Chủ đề 4. Lựa chọn nghề nghiệp trong lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ
Nội dung lý thuyết
1. LÍ THUYẾT CƠ BẢN VỀ LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP
1.1. Lí thuyết cây nghề nghiệp
* Cây nghề nghiệp:
- Cây nghề nghiệp mô tả mối liên hệ giữa đặc điểm cá nhân và nghề nghiệp của mỗi người.
- Đây là lí thuyết cơ bản về lựa chọn nghề nghiệp, giúp học sinh có cơ sở quyết định lựa chọn nghề nghiệp, bậc học và trình độ đào tạo phù hợp.
* Cây nghề nghiệp có hai phần:
- Phần rễ:
+ Là nền tảng lựa chọn nghề nghiệp, bao gồm sở thích, khả năng, cá tính và giá trị nghề nghiệp.
+ Đây là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp, quyết định sự thành công trong nghề nghiệp.
- Phần quả:
+ Minh họa các yếu tố phát triển, thành công của nghề nghiệp gồm cơ hội việc làm, môi trường làm việc tốt, lương cao và công việc ổn định.
* Lựa chọn nghề nghiệp:
- Dựa trên những yếu tố ở phần rễ của cây nghề nghiệp, giúp người lao động gặt hái được những kết quả ngọt từ nghề nghiệp.
1.2. Lí thuyết mật mã Holland
* Lí thuyết của Holland:
- Lí thuyết này là công cụ hỗ trợ cá nhân trong việc lựa chọn nghề nghiệp, dựa trên kết quả trắc nghiệm đặc điểm tính cách nghề nghiệp của mỗi người.
- Lí thuyết này nêu bật sáu kiểu người gồm:
+ Kĩ thuật.
+ Nghiên cứu.
+ Nghệ thuật.
+ Xã hội.
+ Quản lí.
+ Nghiệp vụ.
- Những kiểu người này có thể được xếp vào một trong sáu nhóm tính cách:
+ Thực tế.
+ Điều tra.
+ Nghệ sĩ.
+ Xã hội.
+ Doanh nhân.
+ Nguyên tắc.
- Một cá nhân lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với tính cách của họ sẽ dễ dàng đem lại hiệu quả cao trong công việc.
2. QUY TRÌNH LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP
| Bước | Mô tả | Ví dụ |
| Bước 1: Đánh giá bản thân | Tìm hiểu năng lực, sở thích cá nhân, điều kiện và truyền thống gia đình phù hợp với yêu cầu của nghề nghiệp. | - Học tốt các môn Khoa học tự nhiên, Công nghệ, Toán,... - Thích làm việc với máy móc, sửa chữa thiết bị điện gia dụng và sáng tạo. - Gia đình đủ điều kiện hỗ trợ tiếp tục học tập cấp trung học phổ thông và đại học. - Gia đình có truyền thống làm việc trong lĩnh vực điện. |
| Bước 2: Tìm hiểu thị trường lao động | Tìm hiểu thông tin thị trường lao động về nghề nghiệp được đánh giá phù hợp với bản thân. | - Thông tin về nhóm ngành nghề có nhu cầu tuyển dụng cao và triển vọng thị trường. - Thu nhập bình quân hàng tháng của người lao động. |
| Bước 3: Quyết định nghề nghiệp | Quyết định lựa chọn nghề nghiệp phù hợp bản thân, thuộc nhóm ngành nghề có nhu cầu tuyển dụng; lương cao. | - Kĩ sư điện. - Kĩ thuật viên kĩ thuật điện dân dụng. - Thợ sửa chữa điện gia dụng. |
3. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI QUYẾT ĐỊNH LỰA CHỌN NGHỀ NGHIỆP CỦA BẢN THÂN TRONG LĨNH VỰC KĨ THUẬT, CÔNG NGHỆ
3.1. Yếu tố chủ quan
Người lựa chọn làm việc trong lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ cần có những yếu tố sau:
- Năng lực:
+ Có trình độ chuyên môn phù hợp.
+ Khả năng tiếp cận công nghệ mới, khả năng sáng tạo.
+ Làm việc theo nhóm và tự học, sức khỏe tốt, thị giác và thính giác tốt, có thể vận động khỏe mạnh.
- Sở thích:
+ Thích làm việc với các máy móc, thiết bị, công cụ, thích chăm sóc cây trồng, vật nuôi.
- Cá tính:
+ Mạnh mẽ, tự tin, lí trí, sâu sắc, cầu toàn.
3.2. Yếu tố khách quan
Người lựa chọn làm việc trong lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ thường chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố:
- Gia đình:
+ Truyền thống nghề nghiệp và điều kiện kinh tế của gia đình.
- Bạn bè:
+ Những người xung quanh, lời khuyên và lựa chọn nghề nghiệp của bạn bè.
- Nhà trường:
+ Trường học và các hoạt động và hướng nghiệp của nhà trường có ảnh hưởng đến lựa chọn nghề nghiệp của học sinh.
- Xã hội:
+ Nhu cầu tuyển dụng của thị trường lao động, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội đối với các ngành nghề, lĩnh vực sản xuất ở:
Địa phương.
Trong nước.
Ngoài nước.