Bài thơ Cảnh khuya được Chủ tịch Hồ Chí Minh viết vào năm 1947, khi quân và dân ta đang thắng lớn trên chiến trường Việt Bắc. Sông Lô, Đoan Hùng đã đi vào lịch sử bằng những nét vàng chói lọi đầu tiên của ta trong chín năm kháng chiến chống Pháp. Bài thơ thể hiện cảm hứng yêu nước mãnh liệt dạt dào ánh sáng và âm thanh. Đó là ánh sáng của trăng Việt Bắc, của lòng yêu nước sâu sắc:
Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
Cùng với các bài thơ Cảnh rừng Việt Bắc, Đi thuyền trên sông Đáy, Cảnh khuya thể hiện tình yêu thiên nhiên, yêu nước sâu sắc của Bác trong một đêm trăng nơi núi rừng Việt Bắc.
Hai câu thơ đầu trong bài thơ tả cảnh đêm khuya nơi núi rừng Việt Bắc. Trăng càng về đêm càng sáng. Ánh trăng lan toả bao phủ khắp mặt đất. Đêm vắng, tiếng suối nghe càng rõ. Tiếng suối chảy êm đềm nghe rất trong rì rầm từ xa vọng đến. Cảm nhận của Bác thật tinh tế, nghe suối chảy mà cảm nhận được mức độ xanh trong của dòng nước. Tiếng suối trong đêm khuya như tiếng hát xa dịu êm vang vọng, khoan nhạt như nhịp điệu của bài hát trữ tình sâu lắng. Đó là nghệ thuật lấy động tả tĩnh, tiếng suối rì rầm êm ả, vắng lặng trong đêm chiến khu. Tiếng suối và tiếng hát là nét vẽ tinh tế gợi tả núi rừng chiến khu thời máu lửa mang sức sống và hơi ấm của con người:
Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Sáu trăm năm trước trong bài thơ Bài ca Côn Sơn Ức Trai đã có cảm nhận cực kỳ tinh tế về dòng suối Côn Sơn:
Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm bền tai
Tiếng suối nghe sao mà êm đềm thơ mộng đến thế. Nó như những giọt của cây đàn cầm vang vọng bên tay. Đầu thế kỉ XX Nguyễn Khuyến đã từng viết về dòng suối như sau:
Cũng có lúc chơi nơi dặm khách
Tiếng suối nghe róc rách lưng đèo...
Mỗi một vần thơ, mỗi một khung cảnh, âm thanh của suối chảy được cảm nhận tinh tế khác nhau. Sau tiếng suối nghe như tiếng hát xa kia là trăng chiến khu. Ánh trăng chiến khu sao mà sáng và đẹp thế. Tầng cao là trăng, tầng giữa là cổ thụ, tầng thấp là hoa - hoa rừng. Cả núi rừng Việt Bắc đang tràn ngập dưới ánh trăng. Ánh trăng bao phủ khắp không trung mát dịu, len lỏi xuyên qua kẽ lá, tán cây, ánh trăng như âu yếm, hoà quyện cùng thiên nhiên cây cỏ. Ánh trăng như xoáy và lồng vào những tán lá. Và trên mặt đất những đoá hoa rừng đang ngậm sương đêm cùng với bóng cổ thụ đan xen trên mặt đất. Đêm thanh, trên không trung dường như chỉ có vầng trăng ngự trị. Đêm vắng, trăng thanh mặt đất cỏ cây như ngừng thở để đón đợi ánh trăng mát lạnh dịu hiền mơn man ôm ấp:
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
Chữ lồng điệp lại hai lần đã nhân hoá vầng trăng, cổ thụ và hoa. Trăng như người mẹ hiền đang tiếp cho muôn vật trần gian dòng sữa ngọt ngào. Trăng trở nên thi vị, trữ tình lãng mạn. Chữ lồng gợi cho ta nhớ đến những câu thơ sau trong Chinh phụ ngâm:
Hoa giãi nguyệt, nguyệt in một tấm
Nguyệt lồng hoa, hoa thắm từng bông,
Nguyệt hoa hoa nguyệt trùng trùng...
Trong câu có tiểu đối trăng lồng cổ thụ / bóng lồng hoa tạo sự cân xứng trong bức tranh về trăng, ngôn ngữ thơ trang trọng, điêu luyện tạo nên bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp tràn đầy chất thơ. Cảnh khuya trong sáng, lung linh huyền ảo. Đọc vần thơ ta nghe như có nhạc, có hoạ, bức tranh cảnh núi rừng Việt Bắc thơ mộng biết bao. Người xưa từng nói thi trung hữu hoạ, thi trung hữu nhạc quả thật không sai. Đối với Bác trăng đã trở nên tri âm tri kỉ nên làm sao có thể hờ hững trước cảnh đẹp đêm nay. Trong ngục tối bị giam cầm, trước ánh trăng tuyệt đẹp Bác Hồ cũng đã có những vần thơ tuyệt diệu:
Trong tù không rượu cũng không hoa
Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ...
(Ngắm trăng)
Một thi sĩ với tâm hồn thanh cao đang sống những giây phút thần tiên giữa cảnh khuya chiến khu Việt Bắc. Giữa bức tranh thiên nhiên rộng lớn và hữu tình như vậy, tâm trạng thi sĩ bỗng vút cao thả hồn theo cảnh đẹp đêm trăng bởi đêm nay Bác không ngủ. Trước cảnh đẹp đêm trăng: có suối, có hoa lá, núi ngàn, và cả tâm trạng của Bác. Bác không chỉ xúc động trước cảnh đẹp thiên nhiên mà:
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
Nước nhà đang bị giặc xâm lăng giày xéo, biết bao đồng chí đang bị gông cùm xiềng xích. Cuộc đời còn lầm than cơ cực, bao năm Bác bôn ba hải ngoại tìm đường cứu nước giải phóng dân tộc khỏi ách nô lệ lầm than. Nay nước nhà còn đang chìm trong khói lửa đạn bom lòng Bác sao có thể ngủ yên giấc được. Chưa ngủ không hẳn chỉ vì cảnh đẹp đêm nay mà chưa ngủ vì nỗi nước nhà.
Nỗi nhớ nhà lo cho nước nhà làm cho trái tim Bác luôn thổn thức. Bác thức trong đêm khuya trằn trọc băn khoăn không sao ngủ được. Lòng yêu nước sâu sắc mãnh liệt xiết bao. Đã có biết bao đêm Bác Hồ của chúng ta cũng mất ngủ như vậy:
Một canh, hai canh, lại ba canh
Trằn trọc băn khoăn giấc chẳng thành
Canh bốn, canh năm vừa chợp mắt
Sao vàng năm cánh mộng hồn quanh
(Không ngủ được)
Hình ảnh sao vàng chính là tự do độc lập, niềm thao thức mơ ngày mai ánh hồng soi đất nước hoà bình. Một tâm hồn nghệ sĩ thanh cao lồng trong cốt cách người chiến sĩ cộng sản kiên trung. Cảm hứng thiên nhiên chan hoà với cảm hứng yêu nước tha thiết của Bác.
Bài thơ Cảnh khuya là bài thơ thất ngôn tứ tuyệt cực hay, là một trong những bài thơ trăng đẹp nhất của Bác. Giữa chốn rừng Việt Bắc tràn ngập ánh trăng, lòng Bác luôn thao thức vì nỗi nước nhà. Đó là nét đẹp riêng của bài thơ, cảm hứng thiên nhiên nhiên chan hoà trong lòng yêu nước sâu sắc. Thương dân, lo cho nước, yêu trăng... như dẫn hồn ta vào giấc mộng đẹp. Đọc thơ Bác giúp ta càng biết ơn, yêu kính Bác Hồ hơn.
Đó không phải là bài cảm nhận văn của mk , chỉ là tham khảo thôi nha bạn . Mk mới lớp 5 .
Chủ tịch Hồ Chí Minh vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam. Nói đến Chủ Tịch Hồ Chí Minh không chỉ con dân Việt Nam mà nhân dân toàn thế giới đều giành cho người sự thương yêu, tôn trọng hết mực. Không chỉ là người chiến sĩ mà Người còn là một nhà thơ- một nghệ sĩ tài ba, tuy đã qua đời nhưng bác đã để lại cho nền văn chương Việt Nam nhiều tác phẩm bất hủ. Tiêu biểu trong sỗ đó là tác phẩm” Cảnh khuya”
Cảnh khuya là bài thơ được viết vào giai đoạn đầu của cuộc kháng chiến chống Pháp. Cuộc kháng chiến dù gian khổ vất vả là vậy nhưng trong bài thơ ta không hề bắt gặp một lời than thở nào mà toàn bộ bài thơ là phong thái ung dung, yêu đời, yêu thiên, đắm mình vào thiên nhiên để cảm nhận được toàn bộ vẻ đẹp của thiên nhiên. Mở đầu bài thơ là một âm thanh thật nhẹ nhàng và ngọt ngào:
Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thủ bóng lồng hoa
Trong không gian tĩnh lặng của đêm khuya vang lên một âm thanh đó là tiếng suối chảy, trong cảm nhận của bác tiếng suối chảy thật nhẹ nhàng, nhẹ nhàng như “tiếng hát xa”, tiếng hát trong trẻo, du dương vang lên trong không gian yên tĩnh của núi rừng Việt Bắc. Trong câu thơ bác đã sử dụng rất thành công biện pháp so sánh, lối so sánh của bác cũng rất đặc biệt, đó là thiên nhiên con người luôn luôn gắn bó, soi chiếu vào nhau, con người làm cho thiên nhiên nổi bật hơn. Ngước mắt lên nhìn trời cao Người đã bắt gặp hình ảnh:
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa
Ánh trăng đã trở thành nguồn cảm hứng vô tận của các thi nhân, thi sĩ, trăng là người bạn tri kỷ, tâm tình của họ. Trong câu thơ này Người đã sử dụng rất tài tình động từ “lồng”, “lồng” ở đây là khiến hai vật khác nhau trở nên khăng khít và trở thành một vật thống nhất. Như vậy ta có thể thấy được câu thơ đã khắc họa rõ nét sự hòa quyện của ánh trăng và cảnh vật, chúng đan cài vào nhau, xóa nhòa đi khoảng cách để cùng tạo nên bức tranh thiên nhiên tuyệt mĩ. Trước khung cảnh thiên nhiên tươi đẹp như vậy ta lại bắt gặp nỗi chăn chở, suy tư của người:
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
Dù việc nước việc nhà bận bịu là vậy nhưng Bác cũng không quên việc giành sự ưu ái cho thiên nhiên, cùng thiên nhiên bầu bạn tâm tình,tìm đến thiên nhiên để quên đi những mệt mỏi, bộn bề trong cuộc sống. Ngắm nhìn thiên nhiên không chỉ là cách giúp người thư giãn mà còn là cách cổ vũ cho tinh thần chiến đấu của Người. Thiên nhiên càng tươi đẹp sẽ thôi thúc ý chí Cách Mạng của người, thôi thúc mong muốn cho toàn dân có cuộc sống ấm no hạnh phúc. Cảnh thiên nhiên tươi đẹp nhưng bác chẳng thể ngủ được vì còn nỗi nước nhà. Đó là nỗi lo vĩ đại, nỗi lo mang tầm vóc thời đại, trên vai Người đang gánh vác vận mệnh của cả dân tộc. Lo lắng là vậy nhưng người cũng không thể hững hờ với thiên nhiên, bác luôn tìm đến với thiên nhiên để xua tan đi những mệt mỏi trăm bề.
Bài thơ “Cảnh khuya” là bài thơ tiêu biểu cho phong cách thơ của Bác- phong cách ung dung, tự tại. Bài thơ không chỉ là vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn là vẻ đẹp tâm hồn của người thi sĩ. Bài thơ đã khép lại nhưng tâm hồn và ý chí của người sẽ mãi mãi khắc ghi trong trái tim của nhân dân Việt Nam và nhân dân trên toàn thế giới.