Bài 1. Menđen và Di truyền học

MENĐEN VÀ DI TRUYỀN HỌC

 

I. Di truyền học

- Di truyền: là hiện tượng truyền đạt các tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu.

- Biến dị: là hiện tượng con sinh ra khác bố mẹ và khác nhau về nhiều chi tiết.

Ví dụ: một gia đình có bố tóc xoăn, mắt nâu, mẹ tóc thẳng, mắt đen sinh được 3 người con, người con cả tóc xoăn, mắt đen, người con thứ 2 tóc thẳng, mắt đen, người con thứ 3 tóc xoăn, mắt nâu.

- Di truyền học nghiên cứu cơ sở vật chất, cơ chế, tính quy luật của hiện tượng di truyền và biến dị.

- Di truyền học ra đời từ đầu thế kỉ XX (1900- khi các công trình của Menđen được thừa nhận) và phát triển mạnh trong nửa sau thế kỉ XX cho tới nay. Di truyền học là một ngành mũi nhọn trong Sinh học hiện đại, là cơ sở của ngành Chọn giống và có vai trò quan trọng trong Y học và là chìa khóa của Công nghệ sinh học hiện đại.

 

II. Men đen - người đặt nền móng cho Di truyền học

- Gregor Mendel (1822-1884), người Áo, là người đầu tiên vận dụng phương pháp koa học vào việc nghiên cứu Di truyền.

- Phương pháp của Menđen: Phương pháp phân tích các thế hệ lai:

+ Lai các cặp bố mẹ khác nhau về một số cặp tính trạng thuần chủng tương phản rồi theo dõi sự di truyền riêng rẽ của từng cặp tính trạng đó trên con cháu của từng cặp bố mẹ.

 

+ Dùng toán thống kê để phân tích số liệu thu được. Từ đó rút ra quy luật di truyền các tính trạng.

 

- Menđen đã thí nghiện trên nhiều loại đối tượng và đặc biệt thành công với đối tượng cây đậu Hà Lan. Đây là đối tượng có hoa lưỡng tính, tự thụ phấn nghiêm ngặt và có nhiều cặp tính trạng tương phản:

 

- Từ các kết quả nghiên cứu trên cây đậu Hà Lan, năm 1865 ông đã rút ra các quy luật di truyền, đặt nền móng cho Di truyền học.

III. Một số thuật ngữ và kí hiệu cơ bản của Di truyền học

* Một số thuật ngữ:

- Tính trạng: là những đặc điểm về hình thái, cấu tạo, sinh lí của một cơ thể. Ví dụ: cây đậu có các tính trạng: thân cao, quả lục, hạt vàng, chịu hạn tốt.

- Cặp tính trạng tương phản: là hai trạng thái biểu hiện trái ngược nhau của cùng loại tính trạng. Ví dụ: hạt trơn và hạt nhăn, thân cao và thân thấp.

- Nhân tố di truyền quy định các tính trạng của sinh vật. Ví dụ: nhân tố di truyền quy định màu sắc hoa và màu sắc hạt đậu.

- Giống thuần chủng (còn gọi là dòng thuần chủng): là giống có đặc tính di truyền đồng nhất, các thế hệ sau giống các thế hệ trước. Thực tế, khi nói giống thuần chủng ở đây chỉ là nói tới sự thuần chủng về một hoặc một vài tính trạng nào đó đang được nghiên cứu.

* Một số kí hiệu

- P (parentes): cặp bố mẹ xuất phát.

- Dấu × là kí hiệu Phép lai.

- G (gamete): giao tử. Kí hiệu giao tử đực (hoặc cơ thể đực) là ♂; giao tử cái (hoặc cơ thể cái) là ♀.

- F (filia): thế hệ con. F1: thế hệ thứ nhất; F2: là thế hệ thứ 2 được sinh ra từ F1 do tự thụ phấn hoặc giao phối.

 

* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI 

 

1. Nêu đối tượng, nội dung và ý nghĩa thực tiễn của Di truyền học ?

Trả lời :

 

- Di truyền học nghiên cứu bản chất và tính quy luật của hiện tượng di truyền, biến dị

- Di truyền học đề cập đến cơ sở vật chất, cơ chế và tính quy luật của hiện tượng di truyền, biến dị

- Di truyền học cung cấp cơ sở khoa học cho chọn giống, có vai trò quan trọng trong y học, đặc biệt là công nghệ sinh học

 

2. Nêu nội dung cơ bản của phương pháp phân tích các thế hệ lại Menđen ?

Trả lời

 

- Lai các cặp bố mẹ thuần chủng khác nhau về một hoặc một số cặp tính trạng tương phản, rồi theo dõi sự di truyền riêng rẽ của từng cặp tính trạng đó trên con cháu của từng cặp bố mẹ

- Dùng toán thống kê để phân tích các số liệu thu được. Từ đó rút ra quy luật di truyền cho các tính trạng.

 

3. Lấy ví dụ về các tính trạng ở người để minh họa cho khái niệm "cặp tính trạng tương phản" ?

Trả lời :

 

- Mầu da : da trắng và da đen

- Dạng tóc : tóc thẳng và tóc quăn

- Màu mắt : mắt đen và mắt nâu

- Dạng tai : tai to và tai nhỏ

- Dạng mũi : mũi cao và mũi thấp

- Dạng môi : môi dày và môi mỏng

 - Dạng lông mi : lông mi ngắn và lông mi dài

 

4. Vì sao Menđen chọn các cặp tính trạng tương phản khi thực hiện các phép lai ?

Trả lời :

 

 Menđen chọn các cặp tính trạng tương phản khi thực hiện các phép lai để dễ theo những biểu hiện của tính trạng.

Hỏi đáp

Hỏi đáp, trao đổi bài Gửi câu hỏi cho chủ đề này
Luyện trắc nghiệm Trao đổi bài

Tài trợ


Tính năng này đang được xây dựng...