Bài 7. Vương quốc Chăm-pa

1. Một số đền tháp Chăm-pa

- Vương quốc Chăm-pa ra đời và tồn tại từ khoảng cuối thế kỉ II đến thế kỉ XV ở miền Trung Việt Nam. Trong tiến trình lịch sử, cư dân Chăm-pa đã xây dựng được nhiều đền tháp và dấu tích của một số đền tháp đó vẫn còn lại cho đến ngày nay.

- Một số những đền tháp Chăm-pa tiêu biểu là Tháp Nhạn, được xây dựng trên đỉnh ngọn đồi thuộc thành phố Tuy Hoà (Phú Yên). Tháp Nhạn có mặt bằng hình vuông, cao gần 20 m, cấu trúc thành 3 phần: đế tháp, thân tháp và mái tháp. Đế tháp hình khối hộp vuông, cửa tháp quay về hướng đông, ba mặt còn lại của thân là cửa giả. Cột góc của tháp hình khối vuông. Mái tháp gồm 3 tầng thu nhỏ lên trên. Vật liệu xây dựng tháp chủ yếu là gạch có màu đỏ, vàng nhạt.

2. Một số câu chuyện về đền tháp Chăm-pa

Đền tháp Chăm-pa là công trình kiến trúc tôn giáo có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của người Chăm. Những câu chuyện về nhân vật huyền thoại có liên quan đến đền tháp Chăm-pa còn lưu truyền cho đến ngày nay.

Đền tháp Pô Klong Ga-rai

Chuyện xưa kể rằng, ở vùng đất tỉnh Ninh Thuận (ngày nay), có một thiếu nữ sinh được bé trai đặt tên là Po Ong. Lớn lên Po Ong trở thành một chàng trai đẹp lạ thường. Lúc bấy giờ, nhà vua qua đời nhưng không có người nối ngôi, con voi trắng từ trong kinh thành chạy ra ngoài, tới quỳ phục trước Po Ong. Po Ong cưỡi voi về kinh thành, rồi được suy tôn làm vua, lấy tên là Pô Klong Ga-rai. Vua cho xây dựng đền tháp, chăm lo đời sống cho nhân dân. Sau khi vua mất, dân chúng đã tạc tượng ông và thờ trong ngôi đền tháp. Từ đó, đền tháp mang tên Pô Klong Ga-rai.

Sự tích tháp Pô Na-ga

Tháp Pô Na-ga ở thành phố Nha Trang (Khánh Hoà) được xây dựng vào khoảng năm 784. Trong ngôi đền chính thờ tượng nữ thần Pô I-nư Na-ga. Truyền thuyết kể rằng: Pô I-nư Na-ga sinh ra từ mây trời và sóng biển, xuất hiện tại núi Đại An, tỉnh Khánh Hoà, được vợ chồng người kiếm củi nuôi dưỡng. Pô I-nư Na-ga là một cô gái xinh đẹp. Vào một ngày lũ lụt, cô gái đã hoá thân vào một cây trầm để trôi về biển Bắc. Cây trầm được vớt lên dâng cho thái tử ở vương quốc biển Bắc. Vào một đêm trăng, cô gái hiện ra từ cây trầm và được thái từ yêu thương. Thái tử đã kết hôn với Pô I-nư Na-ga và sinh ra được hai người con trai. Một hôm, Pô I-nư Na-ga nhớ cha mẹ, nên đã cùng hai con trai nhập vào cây trầm, trôi về quê hương ở miền Nam. Ở quê nhà, Pô I-nư Na-ga đã dạy cho dân biết cày cấy, trồng trọt và dệt vải. Nhân dân ngưỡng mộ công đức của Bà nên đã cho xây tháp để thờ Bà và hai con trai của Bà.