Nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm viết bài thơ "Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ" vào năm 1971 tại chiến trường Trị - Thiên thời đánh Mĩ. Bài thơ viết theo điệu ru con của người dân tộc Tà-ôi, qua đó ca ngợi tình thương con bao la, tình yêu nước sâu nặng của người phụ nữ miền núi trên dãy Trường Sơn.
Hai câu thơ đầu cất lên như vỗ về em Cu Tai:
Em Cu Tai ngủ trên lưng mẹ ơi
Em ngủ cho ngoan đừng rời lưng mẹ.
Những câu thơ tiếp theo gợi lên hình ảnh bà mẹ hiền tần tảo, đảm đang, vừa địu con vừa giã gạo. Việc làm của mẹ thật cao cả: "Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội". Tình mẹ thương con mênh mông. Gối con thơ là vai gầy của mẹ. Nôi con nằm là lưng mẹ. Và tim mẹ đang cất lên lời ru tiếng hát. Nhịp chày nghiêng, mồ hôi mẹ, vai, lưng và trái tim là những chi tiết nghệ thuật thể hiện một cách sâu sắc và cảm động tình thương con của người mẹ nghèo:
Nhịp chày nghiêng giấc ngủ em nghiêng
Mồ hôi mẹ rơi má em nóng hổi
Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối
Lưng đưa nôi và tìm hát thành lời:
Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi
Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội.
Câu thơ "Mẹ thương a-kay, mẹ thương bộ đội" thể hiện một cách tuyệt đẹp tình thương con chan hòa với tình yêu nước dào dạt trong trái tim bà mẹ Tà-ôi. Mỗi hạt gạo mẹ giã trắng ngần để nuôi quân đều mang nặng tình non nước.
Niềm hi vọng của mẹ cháy bỏng tâm hồn. Mẹ mong có nhiều gạo trắng thơm để nuôi bộ đội đánh giặc. Mẹ mơ ước con thơ sẽ lớn lên mang tầm vóc dũng sĩ "vung chày lún sân" như người anh hùng trong trường ca:
Con mơ cho mẹ hạt gạo trắng ngần
Mai sau con lớn vung chày lún sân.
Khúc ru thứ hai cho biết người mẹ vừa địu con vừa phát rẫy tỉa bắp. Núi Ka-lưi trên dãy Trường Sơn, ngọn núi hùng vĩ thuộc miền tây Trị Thiên. Câu thơ "Lưng núi thì to mà lưng mẹ nhỏ" là một cách nói tương phản để khẳng định và ngợi ca đức tính cần cù, tinh thần kiên nhẫn, đảm đang của người phụ nữ miền núi trong lao động sản xuất.
Hình ảnh "Mặt Trời" trong vần thơ của Nguyễn Khoa Điềm mang ý nghĩa sâu sắc. "Mặt Trời của bắp" là mặt trời của thiên nhiên đem lại sự sống cho muôn loài, tạo vật. "Mặt Trời của mẹ" là em Cu Tai đang nằm ngủ trên lưng mẹ, đang lớn lên trong tình yêu thương và hi vọng của mẹ. Câu thơ đăng đối, hình ảnh tượng trưng rất sáng tạo và biểu cảm:
Mặt Trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt Trời của mẹ, em nằm trên lưng.
Lời thơ và tiếng ru cứ ngân dài trong không gian và theo dòng chảy thời gian năm tháng. Sâu nặng biết bao tình mẫu tử:
"Ngủ ngoan a-kay ơi, ngủ ngoan a-kay hỡi!".
Hình ảnh bà mẹ Tà-ôi mang tầm vóc chiến sĩ, rất trung hậu được chúng ta kính trọng và ngưỡng mộ, đã để lại một dấu son trong thơ Nguyễn Khoa Điềm.

Ông Hai là người làng Chợ Dầu. Trong kháng chiến chống Pháp, ông phải đưa gia đình đi tản cư. Ở đây, lúc nào ông cũng nhớ làng và luôn dõi theo tin tức cách mạng.. Khi nghe tin đồn làng Chợ Dầu theo giặc, ông vô cùng đau khổ, cảm thấy xấu hổ, nhục nhã. Ông không đi đâu, không gặp ai, chỉ sợ nghe đồn về làng ông theo giặc. Nỗi lòng buồn khổ đó càng tăng lên khi có tin người ta không cho những người làng ông ở nhờ vì là làng Việt gian. Ông không biết bày tỏ với ai, không dám đi ra ngoài. Thế là ông đành nói chuyện với thằng con út cho vơi nỗi buồn, cho nhẹ bớt những đau khổ tinh thần. Khi nhận tin cải chính, vẻ mặt ông tươi vui, rạng rỡ hẳn lên. Ông chia quà cho các con, và tất bật báo tin cho mọi người rằng nhà ông bị Tây đốt, làng ông không phải là làng Việt gian. Ông thêm yêu và tự hào về cái làng của mình.

Lặng lẽ Sa Pa kể về nhân vật chính là 1 anh thanh niên 27 tuổi sống 1 mình trên đỉnh núi Yên Sơn quanh năm mây mù bao phủ. Công việc chính của anh là công tác khí tượng thuỷ văn kiêm vật lí địa cầu. Công việc ấy đòi hỏi anh phải có tinh thần trách nhiệm cao vì thế 4 năm anh chưa về nhà 1 lần. Ở đây anh luôn thèm người vì vậy anh đã dùng cây chắn ngang đường để mong được tiếp xúc với người qua đường. Trong 1 lần anh làm quen với bác lái xe và nhờ bác giới thiệu anh gặp gỡ với hành khách trên xe trong đó có ông hoa sĩ và cô kĩ sư họ đã lên thăm chỗ anh ở. Trong cuộc gặp gỡ anh thanh niên hào hứng giới thiệu với khách về công việc hằng ngày của mình – những công việc âm thầm nhưng vô cùng có ích cho cuộc sống. Họa sĩ già phát hiện ra phẩm chất đẹp đẽ, cao quý của anh thanh niên nên đã phác họa một bức chân dung. Qua lời kể của anh, các vị khách còn được biết thêm về rất nhiều gương sáng trong lao động, sản xuất, đem hết nhiệt tình phục vụ sự nghiệp xây dựng và chiến đấu bảo vệ Tổ quốc. Sau 1 lúc nói chuyện họ chia tay. Trước khi ra về anh không quên tặng hành khách trên xe 1 làn trứng để ăn trưa. Anh đã để lại ấn tượng tốt trong lòng ông họa sĩ và cô kĩ sư. Ông họa sĩ đã hứa sẽ có dịp quay trở lại thăm anh.

VỀ GIA ĐÌNH

~~~`~~~~~NGƯỜI VĨ ĐẠI ~~~~~~~~

lơ thơ gió thổi ngọn cây
cho ai vất vả bao ngày sớm hôm
cha mẹ vận cứ ôn tồn
dạy con vất vả lớn khôn nên người
nào ngờ con chỉ biết lười
không biết phấn đâu những lời người khuyên.
người như là những con thuyền
âm thầm lặng lẽ thường xuyên ngày ngày
người như là một bóng cây
che chở khắp lối con hãy đi về.
nhìn người con chỉ não nề
người là dấu hiệu dường về không sai
người thương con mãi không phai
dù rằng con chẳng bằng ai trên đời
nhưng người vẫn mãi tuyệt vời
người như biển cả ngời ngời rạng đông
người như là những con sông
nuôi bầy cá nhỏ dù nông hay đầy
rồi con sẽ chẳng ở đây
mà là nơi khác chông gai sẵn chờ
thành công trước mắt cứ mờ
mây mù che phủ không sờ tới nơi
vậy mà người chẳng bỏ rơi
người luôn bên cạnh với lời thiết tha
"rằng có lúc con vấp ngã
hãy đứng lên dù vất vả ra sao
dù phía trước là núi cao
hay cái khác khó thế nào cũng vậy
hãy vững tin rồi có ngày
con sẽ được sự tin cậy ngọt ngào
nên cuộc sống có ra sao
thì ta vẫn ở bên con mãi mãi ..."
ôi!sự to lớn vĩ đại
đã chắt chiu đứa con dại này rồi
nghĩ rằng :"con đã quá tồi
đã không nghe lời lại còn hư hỏng
giờ đây chỉ biết đau lòng
trái tim thắt như đứt từng khúc ruột
rằng có lúc người buông xuôi
người sẽ xa con ,mồ côi là hết"
nên giờ con chỉ sợ sệt
rằng người sẽ nhắm mắt hết cuộc đời
nhưng người mãi luôn sáng ngời
trong lòng con và trái tim nhỏ bé
và con muốn nói nhỏ nhẹ
"con yêu người và mãi sẽ không quên "
người sẽ có một cái tên
với tình yêu con trao người mãi mãi
người vất vả vì con dại
mãi là "người vĩ đại " của riêng con.

---------THE END-----------

VỀ THẦY CÔ
~~~~~~~~~~~nhớ~~~~~~~~
một đời người ....hi sinh vì trẻ nhỏ
một đời người ....dạy dỗ bao trẻ thơ
một đời người ...bao công lao khó nhọc
một đời người ...thầm lặng của bến bờ.

một bến bờ mang bao nhiêu hạnh phúc
một bến bờ tôi mãi mãi ghi ơn
một bến bờ sống dậy trong kí ức
một tuổi thơ tôi mãi mãi không quên.

đó là khi học chân rảo bước tới trường
đó là khi gặp người thầy dạy dỗ
những lúc đó dạt dào là yêu thương
để nhớ về công lao thầy dưỡng dục .

người lái đò sang bến bờ hạnh phúc
người lái đò chở bao là thế hệ
người lái đò mang bao nhiêu cảm xúc
để giờ đây tôi mãi mãi không quên.

nay thầy tôi tuổi đã ngoài đôi mươi
nay tóc thầy đã dần màu bạc trắng
nay tóc thầy đã không xanh một màu
để cho tôi đau nhói cả cõi lòng .

thầy ơi !không phải tóc bạc thầy nhỉ ?
tóc thầy trắng do bụi phấn mà thôi
thầy viết bảng nên bụi phấn nó rơi
gió nhẹ thổi bụi rơi lên mái tóc ...

ôi !người thầy của tôi -thầy kính mến
người cha cuộc đời của đứa con thơ
người vĩ đại tuyệt vời -con nhớ mãi
để hôm nay con viết cùng trái tim .

nguyện dâng cho thầy bài thơ con viết
nguyện dâng cho thầy ngàn lời tạ ơn
nguyện dâng cho thầy bài ca kính mến
nguyện cả đời con nhớ mãi về thầy ...

*Giống :Đều có từ hai nét nghĩa trở nên.

* Khác nhau:

- Từ đồng âm: Những từ khác nhau nhưng có cách phát âm giống nhau và có nghĩa hoàn toàn khác nhau.

-Từ nhiều nghĩa: Một từ có thể mang nhiều nét nghĩa khác nhau trong những ngữ cảnh khác nhau. Trong đó có 1 nghĩa gốc và nhiều nghĩa chuyển. Những nét nghĩa này không hoàn toàn khác nhau.

- Từ đồng âm: Những từ khác nhau nhưng có cách phát âm giống nhau và có nghĩa hoàn toàn khác nhau.
VD:
+ ĐƯỜNG phố lúc nào cũng tấp nập.
+ Anh ấy phải kiêng các món ăn có nhiều ĐƯỜNG.

-Từ nhiều nghĩa: Một từ có thể mang nhiều nét nghĩa khác nhau trong những ngữ cảnh khác nhau. Trong đó có 1 nghĩa gốc và nhiều nghĩa chuyển. Những nét nghĩa này không hoàn toàn khác nhau.
VD: Chúng tôi đang ĂN cơm thì mất điện. ( "ăn" có nghĩa gốc )
Nó chơi ĂN gian, ai cũng biết nhưng không thèm nói. ( "ăn" có nghĩa chuyển )

1.Từ đồng âm khác nghĩa:là những từ có cấu tạo trong mặt ngữ pháp thì giống nhau những nghĩa hoàn toàn trái ngược nhau.VD:bàn có nhiều nghĩa:
Nghĩa 1:là vật gắn liền với tuổi học sinh,dùng để học trong nhà trường
Nghĩa 2:là hoạt động nói chuyện,trao đổi về vấn đề gì đó
Từ nhiều nghĩa:có cùng cấu tạo,có nhiều nghĩa và nghĩa có thể rộng và có thể hẹp
VD;chân:
Nghĩa 1:là bộ phận của con người,dùng để đứng vững hoặc để di chuyển .VD:bàn chân của em.
Nghĩa 2:là đường thẳng nối liền giữa trời và biển.VD: chân trời kia đẹp wá!
2.k/nThuật ngữ là những từ ngữ biểu thị khái niệm khoa học, công nghệ thường được dùng trong các văn bản khoa học, công nghệ.
Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm, và ngược lại, mỗi khái niệm chỉ biểu thị bằng một thuật ngữ.

đặc đm+ Thuật ngữ thể hiện rõ ràng, chặt chẽ các khái niệm. Về nguyên tắc, mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm, và ngược lại, mỗi khái niệm chỉ biểu thị bằng một thuật ngữ.

+ Thuật ngữ không có hiện tượng đồng âm, đa nghĩa, đồng nghĩa.

MB“Trong màn đêm lạnh giá, một ngọn nến sẽ soi sáng và sưởi ấm cho mọi vật. Trong cuộc đời mỗi con người, ngọn nến đó chính là mẹ!”."Mẹ "chỉ một từ thôi đã đủ cảm xúc dâng trào ,đã đủ bao nhiêu thứ tuyệt diệu về người mẹ.Mẹ tôi -một người phụ nữ tuyệt vời-một người phụ nữ luôn tận tình chu đáo chăm lo cho lũ con thơ .Và tôi nghĩ ,chỉ là nghĩ thôi và tôi tưởng tượng ra lũ trẻ sống thiếu tình mẹ ra sao ,nó sẽ sống như thế nào ?Lũ trẻ đó không hề được sống trong vòng tay yêu thương ấm áp của mẹ ,không được sống trong lời ru đầy yêu thương với ngọt ngào .Điều đó càng làm cho tôi chỉ muốn nói với mẹ tôi yêu mẹ rất nhiều và người là người tôi êu quý nhất .

KB:Mẹ tôi là như vậy đấy !Người giản dị ,tiếp kiệm nhưng hết đỗi tuyệt vời .Tôi đã nhiều lần làm mẹ buồn để giọt nước mắt mẹ rơi ,làm mẹ khóc không phải vì đánh tôi mà mẹ rất đau lòng .Mẹ ơi -con xin lỗi .Ngàn vạn lời xin lỗi con muốn nói với mẹ cùng với đó là ngàn vạn lời cảm ơn con muốn gửi tới người . Tôi yêu mẹ tôi nhất vì mẹ tôi là duy nhất trên đời .Mẹ tuyệt vời như biển cả,mẹ ấp ám như nắng vàng ,mẹ thương yêu như cơn gió và mẹ vĩ đại như cả khoảng trời .Tôi mãi yêu mẹ tôi suốt đời .