Bài 28. Ôn tập

Câu 1. Hoàn thành bảng (theo gợi ý dưới đây vào vở) về một số nét chính về lịch sử Việt Nam dưới Triều Hậu Lê và Triều Nguyễn.

Câu 2. Hãy vẽ và hoàn thành trục thời gian (theo gợi ý dưới đây vào vở) thể hiện một số sự kiện tiêu biểu của lịch sử Việt Nam từ 1945 đến nay.

- 1945: Cách mạng tháng Tám - Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, chấm dứt ách thống trị của thực dân Pháp và phong kiến.

- 1954: Chiến dịch Điện Biên Phủ - Thắng lợi quyết định, buộc Pháp phải ký Hiệp định Giơ-ne-vơ, chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Đông Dương.

- 1975: Chiến dịch Hồ Chí Minh - Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ.

- 1986: Đất nước đổi mới - Việt Nam bắt đầu công cuộc Đổi mới, chuyển đổi kinh tế từ kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mở cửa hội nhập quốc tế.

Câu 3. Lựa chọn thông tin cho phù hợp với Triều Lý và Triều Trần, sau đó ghi kết quả vào vở.

- Đối với Triều Lý:

- Đối với Triều Trần:

Câu 4. Chọn và kể lại câu chuyện về một nhân vật lịch sử của Triều Lý hoặc Triều Trần. Bày tỏ cảm nghĩ của em về nhân vật lịch sử đó.

Ví dụ về nhân vật Triều Lý: Lý Công Uẩn (Lý Thái Tổ)

- Câu chuyện: Sau khi lên ngôi vua, Lý Công Uẩn nhận thấy kinh đô Hoa Lư không còn phù hợp với thế phát triển của đất nước Đại Cồ Việt. Với tầm nhìn xa trông rộng, ông đã ban chiếu dời đô từ Hoa Lư về thành Đại La (năm 1010). Khi thuyền rồng của nhà vua đến Đại La, ông nhìn thấy một con rồng vàng bay lên từ hồ, cho rằng đây là điềm lành, nên đã đổi tên Đại La thành Thăng Long (rồng bay lên). Quyết định dời đô về Thăng Long đã mở ra một kỷ nguyên mới, tạo tiền đề cho sự phát triển hưng thịnh của Đại Việt trong nhiều thế kỷ.

- Cảm nghĩ: Em rất ngưỡng mộ Lý Công Uẩn vì tầm nhìn chiến lược và quyết đoán của ông. Việc dời đô về Thăng Long không chỉ thể hiện sự thông minh, nhìn xa trông rộng mà còn cho thấy lòng yêu nước, mong muốn xây dựng một đất nước hùng mạnh, phồn vinh của ông. Ông là một vị vua khai sáng, đặt nền móng vững chắc cho triều Lý và lịch sử dân tộc.

Ví dụ về nhân vật Triều Trần: Trần Quốc Tuấn (Hưng Đạo Đại Vương)

- Câu chuyện: Trần Quốc Tuấn là vị tướng tài ba, người chỉ huy quân dân Đại Việt 3 lần đánh bại quân xâm lược Mông – Nguyên hung hãn (vào các năm 1258, 1285, 1288). Ông nổi tiếng với việc soạn ra "Hịch tướng sĩ" để khích lệ tướng sĩ, và đặc biệt là tài dùng người, biết đoàn kết nội bộ, kể cả với những người từng có hiềm khích (như Trần Quang Khải). Ông luôn đặt lợi ích quốc gia lên trên hết.

- Cảm nghĩ: Em vô cùng kính phục Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn. Ông không chỉ là một thiên tài quân sự với tài thao lược xuất chúng mà còn là một tấm gương sáng về lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và đức độ. Ông đã góp phần to lớn bảo vệ nền độc lập của dân tộc trong những thời khắc khó khăn nhất.

Câu 5. Kể và kể lại một sự kiện lịch sử nổi bật của Triều Hậu Lê, Triều Nguyễn mà em đã được học (theo gợi ý dưới đây):

- Tên sự kiện.

- Diễn biến chính của sự kiện.

- Ý nghĩa của sự kiện.

Ví dụ về sự kiện Triều Hậu Lê: Khởi nghĩa Lam Sơn (1418 - 1427)

- Tên sự kiện: Khởi nghĩa Lam Sơn

- Diễn biến chính: Bắt đầu từ năm 1418 do Lê Lợi và Nguyễn Trãi lãnh đạo tại Lam Sơn (Thanh Hóa) nhằm chống lại ách đô hộ của nhà Minh. Ban đầu gặp nhiều khó khăn, nhưng nghĩa quân dần lớn mạnh, thực hiện chiến thuật "lấy yếu chống mạnh, lấy ít địch nhiều". Đỉnh cao là trận Tốt Động – Chúc Động và Chi Lăng – Xương Giang, tiêu diệt và bắt sống nhiều tướng lĩnh nhà Minh, buộc chúng phải rút về nước.

- Ý nghĩa: Kết thúc 20 năm đô hộ của nhà Minh, giành lại độc lập dân tộc, mở ra thời kỳ phát triển rực rỡ của Đại Việt dưới Triều Hậu Lê. Thể hiện ý chí kiên cường, tinh thần yêu nước và tài năng quân sự của dân tộc Việt Nam.

Ví dụ về sự kiện Triều Nguyễn: Việc thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa

- Tên sự kiện: Triều Nguyễn thực thi chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

- Diễn biến chính: Dưới Triều Nguyễn, các vua Gia Long, Minh Mạng đã cử các đội thủy quân, đội Hoàng Sa và đội Bắc Hải ra Hoàng Sa và Trường Sa để khảo sát, đo đạc hải trình, cắm mốc chủ quyền, thu lượm hải sản và các vật phẩm giá trị. Các hoạt động này được ghi chép rõ ràng trong các Châu bản triều Nguyễn và các tài liệu lịch sử khác, khẳng định việc xác lập và thực thi chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo này.

- Ý nghĩa: Thể hiện rõ ràng ý thức và hành động của nhà nước phong kiến Việt Nam trong việc xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền quốc gia đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, là cơ sở pháp lý và lịch sử quan trọng khẳng định chủ quyền của Việt Nam ngày nay.

Câu 6. Em hãy hoàn thành bảng (theo gợi ý dưới đây vào vở) về các nước láng giềng của Việt Nam.

Câu 7. Hãy viết một đoạn văn mô tả về đặc điểm tự nhiên của một châu lục mà em yêu thích nhất.

Ví dụ (Chọn Châu Phi): "Châu Phi là châu lục em yêu thích nhất bởi những đặc điểm tự nhiên vô cùng ấn tượng và đa dạng. Châu Phi nổi tiếng với sa mạc Sahara rộng lớn ở phía Bắc, nơi có những cồn cát mênh mông và khí hậu khắc nghiệt. Tuy nhiên, châu lục này cũng sở hữu những rừng mưa nhiệt đới xanh tốt ở vùng xích đạo, như lưu vực sông Công-gô, với hệ sinh thái phong phú và đa dạng sinh học. Phía Đông Châu Phi là nơi có Vết nứt lớn (Great Rift Valley) với các hồ nước ngọt khổng lồ như hồ Victoria và các ngọn núi lửa hùng vĩ. Đồng bằng xavan rộng lớn là nhà của vô số loài động vật hoang dã như sư tử, voi, hươu cao cổ, tạo nên những cảnh quan thiên nhiên hoang sơ và kỳ vĩ hiếm có trên thế giới."

Câu 8. Sưu tầm tư liệu và viết một bài giới thiệu (theo ý tưởng của em) về một thành tựu tiêu biểu của văn minh thế giới mà em ấn tượng nhất.

Ví dụ (Chọn Kim tự tháp Ai Cập): "Trong số các thành tựu vĩ đại của văn minh thế giới, Kim tự tháp Ai Cập là công trình kiến trúc mà em ấn tượng nhất. Nằm giữa sa mạc rộng lớn, những khối đá khổng lồ này sừng sững, thách thức thời gian. Điều khiến em kinh ngạc không chỉ là kích thước đồ sộ mà còn là kỹ thuật xây dựng phi thường của người Ai Cập cổ đại. Họ đã vận chuyển và xếp chồng hàng triệu khối đá nặng hàng tấn lên cao mà không có công nghệ hiện đại. Kim tự tháp không chỉ là lăng mộ của các pharaoh mà còn là biểu tượng của quyền lực tối thượng, niềm tin vào thế giới bên kia và sự phát triển vượt bậc của khoa học, kỹ thuật, toán học và thiên văn học thời bấy giờ. Mỗi kim tự tháp là một minh chứng hùng hồn cho trí tuệ và sự lao động miệt mài của con người cách đây hàng ngàn năm. Em nghĩ, Kim tự tháp là một di sản vô giá, nhắc nhở chúng ta về khả năng phi thường của con người và tầm quan trọng của việc bảo tồn những giá trị lịch sử."