[HOC24.VN x THPTQG 2026 SINH HỌC] 10 NGÀY CÔ ĐỌNG LÝ THUYẾT ÔN THI THPTQG 2026 MÔN SINH
❗❗#Ngày 9. CÁC BẪY THƯỜNG GẶP TRONG ĐỀ THI THPTQG MÔN SINH (PHẦN 1) (09/06/2026) ⚡⚡
----
BẪY THƯỜNG GẶP "DI TRUYỀN HỌC NGƯỜI - DI TRUYỀN Y HỌC", "BẰNG CHỨNG VÀ CƠ CHẾ TIẾN HÓA".
=====
❗❗I. Di truyền người – Di truyền y học
===> Bẫy về giới tính khi tính xác suất
⚠️ Đề hỏi: “Xác suất sinh con trai đầu lòng bị bệnh là bao nhiêu?” → Phải tính xác suất sinh con bị bệnh rồi nhân thêm 1/2 để ra xác suất sinh con trai nếu gen nằm trên NST thường.
⚠️ Nhưng nếu đề hỏi: “Trong số các con trai, xác suất có một đứa bị bệnh là bao nhiêu?” → Lúc này đã xét riêng trong nhóm con trai, nên không nhân thêm 1/2 nữa.
===> Bẫy chia lại tỉ lệ khi không gian mẫu thay đổi
Đây là lỗi rất nhiều bạn hay mắc.
Ví dụ bố mẹ có kiểu gen Aa × Aa, khi xét người con bình thường, nhiều bạn vẫn giữ tỉ lệ: 1AA : 2Aa : 1aa
⚠️ Sai ở chỗ: đề đã cho biết người con bình thường, tức là phải loại aa ra khỏi không gian xét.
✅ Vì vậy, tỉ lệ đúng phải là: 1/3AA và 2/3Aa.
===> Bẫy về bệnh di truyền qua ti thể
- Nếu phả hệ cho mẹ bị bệnh thì toàn bộ con đều có thể bị bệnh.
- Nếu bố bị bệnh thì không truyền cho con.
⚠️ Đây là kiểu di truyền qua tế bào chất, cụ thể là gen trong ti thể.
✅ Gặp dạng này thì không áp dụng máy móc quy luật di truyền của gen nằm trong nhân.
===> Bẫy phân biệt bệnh và hội chứng trong câu hỏi lý thuyết
Ví dụ đề hỏi: “Phát biểu nào sau đây đúng về bệnh mù màu và hội chứng Down?”
⚠️ Cần nhớ rất rõ:
- Mù màu là bệnh do đột biến gen.
- Hội chứng Down là do đột biến nhiễm sắc thể.
✅ Đáp án nào cố tình đánh tráo hai khái niệm này, chẳng hạn nói Down là do đột biến gen, thì sai hoàn toàn.
-----
❗❗II. Bằng chứng và cơ chế tiến hóa
===> Bẫy về chọn lọc tự nhiên
⚠️ Đề hay hỏi: “Chọn lọc tự nhiên tác động trực tiếp lên đâu?”
Nhiều bạn chọn: “Tác động trực tiếp lên kiểu gen.” -> Sai nhé!
Chọn lọc tự nhiên tác động trực tiếp lên kiểu hình, tức là những tính trạng biểu hiện ra bên ngoài.
-> Từ đó, nó mới gián tiếp làm thay đổi thành phần kiểu gen và tần số alen trong quần thể.
✅ Nhớ nhanh:
CLTN tác động trực tiếp lên kiểu hình, không tác động trực tiếp lên kiểu gen.
Một bẫy khác rất hay gặp: “Chọn lọc tự nhiên tạo ra alen mới thích nghi với môi trường.” -> Sai hoàn toàn.
CLTN không tạo ra alen mới.
Alen mới là do đột biến tạo ra.
CLTN chỉ sàng lọc, giữ lại kiểu hình thích nghi đã có sẵn.
===> Bẫy về giao phối không ngẫu nhiên
⚠️ Giao phối không ngẫu nhiên là nhân tố tiến hóa, nhưng có một điểm rất đặc biệt:
Nó không làm thay đổi tần số alen.
Nó chỉ làm thay đổi thành phần kiểu gen.
Ví dụ: tự thụ phấn, giao phối gần sẽ làm tăng đồng hợp, giảm dị hợp.
✅ Nhớ nhanh:
- Giao phối không ngẫu nhiên:
- Không đổi tần số allele.
- Chỉ đổi thành phần kiểu gen.
✅ Đề nào nói giao phối không ngẫu nhiên làm thay đổi tần số alen thì phải cảnh giác ngay.
