Nội dung lý thuyết
Hãy "Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ" để cảm nhận...
* Mở bài: đoạn 1 đã giới thiệu tác phẩm truyện (nhan đề, tác giả) và nêu ý kiến khái quát về tác phẩm.
* Thân bài
- Đoạn 1: nêu ngắn gọn nội dung chính của tác phẩm: gồm 19 thiên truyện nhỏ, nhân vật “tôi”- cậu bé 10 tuổi kể về những niềm vui nỗi buồn trong cuộc sống hằng ngày.( giới thiệu từ thể loại, bố cục, nhân vật chính…)
- Ba đoạn còn lại:
+ Nêu chủ đề của tác phẩm trực tiếp trong câu: Dường như nhà văn muốn gửi đến…Hãy mở rộng mọi giác quan, mở rộng tâm hồn mình để cảm nhận vẻ đẹp kì diệu của sự sống, cỏ cây, đất trời.
+ Nhận định nội dung là bài ca về sự giao cảm đẹp đẽ tinh tế giữa người với người: kết hợp bằng chứng.
+ Cốt truyện đơn giản những hấp dẫn (kết hợp bằng chứng), xây dựng thành công một số hình ảnh chứa đựng nhiều lớp nghĩa (dẫn chứng)
*Kết bài: khẳng định vị trí, ý nghĩa của truyện
Là một món quà đẹp mà người viết đã trao tặng đến bạn đọc.
* Mở bài: Giới thiệu tác phẩm văn học và tác giả; nêu khái quát ấn tượng của bản thân về tác phẩm
* Thân bài: Phân tích đặc điểm của tác phẩm:
Lần lượt trình bày hệ thống luận điểm, luận cứ và dẫn chứng theo một trình tự nhất định để làm sáng tỏ vấn đề đã nêu ở mở bài, cụ thể:
+ Khái quát nội dung chính của tác phẩm.
+ Đánh giá, phân tích một số nét tiêu biểu của tác phẩm để làm nổi bật chủ đề (qua sự việc, nhân vật, một số chi tiết đặc sắc,....) ->lập luận chặt chẽ, theo trình tự hợp lí
+ Nhận xét, đánh giá về những nét nghệ thuật đặc sắc trong tac phẩm (ngôi kể, lời kể, cốt truyện, các chi tiết đặc sắc, nghệ thuật xây dựng nhân vật,...)
* Kết bài: Khẳng định ý nghĩa, giá trị của tác phẩm.
Các bước viết bài:
- Lựa chọn tác phẩm phân tích
- Tìm ý và lập dàn ý.
- Viết bài văn.
- Chỉnh sửa bài văn.
a. Lựa chọn đối tượng
- Liệt kê một số truyện mình đã học hoặc đã đọc
- Xác định truyện mình yêu thích, ấn tượng để phân tích.
b. Tìm ý và lập dàn ý
* Tìm ý
- Nhan đề ,đề tài và nội dung chính của truyện
- Nhân vật nổi bật thể hiện chủ đề của truyện.
- Dự kiến các bằng chứng trong tác phẩm để làm nổi bật nội dung.
- Đánh giá những nét nghệ thuật cơ bản của truyện: người kể chuyện, ngôn ngữ, hình ảnh, cốt truyện...
- Đánh giá vị trí, ý nghĩa của tác phẩm truyện.
* Lập dàn ý
Sắp xếp các ý theo trình tự cảm xúc thành một dàn ý gồm 3 phần:
A. Mở bài: giới thiệu tác phẩm truyện (nhan đề, tác giả) và nêu ý kiến khái quát về tác phẩm.
B. Thân bài:
- Ý 1: nêu nội dung chính của tác phẩm
- Ý 2: Nêu chủ đề của tác phẩm.
- Ý 3: Chỉ ra và phân tích tác dụng của một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm.
C. Kết bài: Khẳng định vị trí ý nghĩa của tác phẩm.
* Phân tích truyện ngắn “ Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam”
Bước 1: Chuẩn bị
a. Đọc kĩ đề bài, xác định yêu cầu của đề bài:
- Dạng bài: nghị luận phân tích một tác phẩm truyện.
- Về nội dung: Phân tích được các nét đặc sắc về nội dung, nghệ thuật của tác phẩm
- Về thao tác lập luận: Sử dụng tổng hợp các thao tác lập luận để triển khai vấn đề nghị luận
- Về phạm vi dẫn chứng: Sử dụng dẫn chứng trong văn bản truyện.
b. Mục đích bài viết, đối tượng người đọc
- Mục đích bài viết: thuyết phục người đọc đồng tình ý kiến của em tác phẩm Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long
- Đối tượng người đọc: Thầy cô, bạn bè và những người quan tâm đến tac phẩm.
a. Tìm ý Cảm nhận về truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa của Thạch Lam.
Đặc điểm cơ bản | Chi tiết trong tác phẩm |
Thông tin chung về tác giả, tác phẩm | Giới thiệu chung về tác giả Thạch Lam và truyện ngắn Gió lạnh đầu mùa -> cảm nhận của bản thân về tác phẩm. |
Nội dung chính của tác phẩm | Tác phẩm kể câu chuyện đậm chất trữ tình về chị em Lan, Sơn và những đứa trẻ xóm chợ nghèo trong một buổi sáng đầu của mùa đông khi những cơn gióa lạnh đàu mùa ập đến từ đó gửi gắm thông điệp về tình yêu thương giữa con người với con người. |
Những thông tin về chủ đề. (qua cốt truyện, qua các nhân vật, chi tiết nổi bật,..) | Chủ đề: Truyện ngắn là câu chuyện gửi gắm ý nghĩa sâu sắc về tình yêu thương và sự sẻ chia, đồng cảm; về tình người,.. + Cốt truyện: Gió lạnh đầu mùa, chị em Sơn, Lan mặc áo ấm đi chơi với lũ trẻ trong xóm; hai chị em thương cô bé Hiên nhừ nghèo không có áo mặc nên lấy áo của em Duyên (đã mất) cho Hiên mượn; việc làm này bị em họ mách với mẹ khiến 2 chị em sợ hãi; về nhà thì 2 chị em thấy mẹ và mẹ Hiên đang ngồi nói chuyện; mẹ Hiên gửi lại chiệc áo và mẹ Sơn cho mẹ Hiên mượn tiền mua áo cho con,... -> cốt truyện nhẹ nhàng, đậm chất trữ tình -> gửi gắm sâu sắc chủ đề của tác phẩm: tình người thể hiện trong sự sẻ chia giữa những đứa trẻ; qua hành động của hai người mẹ; qua sự không phân biệt giàu nghèo,.... -> gió ạnh nhưng tình người không lạnh. |
Những nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm. (cốt truyện, ngôi kể, lời kể, nghệ thuật xây dựng nhân vật,....) | -Ngôi kể thứ 3; - Nhân vật được miêu tả chủ yêu qua diễn biến tâm lí, đặc biệt à tâm hồn nhạy cảm của nhân vật Sơn trước sự biến chuyển cuả thời tiết và tình người,.. -Đậm chất trữ tình (cảnh vật, chi tiết truyện,..). - Ngôn ngữ giàu chất thơ. .... |
Ý nghĩa chung của tác phẩm với người đọc. | Khẳng định lại giá trị của tác phẩm: |
b. Lập dàn ý
- Lập dàn ý bằng cách dựa vào các ý đã tìm được, sắp xếp lại theo một trình tự nhất định theo ba phần lớn của bài văn, gồm:
* Mở bài: Giới thiệu tác phẩm văn học và nêu khái quát ấn tượng về tác phẩm.
* Thân bài: Phân tích đặc sắc về nghệ thuật và nội dung của tác phẩm (như ở phần lập ý):
* Kết bài: Khẳng định lại giá trị của tác phẩm:
Bước 3: Viết
- Dựa vào dàn ý đã xây dựng để luyện tập kĩ năng viết.
- Chú ý:
+ Bài viết đủ 3 phần
+ Các luận điểm trong phần thân bài phải làm rõ cho vấn đề nêu ở đề bài.
+ Cần nhìn nhận, phân tích tác phẩm từ nhiều góc độ, trong một chỉnh thể trọn vẹn để có những nhận xét, đánh giá toàn diện, thuyết phục.
+ Các dẫn chứng phải đúng, tiêu biểu và phong phú.
+ Lập luận chặt chẽ, lời văn trong sáng, thể hiện được thái độ, tình cảm của người viết với vấn đề nghị luận.
Bước 4: Kiểm tra, chỉnh sửa, hoàn thiện
- Đọc kĩ bài viết của mình và đối chiếu với các yêu cầu đã nêu ở các bước để kiểm tra và chỉnh sửa theo Phiếu chỉnh sửa bài viết
- HS có thể tráo đổi bài để trong bàn chấm và chữa cho nhau.
* Bảng kiểm kĩ năng viết bài văn phân tích nhân vật trong tác phẩm truyện:
Tiêu chí | Đạt | Chưa đạt | |
MB | Giới thiệu tác phẩm văn học và nêu khái quát ấn tượng về tác phẩm. | ||
TB | Nội dung chính của tác phẩm | ||
Những thông tin về chủ đề. (qua cốt truyện, qua các nhân vật, chi tiết nổi bật,..) | |||
Những nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm. (cốt truyện, ngôi kể, lời kể, nghệ thuật xây dựng nhân vật,....) | |||
Sử dụng các lí lẽ và bằng chứng thuyết phục | |||
KB | Khẳng định lại giá trị của tác phẩm: | ||
Diễn đạt | Đảm bảo đúng chính tả, ngữ pháp, không mắc lỗi diễn đạt | ||