫn tâm đẩy chàng vào hang tối, lấp kín cửa hang. Những tội ác của Lí Thông ngày càng tăng lên, hắn hiện nguyên hình là kẻ tán tận lương tâm, lòng lang dạ thú. Thạch Sanh nhờ tấm lòng lương thiện, luôn hành động vì nghĩa lớn đã nhận được sự giúp đỡ và vượt qua hiểm nguy. Nhờ tiếng đàn thần của Thạch Sanh trong hang tối đã giúp công chúa chữa được bệnh “câm”, từ đó những âm mưu xấu xa của Lí Thông dần lộ tẩy. Tiếng đàn thể hiện ước mơ của nhân dân về sức mạnh của công lí, của cái thiện chiến thắng cái ác, cái xấu xa. Và kết truyện là sự trừng trị thích đáng giành cho mẹ con Lí Thông, dù được Thạch Sanh rộng lượng tha thứ nhưng trên đường quê, chúng bị sét đánh chết hóa thành bọ hung. Công lí được thực thi, đó là kết cục mà những kẻ có tâm địa xấu xa, độc ác phải trả giá. Truyện có ý nghĩa sâu sắc, giáo dục chúng ta phải sống lương thiện, biết yêu thương và sẻ chia với mọi người xung quanh. Một trái tim chân thành và hướng thiện sẽ luôn nhận được những điều tốt đẹp nhất từ cuộc đời ban tặng.