Bài 23. Ethylic alcohol

I. CẤU TẠO PHÂN TỬ

- Ethylic alcohol (ethanol) có công thức phân tử C₂H₆O và có công thức cấu tạo là:

- Công thức cấu tạo thu gọn: CH₃ – CH₂ – OH hoặc C₂H₅OH.

- Trong phân tử ethylic alcohol có một nguyên tử H không liên kết với C mà liên kết với O tạo nhóm –OH. Chính nhóm –OH này khiến cho ethylic alcohol có những tính chất đặc trưng.

II. Tính chất vật lí

- Ethylic alcohol là chất lỏng, không màu, có mùi đặc trưng, vị cay, tan vô hạn trong nước, hoà tan được nhiều chất như iodine, benzene, xăng,…

- Ethylic alcohol sôi ở 78,3^oC và có khối lượng riêng là 0,789 g/mL ở 20^oC.

Ví dụ: Dung dịch ethylic alcohol có độ cồn là 45 (kí hiệu 45^o) có nghĩa là trong 100 mL dung dịch ethylic alcohol có chứa 45 mL ethylic alcohol nguyên chất.

III. TÍNH CHẤT HOÁ HỌC

1. Phản ứng cháy của ethylic alcohol

- Ethylic alcohol cháy với ngọn lửa xanh mờ, toả nhiều nhiệt, tạo ra CO₂ và H₂O theo phương trình hoá học:

C₂H₅OH + 3O₂ → 2CO₂ + 3H₂O

2. Phản ứng của ethylic alcohol với natri

- Ethylic alcohol tác dụng với Na tạo ra H₂ theo phương trình hoá học:

2C₂H₅OH + 2Na → 2C₂H₅ONa + H₂↑

- Trong phản ứng trên, nguyên tử H trong nhóm –OH đã được thay thế bởi nguyên tử Na. 

- Nhóm –OH trong phân tử đã tạo ra những tính chất hoá học đặc trưng của ethylic alcohol.

IV. ĐIỀU CHẾ ETHYLIC ALCOHOL

Điều chế ethylic alcohol từ tinh bột và từ ethylene là hai phương pháp quan trọng và phổ biến hiện nay.

1. Điều chế từ tinh bột

Việt điều chế C₂H₅OH từ tinh bột diễn ra nhờ tác dụng của enzyme theo sơ đồ sau:

Tinh bột →  glucose → ethylic alcohol

2. Điều chế từ C₂H₄

Trong công nghiệp, một lượng lớn C₂H₅OH được sản xuất từ C₂H₄ theo sơ đồ sau:

CH₂ = CH₂ + HOH  →  CH₃ - CH₂ - OH

Trong phản ứng trên, mỗi phân tử ethylene đã cộng thêm một phân tử nước để tạo thành một phân tử ethylic alcohol.

V. ỨNG DỤNG CỦA ETHYLIC ALCOHOL

Ethylic alcohol được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực của đời sống và sản xuất. Những ứng dụng chủ yếu của ethylic alcohol được trình bày trong hình: