Qua bài 20: Nước Đại Việt thời Lê Sơ phần IV, em đã đc biết đến 4 vị danh nhân văn hóa xuất sắc của dân tộc là: Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Ngô Sĩ Liên và Lương Thế Vinh nhưng có lẽ vị danh nhân để lại trong em sự ấn tượng nhất là Nguyễn Trãi.Ông ko những là một nhà quân sự tài ba hay là một nhà chính trị, nhà thơ dưới thời nhà Hồ và nhà Lê sơ Việt Nam.Ông đã thi đỗ Thái học sinh năm 1400, Nguyễn Trãi làm quan dưới triều Hồ, nhà Minh xâm lược, cha ông là Nguyễn Phi Khanh đầu hàng rồi bị bắt giải về Trung Quốc, Nguyễn Trãi đi theo. Đến ải Nam Quan, cha ông khuyên ông nên quay về để trả nợ nước, báo thù nhà, ông làm theo. Sau khi nước Đại Ngu rơi vào sự cai trị của nhà Minh, Nguyễn Trãi tham gia vào cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do Lê Lợi lãnh đạo chống lại ách Minh thuộc. Ông trở thành mưu sĩ của nghĩa quân Lam Sơn trong việc bày tính mưu kế cũng như soạn thảo các văn thư ngoại giao với quân Minh. Nguyễn Trãi là một nhà văn hoá lớn, có đóng góp to lớn vào sự phát triển của văn học và tư tưởng Việt Nam. Ông nằm trong danh sách 14 anh hùng dân tộc Việt Nam. Tư tưởng của ông là sự tiêu biểu cho tư tưởng của thời đại. Cả cuộc đời của Nguyễn Trãi, khi đánh giặc cx như khi xd đnc hay sáng tác thơ văn, ông luôn nêu cao long nhân nghĩa, yêu nc, thương dân. Ông thường suy nghĩ và mông muốn " ăn lộc đền ơn kẻ cấy cày", " nơi thôn cùng, xóm vắng ko một tiếng hờn giận oán sầu". Trong sự nghiệp vinh quang của ông, ông đã để lại cho lsự quốc gia nhiều tác phẩm có giá trj lớn về văn học, sử học hay địa lý học.Năm 1442, toàn thể gia đình Nguyễn Trãi bị tru di tam tộc trong vụ án Lệ Chi Viên. Năm 1464, vua Lê Thánh Tông xuống chiếu giải oan cho ông.

Thời Lê Sơ có các giai cấp là:

- Giai cấp thống trj: vua, quan lại, địa chủ có nhiều ruộng đất, nắm mọi quyền hành

- Giai cấp bj trj:

+ Giai cấp nông dân chiếm đại đa số, ít ruộng đất, cây thuê địa chủ, nộp tô

+ Các tầng lớp: ~ Thj dân

~ Thương nhân

~ Thợ thủ công

~ Nô tì: bj hạn chế

I. Diễn biến của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn:

1. Trận Tốt Động - Chúc Động (cuối năm 1426)

a) Hoàn cảnh

- Tháng 10-1426,Vương Thông cùng 5 vạn viện binh kéo vào Đông Quan

- Quân ta đặt phục binh ở Tốt Động - Chúc Động

b) Diễn biến

- Ngày 7-11-1426, quân Minh cho xuất quân tiến về phía Cao Bộ.

- Quân ta phục binh từ mội phía xông vào đánh địch

c) Kết quả

- 5 vạn quân địch tử thương, bắt sống trên 1 vạn

- Vương Thông phải chạy về Đông Quan

2. Trận Chi Lăng-Xương Giang (tháng 10- 1427)

a) Sự c bj

* Địch : Tháng 10-1427, 15 vạn viện binh tiến vào nc ta chia làm 2 đạo:

+ Đạo I: do Liễu Thăng chỉ huy

+ Đạo II: do Mộc Thạnh chỉ huy

* Ta: Tập trung lực lượng tiêu diệt quân của Liễu Thăng trc

b) Diễn biến:

- Ngày 8-10-1427, Liễu Thăng diễn quân tiến vào biên giới nc ta, bj nghĩa quân kích và giết chết ở ải Chi Lăng

- Tướng Lương Minh lên thay, dẫn quân xuống Xương Giang, liên tiếp bj phục kích ở Cần Trạm, Phố Cát.

- Biết Liễu Thăng tử trận, Mộc Thạnh rút chạy về Trung Quốc

c) Kết quả

- Liễu Thăng, Lương Minh tử trận, hàng vạn tên giặc bj giết

- Vương Thông xin hòa,mở hội thề Đông Quan (10-12-1427)

- Ngày 3-1-1428, toán quân cuối cùng của Vương Thông rút khỏi nc ta, đnc sạch bóng quân thù

II. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lsử

a) Nguyên nhân:

- Cuộc khởi nghĩa đc nhân dân khắp nơi ủng hộ

- Ý chí quyết tâm bảo vệ đnc của toàn quân

- Sự lãnh tài tình của bộ chỉ huy, đứng đầu là Lê Lợi, Nguyễn Trãi

b) Ý nghĩa lsử:

- Kết thúc 20 năm đô hộ của nahf Minh

- Mở ra một thời kỳ mới phát triển cho đnc

Câu 1:Thời Lê Sơ có các giai cấp là:

- Giai cấp thống trị: vua, quan lại, địa chủ có nhiều ruộng đất, nắm mọi quyền hành

- Giai cấp bj trị:

+ Giai cấp nd chiếm đại đa số, ít ruộng, cây thuê cho địa chủ, nộp tô

+ Các tầng lớp: ~ Thị dân

~ Thương nhân

~ Thợ thủ công

~ Nô tì: bj hạn chế

Câu 2:a) Gd

- Dựng lại Quốc tử giám ở Thăng Long

- Mở nhiều trường học ở các lộ, đạo và phủ

- Mọi người đều có thể đi thi

b) Thi cử: chặt chẽ hơn qua 3 kỳ thi; Hương - Hội - Đình

=> Đào tạo, sàng lọc đc nhiều quan lại trung thành, phát hiện nhiều nhân tài đóng góp cho đnc

c) Việc dựng bia tiến sĩ trong văn miếu Quốc tử giám có ý nghĩa là: tôn vinh, vinh danh các tiến sĩ đã thi đỗ trong cuộc thi Đình

a) Gd

- Dựng lại Quốc tử giám ở Thăng Long

- Mở nhiều trường học ở các lộ, đạo và phủ

- Mọi người đều có thể đi thi

b) Thi cử: chặt chẽ hơn qua 3 kỳ thi; Hương - Hội - Đình

=> Đào tạo, sàng lọc đc nhiều quan lại trung thành, phát hiện nhiều nhân tài đóng góp cho đnc

c) Việc dựng bia tiến sĩ trong văn miếu Quốc tử giám có ý nghĩa là: tôn vinh, vinh danh các tiến sĩ đã thi đỗ trong cuộc thi Đình

*Kinh tế :

- Nông nghiệp :

+ Cho 25 vạn lính về quê làm ruộng .Kêu gọi nhân dân phiêu tán về quê làm ruộng .

+ Đặt cơ quan chuyên trách nông nghiệp như Khuyến nông sứ , Hà đê sứ , Đồn điền sứ .Chia ruộng đất theo phép quân điền .

+ Cấm giết trâu bò, cấm điều phu vào lúc gặt, cấy .

=> Nông nghiệp nhanh chóng phục hồi và phát triển, đã giải quyết đc vấn dề ruộng đất

- Công thương nghiệp :

+ Nghề thủ công truyền thống phát triển như kéo tơ, dệt lụa, làm đồ gốm, rèn sắt, nhiều làng thủ công ra đời. Thăng Long có 36 phường thủ công.

+ Các làng thủ công chuyên nghiệp, và phường thủ công chuyên nghiệp ra đời như đồ gốm Bát Tràng; đúc đồng ở Đại Bái; rèn sắt ở Văn Chàng; dệt vải lụa ở Nghi Tâm; làm giấy ở Yên Thái; phường Hàng Đào nhuộm điều.

+ Xưởng thủ công nhà nước gọi là Bách tác sản xuất đồ dùng cho nhà vua, vũ khí. đóng thuyền, đúc tiền đồng.

+ Buôn bán: khuyến khích lập chợ mới, buôn bán với người nước ngòai ở Vân Đồn ,Vạn Ninh (Quảng Ninh), Hội Thống (Nghệ An),Lạng Sơn ,Tuyên Quang

+ Với chính sách và biện pháp tích cực của nhà nước, nhân dân cần cù lao động, nên kinh tế phục hồi và phát triển.

* Luật pháp :

-Vua Lê Thánh Tông cho soạn bộ luật Hồng Đức (Quốc triều hình luật): bảo vệ vua, hòang tộc, quan lại, giai cấp thống trị ….bảo vệ chủ quyền quốc gia

- Có điểm tiến bộ bảo vệ quyền lợi của phụ nữ và phát triển kinh tế.

* Giáo dục và khoa cử: Đào tạo đc nhiều quan lại trung thành, phát hiện nhiều nhân tài đóng góp cho đnc.

* Văn học, nghệ thuật:

- Văn học: Nhiều tác phẩm văn học chữ Hán, chữ Nôm lần lượt ra đời và lưu truyền cho tới ngày nay

- Nghệ thuật: + Xuất hiện nhiều nghệ thuật chèo, tuồng

+ Kiến trúc và điêu khắc vs phong cách đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện

* Khoa học: Nhiều tác phẩm khoa học, thành văn phong phú, đa dạng đc xuất bản ( ghi chép)

Luật pháp thời Lê sơ được nhà nước rất quan tâm. Bộ luật Hồng Đức được ban hành là bộ luật hoàn chỉnh, đầy đủ, tiến bộ nhất trong các bộ luật thời phong kiến ở Việt Nam. Một số điều trong bộ luật Hồng Đức bảo vệ quyền lợi cho người phụ nữ (về kinh tế, gia đình, xã hội).

Thời Lê Sơ đặc biệt quan tâm đến giáo dục và thi cử vì muốn đào tạo đc nhiều quan lại trung thành, sàng lọc đc nhiều nhân tài đóng góp cho đnc, nâng cao dân trí, làm cho các quốc gia khác nể phục đnc ta