Câu 1: Hãy nêu tên bài thơ, tác giả và hoàn cảnh sáng tác bài thơ.
- Tên bài thơ: "Lượm"
- Tác giả: Tố Hữu
- Hoàn cảnh sáng tác: năm 1949 - giai đoạn đầu trong cuộc kháng chiến chống Pháp.
Câu 2: Bài thơ được viết theo thể thơ gì? Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là gì?
- Thơ 4 chữ.
- PTBĐ chính: tự sự.
Câu 3: Theo em, tác giả muốn truyền đến người đọc điều gì qua hai câu thơ "Ra thế, lượm ơi!"? Cảm xúc của tác giả trong hai câu thơ này như thế nào?
- Tác giả muốn truyền đến người đọc sự đau đớn, xót xa, tiếc thương và tình cảm nhân đạo qua hai câu thơ "Ra thế, lượm ơi!".
- Cảm xúc của tác giả trong hai câu thơ: một sự thương tiếc, nỗi buồn day dứt tột cùng trong lòng, thương mến cho 1 tinh thần yêu nước hồn nhiên trẻ tuổi đã hi sinh.
Câu 4: Hãy nêu những biện pháp tu từ được sử dụng trong sáu câu thơ sau và tác dụng của chúng:
"Chú đồng chí nhỏ
Một dòng máu tươi!
Cháu nằm trên lúa
Tay nắm chặt bông
Lúa thơm mùi sữa
Hồn bay giữa đồng..."
- BPTT: từ ngữ tượng trưng, hình ảnh sinh động và âm điệu nhịp nhàng.
- Tác dụng của chúng là tạo nên hình ảnh hi sinh cao đẹp, sống động từ đó dây cảm xúc sâu sắc cho người đọc.
Câu 5: Theo em, vì sao tác giả lại viết lặp lại hai đoạn thơ cuối trùng với đoạn thơ thứ 2 và 3 của bài thơ? Nêu ý nghĩa nhân đạo của hai đoạn thơ cuối.
- Viết lặp lại vì:
+ Muốn nhấn mạnh lại một trái tim hồn nhiên, tâm hồn lạc quan trẻ tuổi nhưng lại rất đỗi thoải mái làm một công việc vô cùng nguy hiểm nhờ một tinh thần yêu nước quật cường. Từ đó ca ngợi những con người cách mạng cũng như chú bé Lượm.
- Ý nghĩa nhân đạo của hai đoạn thơ cuối là tôn vinh tinh thần hy sinh khi tuổi đời còn quá nhỏ của chú bé Lượm, nhấn mạnh sự đau đớn và tình cảm nhân đạo của cuộc chiến.
Câu 6: Có ý kiến cho rằng: "thủ pháp đối lập đã được sử dụng trong hai đoạn thơ 2,3 và hai đoạn thơ cuối bài". Theo em, điều đó có đúng không?
+ Điều đó đúng vê hình thức: cùng miêu tả hoạt động, hình dáng chú bé Lượm.
+ Điều đó không đúng về nội dung: đoạn thơ 2, 3 đầu bài là sự miêu tả còn 2 đoạn thơ cuối bài là nhấn mạnh lại hoạt động, hình dáng của 1 tinh thần yêu nước còn nhỏ tuổi khiến người ta xuýt xoa ngưỡng mộ từ đó khéo léo để lại 1 nỗi thương tiếc, day dứt, biết ơn cho người đọc.
Câu 7: Gợi từ hai tiếng "đồng chí" được nhà thơ sử dụng, hãy liên hệ với hai văn bản trong chương trình Ngữ văn Trung học cơ sở nêu cao tinh thần chiến đấu và tình đồng chí của người lính Việt Nam. Hãy phân tích từ "đồng chí" để thấy được sự thiêng liêng của từ này.
- Bài thơ "Đồng chí" và "Tiểu đội xe không kính".
- "Đồng chí" thể hiện cho những tinh thần cùng chung chí hướng về một việc mà cả hai cùng đoàn kết giúp đỡ nhau.
Câu 8: Gần đây, trên mạng xã hội TikTok có lan truyền một xu hướng: "lấy nhạc nền là bài hát chế dựa theo lời bài thơ này đi cùng với những nội dung mang tính giải trí lố bịch, phản cảm". Hãy viết một đoạn văn ngắn (9-10 câu) để phân tích những mặt trái của xu hướng này, và nêu lên suy nghĩ cá nhân của em.
Mạng xã hội là một tấm gương 2 chiều một mặt đem đến tiện ích, giải trí cho người tạo ra và người sử dụng nhưng đồng thời cũng từ từ tiếp tay cho lối đạo đức suy mòn được che đậy bằng thời đại sống mở đến với giới trẻ hiện nay. Một trong những lối nghèo nàn về đạo đức ấy là những xu hướng vô nghĩa, vô giá trị, vô ích, phản cảm, lố bịch.
Điển hình là những bạn học sinh đã học bài thơ này đưa những tấm hình của bản thân trên nền nhạc chế lại bài thơ "Lượm" một cách cợt nhã, thiếu tôn trọng. Điều này phản ánh lên một xã hội đang trên đà dần nghèo nàn về sự văn minh, ý thức. Từ đây, ta phần nào còn hiểu rõ hơn sự quan trọng của việc học hành, có học: mới có biết có hiểu về giá trị của bài thơ mà từ đó biết tôn trọng giá trị bài thơ, có hiểu: mới không xảy ra việc đưa những tấm hình phản cảm lên một nền nhạc chế cậu bé Lượm bằng ngôn từ xúc phạm. Hơn hết, từ xu hướng trên ta còn thấy được một nền văn minh đang bị lu mờ bởi ảo ảnh: "thời đại nào rồi". Cùng nghĩa với phát triển không phải là sống vô văn hóa, vô ơn với những anh hùng đã hi sinh đời mình dành lại sự tự do độc lập cho đất nước. Việc chúng ta cần làm là để xã hội phát triển theo chiều hướng đúng đắn, không vi phạm đạo đức: tức là phát triển kinh tế, công nghệ, sự văn minh hiện đại đồng thời giữ được các truyền thống tốt đẹp của dân tộc và những giá trị văn học, thi học, lịch sử cũng như cội nguồn của mình. Mà muốn việc đó được thực hiện, công lao lớn nhất là những mầm non tương lai của đất nước: những bạn học sinh, thanh thiếu niên.
Khép lại, chúng ta có học: học đến nơi đến chốn và làm giàu cho tâm hồn cho đạo đức tốt đẹp, nhâm phẩm cách của bản thân thì mới có giá trị trong cuộc sống; nếu không học: chúng ta không thể hiểu những giá trị cốt lõi của lịch sử, của thi ca văn học từ đó vô hình chung bản thân ta trở thành một con người sống vô định, làm trò cười cho thiên hạ và hơn hết là làm cho cha mẹ thất vọng về một đứa con sống vô ích với xã hội.
_Trang_
