Nhìn Xiu buồn thảm kéo tấm mành lên, tôi nhẹ buông một tiếng thở dài. “Chị Xiu thân yêu ạ! Cái lúc mà chiếc lá cuối cùng còn lại trên cây thường xuân kia rụng nốt cũng là lúc em bước vào chuyến đi xa xôi bí ẩn của riêng mình” – tôi thầm nghĩ. Đôi mắt tôi cứ nhìn theo cánh tay Xiu đang nặng nhọc kéo một tấm mảnh nhẹ tênh mà như kéo hàng ngàn tảng đá. Cũng phải thôi! Tôi biết việc này quá đau lòng với chị ấy. Nhưng với cái căn bệnh phổi quái ác này thì liệu tôi còn có thể sống được bao lâu?
Xiu đã kéo tấm mành lên. Và, thật là kỳ lạ, chiếc lá vẫn ở đó sau đêm bão hôm qua. Tôi nghĩ nó hẳn đã rụng sau trận mưa vùi dập và những con gió phũ phàng kéo dài suốt cả một đêm, tưởng chừng như không bao giờ dứt của đêm qua. Nhưng không, chiếc lá vẫn kiên trì bám trụ đến cùng. Vẫn còn chiếc chiếc lá đó với cuống lá còn giữ màu xanh sẫm, nhưng với rìa lá hình răng cưa đã nhuốm màu vàng úa. Đó chính là chiếc là cuối cùng trên cây.
Tôi nhìn Xiu. Khuôn mặt chị dường như ánh lên tia hy vọng. Đôi mắt chị sáng lên khiến khuôn mặt hốc hác của chị tươi tỉnh hơn hẳn. Xiu thở phào nhẹ nhõm. Có lẽ chị không giấu được sự vui mừng khi vẫn còn một chiếc lá kiên cường bám trụ trên cây. Tôi biết chị thương tôi lắm! Chị luôn quan tâm tôi như quan tâm đứa em ruột của chị vậy. Tôi thấy thương chị quá! Xiu cũng chỉ là một họa sĩ nghèo và trẻ tuổi giống tôi. Chúng tôi sống cùng nhau trong căn hộ nhỏ thuê được ở gần công viên Oa-sinh-tơn và theo đuổi ước mơ của mình. Tôi luôn luôn hy vọng một ngày nào đó sẽ vẽ được vịnh Na-plơ. Nhưng căn bệnh sưng phổi đã tàn phá con người tôi, làm cho tôi chẳng còn muốn sống nữa. Còn Xiu, chị phải ngày đêm chăm sóc một đứa em bệnh tật như tôi, phải ngày ngày nhìn tôi chết dần chết mòn đi. Điều đó càng làm tôi thấy thương Xiu hơn nữa. Nhưng sự thật vẫn là sự thật, và rồi một ngày nào đó tôi sẽ phải chết.
“Đó là chiếc là cuối cùng”, tôi nói, “Em cứ tưởng là nhất định trong đêm vừa qua nó đã rụng. Em nghe thấy tiếng gió thội. Hôm nay nó sẽ rụng thôi và cùng lúc đó thì em sẽ chết”.
“Em thân yêu, thân yêu!”, Xiu nói với tôi bằng một giọng hết sức quan tâm, chị cúi khuôn mặt hốc hác của mình xuống gần gối tôi nằm, “Em hãy nghĩ đến chị, nếu em không còn muốn nghĩ đến mình nữa. Chị sẽ làm gì đây?”.
Tôi không trả lời, vì lúc đó tôi không biết nói sao và cũng không muốn nói gì với chị nữa. “Cái cô đơn nhất trong thế gian là một tâm hồn đang chuẩn bị sẵn sàng cho chuyến đi xa xôi bí ẩn của mình.” – tôi thầm nghĩ. Và khi mà những sợi dây ràng buộc tôi với tình bạn và với thế gian cứ lơi lỏng dần từng sợi một, ý nghĩ ấy càng choán lấy tâm trí tôi mạnh mẽ hơn.
Ngày hôm đó trôi qua và trong cái ánh vàng dìu dịu của buổi hoàng hôn, tôi vẫn thấy được chiếc lá thường xuân đơn độc bám trụ trên cây. Thế rồi, khi màn đêm buông xuống cùng với màu đen kịt của bầu trời, gió bấc lại ào ào, trong khi mưa vẫn đập mạnh vào cửa sổ và rơi lộp độp xuống đất.
Sáng sớm hôm sau, khi mặt trời vừa ló rạng và những tia nắng đầu tiên mới xuất hiện, tôi lại nhờ Xiu kéo tấm mành lên. Và, tôi lại chờ đợi, chờ đợi cái cảnh trên cây thường xuân bên cửa sổ không còn chiếc là nào. Nhưng khi chiếc mành được kéo lên, tôi có thể thấy rõ chiếc lá thường xuân vẫn còn đó. Tôi nằm lặng người, nhìn chiếc lá hồi lâu. Tôi ngắm kĩ chiếc lá gan dạ ấy. Đột nhiên, trong lòng tôi trào lên cái khao khát được sống, được hy vọng. Và, tôi cất tiếng gọi Xiu đang quấy món cháo gà trên lò hơi đốt.
“Em thật là một con bé hư, chị Xiu thân yêu ơi”, tôi nói trong sự ngượng ngùng, “Có một cái gì đó đã làm cho chiếc là cuối cùng vẫn còn đó để cho em thấy rằng mình đã tệ như thế nào. Muốn chết là một tội. Giờ thị chị có thể cho em xin tí cháo và chút sữa pha ít rượu vang đỏ và – khoan – đưa cho em chiếc gương tay trước đã, rồi xép mấy chiếc gối lại quanh em, để em ngồi dậy xem chị nấu nướng”.
Xiu làm theo những gì tôi nói. Nét tươi vui lộ hẳn trên khuôn mặt chị. Có lẽ chị rất mừng vì đứa em ngốc nghếch như tôi đã biết suy nghĩ cho thấu đáo. Tôi thầm cảm ơn chị vì đã yêu thương, chăm sóc tôi suốt khoảng thời gian mà tôi ốm bệnh. Lúc lâu sau, tôi khẽ nói: “Chị Xiu thân yêu ơi, một ngày nào đó em hi vọng sẽ được vẽ vịnh Na-plơ”.
Buổi chiều, vị bác sĩ lại đến khám cho tôi, và khi ông ra về, Xiu kiếm cơ ra ngoài hành lang. Chị nói chuyện với bác sĩ một lúc, nét mặt chị rạng rỡ hẳn. Có lẽ trước kia tôi đã nhầm. Có lẽ giờ đây tôi đang khỏe lại. Có lẽ tôi sẽ lại có cơ hội sống.
Ngày hôm sau cũng vậy. Xiu lại nói chuyện với bác sĩ. Lần này, tôi nhìn thấy một nụ cười nhẹ nhõm trên môi chị. Và chiều hôm đó, trong khi tôi đang vui vẻ đan một chiếc khăn choàng len màu xanh thẫm rất vô dụng, chị tiến tới bên giường tôi nằm, ôm lấy tôi và những chiếc gối một lúc lâu. Rồi chị nhẹ nhàng nói với tôi: “Chị có chuyện này muốn kể với em, con chuột bạch của chị. Cụ Bơ-men đã chết vì sưng phổi hôm nay ở bệnh viện rồi.”. Chị dừng lại một chút, như báo hiệu một câu chuyện buồn thật buồn. Cụ Bơ-men cũng là một họa sĩ nghèo thuê phòng ở tầng dưới nơi chúng tôi sống. Bốn chục năm nay cụ mơ ước vẽ một kiệt tác nhưng chưa thực hiện được; cụ thường ngồi làm mẫu vẽ cho các họa sĩ để kiếm tiền. Cụ Bơ-men như một người bạn lớn của chúng tôi vậy. Cụ yêu thương và quan tâm tới tôi như tôi là con cụ. Và thật buồn khi biết tin cụ đã qua đời, vì cái chứng bệnh đã từng khiến tôi sống trong mòn mỏi. “Cụ ốm chỉ có hai ngày – Xiu tiếp. Buổi sáng ngày thứ nhất, bác gác cổng thấy cụ ốm nặng trong căn phòng của cũ ở tầng dưới. Giàu và áo quần của cụ ướt sũng và lạnh buốt. Chẳng ai hình dung nổi cụ đã ở đâu trong một đêm khủng khiếp như thế. Nhưng rồi người ta tìm thấy một chiếc đèn bão vẫn còn thắp sáng và một chiếc thang đã bị lôi ra khỏi chỗ để của nó, và vài chiếc bút long rơi vung vãi, và một bảng pha màu có màu xanh và màu vàng trộn lẫn với nhau, và – em thân yêu ơi, em hãy nhìn ra ngoài cửa sổ, nhìn chiếc là thường xuân cuối cùng ở trên tường. Em có lấy làm lạ tại sao chẳng bao giờ nó rung rinh hoặc lay động khi gió thổi không? Ồ, em thân yêu, đó chính là kiệt tác của cụ Bơ-men, - cụ vẽ nó ở đấy vào cái đêm mà chiếc lá cuối cùng đã rụng”.
Trong những dải mật vàng của hoàng hôn giăng kín bầu trời, có một người con gái đang nhìn về xa xăm...
