50.     tik mk nha!

1. tình cảm gia đình.

Ca dao - dân ca là "tiếng hát đi từ trái tim lên miệng", là thơ ca trữ tình dân gian. Ca dao - dân ca Việt Nam là cây đàn muôn điệu của tâm hồn nhân dân, nhất là những người lao động Việt Nam. Rất tự nhiên, tâm hồn, tình cảm con người bao giờ cũng bắt đầu từ tình cảm, ân nhhĩa đối với những người ruột thịt trong gia đình. Truyền thống văn hoá Việt Nam rất đề cao gia đình và tình nghĩa gia đình. Bài ca tình nghĩa gia đình trong kho tàng ca dao - dân ca Việt Nam vô cùng phong phú. Trong đó, bốn bài ca của văn bản Những câu hát về tình cảm gia đình là tiêu biểu, vừa sâu sắc về nội dung, vừa sinh động, tinh tế về ngôn ngữ nghệ thuật:

- Công cha như núi ngất trời...

- Chiều chiều ra đứng ngõ sau...

- Ngó lên nuộc lạt mái nhà...

- Anh em nào phải người xa...

Lời của những bài ca dao trên là lời của ai, nói với ai thế ? Qua âm điệu, ý nghĩa các từ ngữ và hình ảnh những nhân vật trữ tình của chùm ca dao, chúng ta hiểu rằng : đây là lời ru con của mẹ, nói với con ; là lời người con gái lấy chồng xa quê hướng về quê mẹ, nói với mẹ ; là lời của cháu nói với ông và cuối cùng, ở bài thứ tư thì lời nói nghĩa tình ngân lên một khúc hát nhiều bè, có thể là lời của ông bà, hoặc cô bác nói với cháu, của cha mẹ răn bảo con, hoặc của anh em ruột thịt tâm sự, bảo ban nhau. Những câu hát về tình cảm gia đình trong ca dao - dân ca Việt Nam chúng ta đẹp như một bản hợp ca vừa chân thành, thân mật, ấm cúng, vừa thiêng liêng, trang trọng, xuyên thấm từ đời này sang đời khác.

Trong bốn bài ca dao trên, có lẽ lay động sâu sắc tâm hồn, trí tuệ chúng ta nhất là bài 1 và bài 4.

Công cha như núi ngất trời,

Nghĩa mẹ như nước ở ngoài hiển Đông.

Núi cao hiển rộng mênh mông,

Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi !

Sáu tiếng mở đầu ngân theo ba nhịp như khúc dạo nhạc nhẹ nhàng, thủ thí của một bài hát ru. Đây là lời ru của mẹ, ru cho đứa con thơ bé ngủ ngon, đồng thời nhắc nhở công lao trời biển của cha mẹ đối với con và bổn phận, trách nhiệm của con cái đối với cha mẹ. Mẹ sinh ra con, dành tất cả những dòng sữa thơm ngọt nuôi phần xác của con và hằng đêm cất tiếng ru êm dịu rót thêm những dòng sữa âm thanh nuôi lớn phần hồn của con. Là những người con, mỗi chúng ta ai mà chẳng đã từng dược nghe lời ru của mẹ để rồi cùng với sữa mẹ, những bài hát ru ấy đã nuôi lớn chúng ta, hoàn thiện cho ta những bước trưởng thành cả tâm hồn và thể xác. Ở bài hát ru này, người mẹ đã ví công lao sinh thành, nuôi dạy của cha mẹ đối với con cái cao như "núi ngất trời", rộng như "nước biển Đồng". Đây là cách nói ví quen thuộc của ca dao Việt Nam dể ca ngợi công ơn cha mẹ đối với con cái. "Công cha", "nghĩa mẹ" là những ý niệm trừu tượng dược so sánh bời hình ảnh tạo vật cụ thể "núi cao", "biển rộng", biểu tượng cho sự vĩnh hằng bất diệt của thiên nhiên. Những hình ảnh ấy được miêu tá bổ sung bằng những định ngữ chỉ mức độ (núi ngất trời : núi rất cao, ngọn núi lẫn trong mây trời ; biển rộng mênh mông : biển rộng không sao đo được). Một hình ảnh vẽ chiều đứng, hài hoà với hình ảnh vẽ chiều ngang dựng một không gian bát ngát, mênh mang, rất gợi cảm. Thêm nữa, hai từ "núi" và "biển" được nhắc lại hai lần (điệp từ) bổ sung thêm nét điệp trùng, nối tiếp của núi, của biển khiến cho chiều cao của núi càng thêm cao, chiều rộng của biển càng thêm rộng... Chỉ những hình ảnh to lớn, cao rộng không cùng và vĩnh hằng ấy mới diễn tả nổi công ơn sinh thành, nuôi dạy con cái của cha mẹ. "Núi ngất trời", "biển rộng mênh mông" không thể nào đo được, cũng như công ơn cha mẹ đối với con cái không thể nào tính được. Qua nghệ thuật so sánh, dùng từ đặc tả, từ láy và điệp từ, kết hợp giọng thơ lục bát ngọt ngào của điệu hát ru, ba câu đẩu của bài ca dao đã khẳng định và ngợi ca công ơn to lớn của cha mẹ đối với con cái. Đây không phải là lời giáo huấn khó khăn về chữ hiếu mà là những tiếng nói tâm tình truyền cảm, lay động trái tim chúng ta. Do đó, đến câu cuối "Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi !", tuy lời ru chỉ rõ công ơn cha mẹ bằng một thành ngữ "chín chữ cù lao" hơi khó hiểu, nhưng chúng ta vần thấm thía những tình nghĩa cha mẹ đối với con cái. Có thể nói, công ơn cha mẹ đối với con cái không chỉ gói lại ở con số chín (sinh: đẻ, cúc : nâng đỡ, phủ : vuốt ve, súc : cho bú, trưởng : nuôi lớn, dục : dạy dỗ, cố : trông nom, phục : theo dõi, phúc : che chở) mà mở rộng đến vô cùng. Câu thơ tám tiếng chia đều hai nhịp: bốn tiếng đầu "cù lao chín chữ" nhấn mạnh công ơn cha mẹ, bốn tiếng sau "ghi lòng con ơi" nhắc nhở thái độ và hành động của con cái đền đáp công ơn ấy. Về mật bố cục và mạch lạc văn bản, bài hát ru này khá chặt chẽ. Nhiều bài ca dao khác của dân tộc ta cũng thường bố cục tương tự: miêu tả sự vật, kể sự việc, rồi nhắc nhở, răn dạy ; nội dung hiện thực, hài hoà mang tính giáo huấn ; lay động người nghe bằng tình cảm, sau đó mới nhắc nhở bằng lí trí, ý thức. Ngoài bài ca dao mà sách giáo khoa giới thiệu, nhiều người Việt Nam còn nhớ một số bài khác có nội dung tương tự như :

Ơn cha nặng lắm ai ơi,

Nghĩa mẹ bằng trời chín tháng cưu mang.

Hoặc :

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra...

Cùng với bài hát ru về công cha, nghĩa mẹ, cha ông ta cũng thường hát ru con cháu về tình cảm anh em thân thương ruột thịt. Bài ca dao thứ tư là lời răn dạy về tình cảm ấy và cũng có bố cục gần giống bài thứ nhất. Phần thứ nhất: Người ru, người hát vừa kể vừa tả quan hộ anh em trong một nhà:

Anh em nào phải người xa,

Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.

Quan hệ anh em khác biệt rõ ràng với quan hệ láng giềng, xã hội. Lời ca dùng phép đối chiếu, dùng hai tiếng "người xa" mớ đầu mang âm diệu bình thản như vô cảm, rồi đối lai bằng một dòng tám tiếng liền mạch "Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân" nghe vừa như thân mật, tha thiết vừa thiêng liêng, trang trọng. Những hình ảnh "bác" (cha), "mẹ", "một nhà" kết hợp các từ "cùng" đã nhấn mạnh quan hệ anh em, thân thương, ruột thịt. Lời ca nhẹ nhàng, tự nhiên, ý nghĩa, nội dung sâu sắc mà khơi gợi biết bao tình cảm mặn nồng, tha thiết. Phần tiếp sau là lời răn bảo cụ thể : Yên nhau như thể tay chân, Anh em hoà thuận, hai thân vui vầy. Lời răn bảo dùng cách so sánh khéo léo. Tình anh em, yêu thương, hoà thuận, trên kính dưới nhường như tay gắn bó với chân, sự gắn bó bằng đường gân, mạch máu. Đây cũng là cách dùng một ý niệm trừu tượng "tình thương yêu" đối chiếu, so sánh với hình ảnh cụ thể "tay, chân", mở ra trong suy nghĩ của người nghe nhiều liên tưởng, tưởng tượng rộng và sâu. Nói khác đi, ông bà, cha mẹ luôn mong muôn con cái trong một nhà thương yêu, giúp dỡ lẫn nhau, gắn bó với nhau như tay với chân trong một cơ thể. Cái cơ thể ấy chính là gia đình. Người tiêu biểu cho gia đình chính là cha mẹ. Tình cảm anh em nằm trong tình thương yêu của cha mẹ. Vì thế, anh em hoà thuận sẽ đem lại niểm vui, hạnh phúc cho cha mẹ "Anh em hoà thuận, hai thân vui vầy". Lời ca kết lại, nhưng cảm xúc và ước vọng vẫn tiếp tục mở ra. Những từ ghép "yêu nhau", "hoà thuận", "vui vầy" thuộc nhóm từ biểu cảm cứ ngân lên, lan toả mãi trong lòng người... Có thể nói ca dao - dân ca là "tiếng hát di từ trái tim lên miệng". Trong những "tiếng hát trái tim" ấy, những lời ru, những bài ca về tình nghĩa gia đình bao giờ cùng dịu dàng, chân thành, đằm thắm nhất. Từ tình cảm cha mẹ, con cái, tình anh em đến tình cảm ông bà, con cháu, tình ruột thịt, huyết thống,... tất cả đều đáng trân trọng và cần phải vun trồng mãi mãi tươi tốt. "Một giọt máu đào hơn ao nước lã", tục ngữ xưa cũng từng đúc kết kinh nghiệm ứng xử như thế. Song đạo lí Việt Nam lại luôn nhắc nhở "tình" phải gắn liền với "nghĩa". Tinh yêu thương, lòng nhớ ơn cha mẹ, ông bà, tình thân đoàn kết anh em ruột thịt chỉ có giá trị khi con người biết làm những việc nhân nghĩa, có những hành động cụ thể thiết thực đề ơn đáp nghĩa những bậc sinh thành, những người gần gũi ruột thịt từng hi sinh cả cuộc đời cho sự sống của mình. Và thiêng liêng cao cả hơn nữa là có thực hiện được tình nghĩa gia đình tốt đẹp thì chúng ta mới rèn giũa được những tình cảm rộng lớn khác như tình yêu quê hương, đất nước, tình đồng bào, lòng nhân ái, tình thương con người,...

S100=4951+4952+4953+....+5050

“Sinh con ra trong bao nhiêu khó nhọc, mẹ ru con, yêu con tha thiết”. Những ca từ trong bài hát “Mẹ yêu” như nhắc nhở chúng ta về hình bóng người mẹ hiền không quản mưa nắng dãi dầu để lo lắng cho con từng miếng ăn, giấc ngủ. Có lẽ trong mỗi con người, hình ảnh người mẹ chính là hình ảnh không bao giờ có thể nhạt phai.

Sinh tôi ra từ năm mẹ bốn mươi tuổi, đến nay, người phụ nữ ngoài 50 ấy vẫn tần tảo sớm hôm, đều đặn mỗi ngày trước khi gà gáy, bươn chải tìm kế sinh nhai, gánh vác cả giả đình. Có lẽ vì phải vất vả như thế nên nhìn mẹ có phần khác hơn so với mẹ của những bạn học cùng lớp. Tóc mẹ không phải là màu đen tuyền mà lốm đốm vài sợi bạc nơi chân tóc, da mẹ không trắng mịn mà hơi ngăm đen với vẻ mặn mòi, mẹ cũng không phải là người có thân hình thon thả mà đầy đặn với vẻ mạnh mẽ đủ để bảo vệ các con. Mái tóc xoăn dài được bới cao càng làm rõ khuôn mặt trái xoan rạng rỡ của mẹ dù xuất hiện vài vết đồi mồi và dấu chân chim nơi khóe mắt. Mẹ tôi hay đùa bảo trước đây mẹ là hoa khôi của vùng Tân Quới, Vĩnh Long nhưng từ khi có gia đình, mẹ trở nên già nua thế này, “lỗi đó là tại mấy đứa”. Mẹ là một người rất giản dị, mỗi ngày ra chợ bán, mẹ chỉ khoác chiếc áo bà ba bên ngoài, đội chiếc nón lá cũ cùng chiếc giỏ xách bằng vải bố vàng nhạt. Chỉ cần vậy là đã đủ sức bươn chải trước nắng gió ngoài kia. Còn nhớ có lần mẹ đội xề chôm chôm ở bến Ninh Kiều, thuở ấy người ta có chủ trương dọn dẹp vỉa hè, đưa tất cả vào chợ họp cách đó không xa, nhưng mẹ không có tiền để đăng kí sạp, cũng không tranh giành được một chỗ bán hàng trong chợ, nên đành đội xề lặn lội ra ngoài. Mỗi lần thấy chú công an từ xa, mẹ tất tả gom hàng rồi nắm tay tôi mà “chạy”. Có hôm chạy không kịp, mẹ giằng co cùng chú công an, khóc nức nở xin lại xề trái cây vì đó là miếng cơm duy nhất của cả gia đình. Đồ bị tịch thu, mẹ dắt tôi về trong thất thỉu và mệt mỏi, phần vì tay chân trầy trụa, phần vì ngày hôm ấy, các con phải ăn mì gói thay cơm. Vậy mà sáng hôm sau, mẹ cũng lại tất tả từ ba giờ, tiếp tục chặng đường kiếm miếng cơm cho bọn trẻ ở nhà. Nhà tôi không giàu có, nhưng mẹ luôn dành những thứ tốt đẹp nhất cho bọn tôi. Có lúc là trái ổi, trái xoài, dù chỉ là hàng “dạt”, có lúc là những ly sương sáo nước cốt dừa béo ngậy mà mẹ vừa đổi bằng vài ký trái cây. Tuổi thơ của tôi lớn lên bằng những thứ quà giản dị nhưng lại đầy ắp tình cảm như thế. Không thể nào kể hết được những nỗi niềm hy sinh mà mẹ dành cho bọn tôi! Một mình mẹ, với xề trái cây nhỏ, nuôi hai chị tôi vào đại học, nuôi anh tôi vào cấp ba còn tôi vẫn ngày ngày đến lớp với quần áo mới tinh, thơm tho mùi nước xả vải. Hiếm khi nào mẹ đi chơi với các cô trong xóm nhưng mọi người quý mẹ vô cùng. Có gì ngon người ta cũng mang qua bảo gửi cho mẹ, có áo quần gì còn mới người ta không mặc nữa người ta cũng mang đến hỏi “Chị Út có xài không?”. Có lẽ họ thấy mẹ tôi hiền lành, cam chịu và vất vả để nuôi con nên mới thương và quý đến thế. Có lần mẹ sắm một chiếc áo mới, chiếc áo màu đỏ đô rất hợp với làn da trắng của tôi. Tôi rất thích và nói với mẹ rằng “Con mặc chiếc áo này là phải đi với dì Năm mới xứng hé mẹ”. Dì Năm là em của mẹ, dì Năm có cách cư xử nhã nhặn và vẻ bề ngoài sang trọng chứ không lam lũ như mẹ của tôi. Mẹ gật đầu bảo “Ừ! Áo này con mặc đẹp lắm”. Mẹ nói vậy nhưng tôi thoáng thấy mẹ buồn, chợt giật mình và thấy chẳng ra gì khi nói ra những lời như thế. Từ hôm ấy, tôi không bao dám làm điều gì tương tự khiến mẹ phải buồn lòng. Mẹ! Có nghĩa là bắt đầu Cho sự sống, tình yêu, hạnh phúc Có lẽ những câu thơ trên chính là định nghĩa chính xác nhất về mẹ – tiếng gọi khi ta vừa mới bập bẹ nhưng đến lúc trưởng thành sẽ cũng chẳng hiểu được sự bao dung của tiếng gọi thân thương ấy. Chỉ biết rằng mình phải luôn yêu thương, luôn dành những điều tốt đẹp cho người phụ nữ đẹp nhất cuộc đời này. Bởi cổ tích của cuộc đời chúng ta đều bắt đầu từ Mẹ.

*CHÚC BẠN THI TỐT NHA!*

Làm sao mà đủ giấy để trả lời được ! Nhiều quá !

 Các bạn **** cho mình nhé !

cậu thích nhóm nhạc mà cậu thích

( 967 + 653 ) x 45 - 100 =

     1620       x 45 - 100 = 

              72900   - 100 = 72800

D) Chân không.

*CHÚC BẠN HỌC TỐT*