ĐỀ 1
I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản:
Ở bầu thì dáng ắt nên tròn.
Xấu tốt đều thì rắp khuôn.
Lân cận nhà giàu no bữa cám(1);
Bạn bè kẻ trộm phải đau đòn(2).
Chơi cùng bầy dại nên bầy dại;
Kết mấy người khôn học nết khôn.
Ở đấng thấp thì nên đấng thấp.
Đen gần mực đỏ gần son.
Chú thích: (1) và (2): Hai câu này là do câu tục ngữ “ở gần nhà giàu đau răng ăn cốm, ở gần kẻ trộm ốm lưng chịu đòn”. Chữ “đau răng ăn cốm” là đúng chữ câu tục ngữ. Nhưng kẻ ở gần nhà giàu mà được ăn cốm nhiều thì cũng lạ. Chúng tôi cho rằng chính là cám nói chệch đi cho hợp với vần trộm ở câu dưới mà thành cốm… mà ở gần nhà giàu được no bữa cám thì nghĩa mới thông.
( Bảo kính cảnh giới – bài 21-Theo Nguyễn Trãi toàn tập - Đào Duy Anh dịch chú)
Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể loại của văn bản trên.
Câu 2. Câu thơ “Ở bầu thì dáng ắt nên tròn”, “Đen gần mực đỏ gần son” lấy ý từ câu tục ngữ nào.
Câu 3. Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được thể hiện ở hai cặp câu thực và câu luận.
Câu 4. Nhận xét về suy nghĩ của tác giả thể hiện trong hai câu thơ cuối.
Câu 5. Thông điệp nào trong đoạn trích có ý nghĩa nhất với anh chị? Vì sao? (Lí giải từ 5 – 7 dòng).
II. VIẾT (6,0 điểm)
Câu 1 (2, 0 điểm). Anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn của tác giả Nguyễn Trãi qua bài thơ ở phần Đọc hiểu.
Câu 2 (4,0 điểm). Từ góc nhìn của người trẻ tuổi, anh/chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) bàn luận về vai trò của tình bạn.