Bài thơ Ông đồ của Vũ Đình Liên viết theo thể thơ ngũ ngôn (mỗi câu 5 chữ) và nói về hình ảnh ông đồ cho chữ mỗi dịp Tết. Đề tài của bài thơ là ca ngợi nét đẹp văn hóa viết câu đối trong ngày xuân và tình người. Chủ đề của bài là nỗi tiếc nuối cho những giá trị truyền thống bị mai một.
ở khổ đầu, tác giả gợi lên khung cảnh ngày xuân khi hoa đào nở, phố phường tấp nập và ông đồ già ngồi bên phố bày mực tàu, giấy đỏ. Hình ảnh ông đồ hiện lên với tay viết thảo những nét “như phượng múa, rồng bay”, xung quanh là bao nhiêu người trầm trồ khen tài. Từ khổ 3 trở đi, bức tranh đối lập hiện ra: khi thói quen xin chữ không còn, ông đồ ngồi đó hiu quạnh giữa đường phố đông người mà ít ai nhớ tới, mực tàu và giấy đỏ phủ đầy bụi. Tác giả sử dụng biện pháp tương phản (xưa – nay), điệp ngữ, câu hỏi tu tự để nhấn mạnh sự thay đổi ấy. Những câu thơ cuối thể hiện sự xót xa, tiếc nuối của chính tác giả và gợi câu hỏi về số phận của những người giữ gìn nền văn hóa cũ.
Qua hình ảnh ông đồ, tác giả bày tỏ thái độ trân trỈng và lòng thương cảm đối với lớp người tài hoa nhưng lạc lõng giữa cuộc đời mới. Bài thơ gợi cho em sự bồi hồi, thương cảm trước sự tàn phai của những giá trị truyền thống, đồng thời nhắc nhở chúng ta phải biết quý trọng và giỏ gin nét đẹp văn hóa của dân tộc.
Bài thơ Tiếng gà trưa của Xuân Quỳnh được viết trong thời kì đầu kháng chiến chống Mỹ. Tiếng gà trưa trong bài thơ vang lên trên đường hành quân xa, vào lúc người chiến sĩ dừng chân bên một xóm nhỏ. Âm thanh quen thuộc ấy khơi dậy trong lòng người chiến sĩ biết bao kỷ niệm về tuổi thơ bên người bà và đàn gà. Điệp ngữ “tiếng gà trưa” được tác giả lặp lại nhiều lần ở đầu các khổ thơ, vừa tạo nhịp điệu, vừa gắn kết mạch cảm xúc. Hình ảnh tiếng gà gọi về những kỷ niệm như tiếng gáy ở mái rơm khi bà mải mê thăm bếp, đàn gà con quấn quít bên bà và giấc mơ của bà về đàn gà mái ấp… Tác giả dùng những hình ảnh gần gũi, giản dị, kết hợp biện pháp điệp ngữ, so sánh và nhân hóa để làm nổi bật tình cảm ấm áp, hạnh phúc trong kí ức. Qua đó, em cảm nhận được tình yêu thương sâu nặng của người cháu dành cho bà, cho gia đình và quê hương. Tiếng gà trưa trở thành nguồn động lực tinh thần giúp người chiến sĩ vững bước trên đường hành quân. Hai khổ thơ cuối bài thơ nêu rõ lí tưởng chiến đấu của người chiến sĩ: anh chiến đấu vì những mái nhà êm ấm, vì tiếng gà nơi quê nhà, vì tình yêu đối với bà và đối với Tổ quốc. Vì vậy câu thơ “Tiếng gà trưa / Mang bao nhiêu hạnh phúc” khẳng định: những âm thanh bình dị của cuộc sống đời thường chứa đựng biết bao niềm vui và hạnh phúc, là nguồn gốc nuôi dưỡng tâm hồn và lý tưởng của mỗi người.
