Lớp Sâu bọ - Bài 29. Đặc điểm chung và vai trò của ngành Chân khớp

ĐẶC ĐIỂM CHUNG VÀ VAI TRÒ CỦA NGÀNH CHÂN KHỚP

 

I. ĐẶC ĐIỂM CHUNG
Một số đặc điếm của các đại diện ngành Chân khớp


II. SỰ ĐA DẠNG ở CHÂN KHỚP
1. Đa dạng vẻ cấu tạo và môi trường sống


2. Đa dạng về tập tính
Thần kinh phát triển cao ở Chân khớp đã giúp chúng rất đa dạng về tập tính.
 

III. VAI TRÒ THỰC TIỄN
Với số lượng loài lớn, mỗi loài lại thường sinh sản ra số lượng cá thể rất lớn nên Chân khớp có vai trò thực tiễn to lớn về cả 2 mặt : có lợi và có hại.

* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI :

1. Nêu đặc điểm quan trọng của ngành Chân khớp ?

Trả lời :

- Có vỏ kitin (vừa là bộ xương ngoài, vừa chống bay hơi nước, thích nghi sống ở trên cạn)

- Chân phân đốt, khớp động ( khả năng di chuyển được linh hoạt và tăng cường). Đặc điểm này được dùng đặt tên cho cả ngành Chân khớp

- Ưu thế của ngành Chân khớp :

  + Các phần phụ có cấu tạo thích nghi với từng môi trường sống

  + Đặc điểm thần kinh (đặc biệt phát triển) và các giác quan phát triển.

2. Nêu những đặc điểm cấu tạo của Chân khớp để thích nghi với điều kiện sống ?

Trả lời :

Chân khớp đa dạng về môi trường sống và về tập tính là nhờ thích nghi rất cao và lâu dài với điều kiện sống thể hiện ở :

- Các phần phụ có cấu tạo thích nghi với từng môi trường sống như : ở nước là chân bơi, ở cạn là chân bò, ở trong đất là chân đào bới.

- Phần phụ miệng cũng thích nghi với các thức ăn lỏng, thức ăn rắn... khác nhau

- Đặc điểm thần kinh (đặc biệt phát triển) và các giác quan phát triển là cơ sở để hoàn thiện các tập tính phong phú của sâu bọ.

3. Nêu giá trị thực phẩm của ngành Giáp xác ?

Trả lời :

Về giá trị thực phẩm thì lớp Giáp xác có ý nghĩa thực tiễn lớn. Hầu hết các tôm, cua ở biển, ở nước ngọt,.... có giá trị thực phẩm và xuất khẩu cao.

4. Trình bày đặc điểm chung và vai trò của ngành Chân khớp ?

Trả lời :

- Đặc điểm chung của ngành chân khớp :

  + Có vỏ kitin che chở bên ngoài và làm chỗ bám cho cơ thể

  + Phần phụ phân đốt, có khớp động với nhau

  + Sự phát triển và tăng trưởng gắn liền với sự lột xác.

- Vai trò :

  + Có lợi : cung cấp thực phẩm cho người, là thức ăn của động vật khác, làm thuốc chữa bênh, làm sạch môi trường

  + Có hại : làm hại cho nông nghiệp, hại đồ gỗ, tàu thuyền, là động vật trung gian truyền bệnh.

5. Trong số 3 lớp ngành Chân khớp (Hình nhện, Giáp xác, Sâu bọ), lớp nào có giá trị thực phẩm lớn nhất ? Trình bày vai trò của lớp này, lấy ví dụ ?

Trả lời :

* Trong số ba lớp của ngành Chân khớp ( Hình nhện, Giáp xác, Sâu bọ), lớp Giáp xác có giá trị thực phẩm lớn nhất.

* Vai trò :

- Làm thực phẩm :

  + Thực phẩm đông lạnh : tôm sú, tôm he,...

  + Thực phẩm  khô : tôm he,....

  + Nguyên liệu để làm mắm : tôm, tép,...

  + Thực phẩm tươi sống : tôm, cua,...

- Xuất khẩu : tôm hùm, tôm sú,...

- Có hại cho giao thông thuỷ : con sun,...

- Kí sinh gây hại cho cá : chân kiếm kí sinh,...

6. Trình bày đặc điểm chung của ngành chân khớp ?

Trả lời :

- Có vỏ kitin che chở bên ngoài và làm chỗ bám cho cơ

- Phần phụ phân đốt, các khớp động với nhau

- Sự phát triển và tăng trưởng gắn liền với sự lột xác.

7. Ngành Chân khớp gồm mấy lớp ? Hãy sắp xếp các động vật đại diện dưới đây vào đúng lớp của nó : tôm, bọ cạp, chuồn chuồn, mọt ẩm, con sun, ve sầu, rận nước, chân kiếm, cua nhện, nhện, cái ghẻ, châu chấu, con ve bò, bọ ngựa.

Trả lời :

- Ngành chân khớp gồm 3 lớp : Lớp Giáp xác, lớp Hình nhện, lớp Sâu bọ

- Xếp loại :

  +  Lớp Giáp xác : tôm, mọt ẩm, con sun, rận nước, chân kiếm, cua nhện

  + Lớp Hình nhện : nhện, bọ cạp, cái ghẻ, con ve bò

  + Lớp Sâu bọ : châu chấu, bọ ngựa, ve sầu, chuồn chuồn

8. Lớp vỏ kitin của chân khớp có ý nghĩa như thế nào ?

Trả lời 

Đặc trưng cấu tạo của chân khớp là có vỏ kitin phủ ngoài cơ thể để che chở. Đồng thời lớp vỏ cũng làm chỗ dựa cho các bó cơ bám vào để cùng với vỏ có thể tham gia các cử động. Vì thế vỏ chân khớp còn có ý nghĩa như một bộ xương ngoài. Riêng ở Giáp xác, vỏ kitin còn ngấm thêm canxi làm cho lớp vỏ trở nên cứ rắn. Dưới lớp vỏ đó có lớp sắc tố khiên cho cơ thể tôm có mầy sắc của môi trường. Khi tôm sống, sắc tố đó là cyanocristalin. Nhưng  khi tôm chết, dưới ảnh hưởng của nhiệt độ (như phơi hoặc rang...), sắc tố đó biến đổi thành zôêrytrin có mầu hồng.

9. So sánh sự khác biệt trong các đại diện của lớp Giáp xác, lớp Hình nhện, lớp Sâu bọ của Chân khớp ?

Trả lời :

* Giống nhau : 

- Có bộ xương ngoài bằng kitin

- Cơ thể có phân đốt

- Chân phân đốt có khớp động

- Cấu tạo cơ quan miệng có nhiều phần phục

- Thần kinh chuỗi với hạch não phát triển

- Xuất hiện cơ quan hô hấp đơn giản

* Khác nhau :

  Lớp Giáp xác Lớp Hình nhện Lớp Sâu bọ
Giác quan 2 đôi râu 2 chân hàm, 4 chân bò, 2 kìm có nọc Mắt đơn, kép; thính, khứu, xúc giác phát triển
Chân khớp Mỗi đốt mang 1 đôi chân 4 đôi chân 3 đôi chân, 2 đôi cánh
Hô hấp  Bằng mang Phổi đơn giản Bằng ống khí
Thần kinh Dạng chuỗi hạch Hệ thần kinh có dạng hạch não Dạng chuỗi hạch, có hạch não phát triển

 

Hỏi đáp

Hỏi đáp, trao đổi bài Gửi câu hỏi cho chủ đề này
Luyện trắc nghiệm Trao đổi bài

Tài trợ


Tính năng này đang được xây dựng...