|
PHÒNG GD & ĐT TP BẮC GIANG
|
ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI CẤP THÀNH PHỐ Năm học: 2016-2017 Môn: Ngữ văn lớp 7 Thời gian làm bài: 150 phút |
Câu1:
Viết bài văn ngắn trình bày suy nghĩ của em về câu nói sau:
Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố.
(Trích Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm)
Câu 2: Sự gặp gỡ và khám phá riêng về tình yêu quê hương qua hai bài thơ Tĩnh dạ tứ của Lý Bạch và Hồi hương ngẫu thư của Hạ Tri Chương.
......................Hết......................
Đáp án đề thi học sinh giỏi lớp 7 môn Văn
Câu 1: yeu cầu về kĩ năng:
Dựa vào hai đoạn trích thơ đã cho, học sinh bằng lời văn của mình diễn đạt thành bài văn hoàn chỉnh, đúng yêu cầu đề. Bài văn chặt chẽ, diễn đạt trôi chảy, không mắc lỗi chính tả, dùng từ và ngữ pháp.
2. Yêu cầu về kiến thức
a. Giải thích khái niệm của đề bài
· Giông tố ở đây dùng để chỉ cảnh gian nan đầy thử thách hoặc việc xảy ra dữ dội.
· Câu nói khẳng định: cuộc đời có thể trải qua nhiều gian nan nhưng chớ cúi đầu trước khó khăn, chớ đầu hàng thử thách, gian nan. (Đây là vấn đề nghị luận)
b. Giải thích, chứng minh vấn đề
Có thể triển khai các ý:
· Cuộc sống nhiều gian nan, thử thách nhưng con người không khuất phục.
· Gian nan, thử thách chính là môi trường tôi luyện con người
c. Khẳng đinh, bàn bạc mở rộng vấn đề
· Câu nói trên là tiếng nói của một lớp trẻ sinh ra và lớn lên trong thời đại đầy bão táp, sống thật đẹp và hào hùng.
· Câu nói thể hiện một quan niệm nhân sinh tích cực: Sống không sợ gian nan, thử thách, phải có nghị lực và bản lĩnh.
· Câu nói gợi cho bản thân nhiều suy nghĩ: Trong học tập, cuộc sống bản thân phải luôn có ý thức phấn đấu vươn lên. Bởi cuộc đời không phải con đường bằng phẳng mà đầy chông gai, mỗi lần vấp ngã không được chán nản bi quan mà phải biết đứng dậy vươn lên. Để có được điều này thì cần phải làm gì?
Câu 2: I. Mở bài: (0,5 điểm)
Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề cần nghị luận
II. Thân bài:
1. Sự gặp gỡ về tình yêu quê hương của hai bài thơ: (7 điểm)
a. Tình yêu quê hương qua bài "Tĩnh dạ tứ": (3,5 điểm)
· Hai câu thơ đầu đã gợi ra cảnh một đêm trăng sáng mang vẻ đẹp dịu êm, mơ màng, yên tĩnh. Hơn nữa, hai câu còn gợi tâm trạng của nhà thơ, đó là tâm trạng khắc khoải, dáng hình trăn trở, thao thức của kẻ li hương.
· Hai câu cuối trực tiếp bộc lộ nỗi nhớ quê của tác giả: d/c
· Hai câu thơ chỉ có ba chữ tả tình trực tiếp "tư cố hương", còn lại tả hành động của chủ thể trữ tình: cử đầu, vọng minh nguyệt, đê đầu. Mỗi hành động đều thấm đẫm tâm trạng
· Sáng tạo của nhà thơ là đã đưa thêm hai cụm từ trái nghĩa "ngẩng đầu" và "cúi đầu". Do đó, hành động "ngẩng đầu" là hành động có ý thức, còn "cúi đầu" là hành động tự nhiên, vô thức; "ngẩng đầu" là hướng ra ngoại cảnh để nhìn trăng, còn "cúi đầu" là hoạt động hướng nội, trĩu nặng tâm tư. Vì vũ trụ bây giờ là tấm lòng thương nhớ quê hương da diết của nhà thơ. "Ngẩng đầu - cúi đầu", chỉ trong khoảnh khắc đã động mối tình quê, đủ thấy tình cảm đó trong lòng tác giả thường trực, sâu nặng biết bao!
b. Tình yêu quê hương qua bài "Hồi hương ngẫu thư" (3,5 điểm)
· Câu thơ đầu, qua nghệ thuật đối, tác giả đã kể vắn tắt về quãng đời xa quê đi làm quan kéo dài gần cả một đời người.
· Khi trở về, con người có những yếu tố thay đổi phụ thuộc vào yếu tố khách quan theo qui luật nghiệt ngã của thời gian: vóc dáng, tuổi tác, mái tóc thay đổi. Tuy nhiên, có một yếu tố không thay đổi: đó là giọng nói của quê hương: "giọng quê vẫn thế". "Giọng quê" không chỉ là giọng nói mang bản sắc riêng của một vùng quê mà còn là chất quê, hồn quê được biểu hiện trong giọng nói của con người. Chi tiết "hương âm vô cải" là một biểu hiện cảm động về tấm lòng tha thiết gắn bó với quê hương.
· Điều trớ trêu là sau bao nhiêu năm xa cách, nay trở về nơi chôn rau cắt rốn mà nhà thơ lại "bị" xem như là "khách lạ". Tình huống ấy đã tạo nên cảm xúc bi hài thấp thoáng sau lời kể cố giữ vẻ khách quan, trầm tĩnh của nhà thơ. Mang tâm trạng bùi ngùi, thoáng buồn ấy chứng tỏ tình yêu, nỗi nhớ quê tích tụ, dồn nén trong trái tim nhà thơ hơn nửa thế kỷ thật thắm thiết, bền bỉ.
2. Khám phá riêng về tình yêu quê hương của hai bài thơ: (2 điểm)
· Hoàn cảnh sáng tác khác nhau:
o Bài "Tĩnh dạ tứ" được sáng tác khi nhà thơ xa quê, một đêm chợt nhìn ánh trăng và khắc khoải nhớ về quê nhà.
o Còn bài "Hồi hương ngẫu thư" được viết khi nhà thơ vừa trở về quê cũ, đứng ngay trên mảnh đất quê mình mà lũ trẻ lại gọi là khách đến làng chơi.
· Cách thể hiện tình cảm có nét riêng:
o Bài "Tĩnh dạ tứ", với những từ ngữ giản dị mà tinh luyện đã thể hiện một cách nhẹ nhàng mà thấm thía tình yêu quê hương của một người sống xa nhà trong đêm thanh tĩnh.
o Còn bài "Hồi hương ngẫu thư" biểu hiện một cách chân thực mà sâu sắc, hóm hỉnh mà ngậm ngùi tình yêu quê hương đáng trân trọng của một vị quan lớn đời Đường trong khoảnh khắc vừa mới đặt chân trở về quê cũ.
III. Kết bài: (0,5 điểm)
· Khẳng định chủ đề chung của hai bài thơ.
· Đánh giá, cảm nghĩ, bài học...
Câu 3 (7,0 điểm):
Có ý kiến đã nhận xét rằng:
"Thơ ca dân gian là tiếng nói trái tim của người lao động. Nó thể hiện sâu sắc những tình cảm tốt đẹp của nhân dân ta."
Dựa vào những câu tục ngữ, ca dao mà em đã được học và đọc thêm, em hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.
dap an
1. Yêu cầu về kĩ năng và hình thức
· Xác định đúng kiểu bài chứng minh nhận định về văn học dân gian (tục ngữ, ca dao).
· Viết bài phải có bố cục rõ ràng, có luận điểm, luận cứ, luận chứng.
· Trình bày sạch đẹp, câu chữ rõ ràng, hành văn giàu cảm xúc và trôi chảy.
2. Yêu cầu về nội dung
a) Mở bài
· Dẫn dắt được vào vấn đề hợp lí.
· Trích dẫn được nội dung cần chứng minh ở đề bài, đánh giá khái quát vấn đề.
b) Thân bài
* Thơ ca dân gian là gì? (thuộc phương thức biểu đạt trữ tình của văn học dân gian gồm tục ngữ, dân ca, ca dao...; thể hiện đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân lao động với nhiều cung bậc tình cảm khác nhau, đa dạng và phong phú xuất phát từ những trái tim lao động của nhân dân; là cách nói giản dị, mộc mạc, chân thành nhưng thể hiện những tình cảm to lớn, cụ thể; "ca dao là thơ của vạn nhà" - Xuân Diệu; là suối nguồn của tình yêu thương, là bến bờ của những trái tim biết chia sẻ).
* Tại sao thơ ca dân gian là tiếng nói trái tim của người lao động (lập luận): Thể hiện những tư tưởng, tình cảm, khát vọng, ước mơ.. của người lao động.
* Thơ ca dân gian "thể hiện sâu sắc những tình cảm tốt đẹp của nhân dân ta":
· Tình yêu quê hương đất nước, yêu thiên nhiên (dẫn chứng).
· Tình cảm cộng đồng (dẫn chứng: "Dù ai đi... mùng mười tháng ba; Bầu ơi thương ... một giàn; Nhiễu điều phủ lấy... nhau cùng; máu chảy ruột mềm, Môi hở răng lạnh.. ").
· Tình cảm gia đình:
o Tình cảm của con cháu đối với tổ tiên, ông bà (dẫn chứng: Con người có tổ.. có nguồn; Ngó lên nuột lạt.. bấy nhiêu; ...).
o Tình cảm của con cái đối với cha mẹ (dẫn chứng: Công cha như ... là đạo con; Ơn cha ... cưu mang; Chiều chiều ra đứng ... chín chiều; Mẹ già như.. đường mía lau...).
o Tình cảm anh em huynh đệ ruột thịt (dẫn chứng: Anh em như chân ... đỡ đần; Anh thuận em hoà là nhà có phúc; Chị ngã em nâng...).
o Tình cảm vợ chồng (dẫn chứng: Râu tôm ... khen ngon; Lấy anh thì sướng hơn vua... càng hơn vua; Thuận vợ thuận ... cạn...).
· Tình bằng hữu bạn bè thân thiết, tình làng xóm thân thương (dẫn chứng: Bạn về có nhớ... nhớ trời; Cái cò cái vạc... giăng ca; ...).
· Tình thầy trò (dẫn chứng: Muốn sang thì bắc... lấy thầy...).
· Tình yêu đôi lứa (dẫn chứng: Qua đình... bấy nhiêu; Yêu nhau cới... gió bay; Gần nhà mà ...làm cầu; Ước gì sông ... sang chơi....).
c) Kết bài
· Đánh giá khái quát lại vấn đề.
Bộc lộ tình cảm, suy nghĩ của bản thân về vấn đề vừa làm sáng tỏ
