Tuần 13

I. HƯỞNG ỨNG THÁNG HÀNH ĐỘNG GÌN GIỮ "TRUYỀN THỐNG QUÊ EM"

Để thể hiện tình yêu quê hương, chúng ta sẽ cùng nhau hưởng ứng "Tháng hành động gìn giữ truyền thống quê em" với các hoạt động ý nghĩa.

1. Nghe phát động và hoạt động gìn giữ truyền thống quê hương:

- Các em sẽ được nghe thầy cô hoặc các bạn đại diện phát biểu về ý nghĩa của việc gìn giữ truyền thống quê hương và các hoạt động mà chúng ta sẽ cùng nhau thực hiện trong tháng này.

- Hãy quan sát hình ảnh: Một cô giáo đang đứng trên bục giảng phát biểu trước các bạn học sinh. Phía dưới, các bạn học sinh đang ngồi lắng nghe rất chăm chú. Điều này cho thấy đây là một hoạt động rất quan trọng và được các bạn hưởng ứng nhiệt tình.

-> Ý nghĩa: Việc phát động giúp chúng ta hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống, đồng thời định hướng cho các hoạt động cụ thể sắp tới.

2. Chuẩn bị ý tưởng hưởng ứng hoạt động:

- Sau khi nghe phát động, các em hãy suy nghĩ và chuẩn bị những ý tưởng của riêng mình để hưởng ứng tháng hành động.

- Em có thể chuẩn bị những gì?

+ Kiến thức: Tìm hiểu về các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, lễ hội, nghề truyền thống của địa phương em.

+ Tài liệu: Sưu tầm tranh ảnh, bài viết, câu chuyện, bài hát về truyền thống quê hương.

+ Ý tưởng hành động: Nghĩ xem em có thể làm gì để góp phần gìn giữ truyền thống (ví dụ: tham gia giữ gìn vệ sinh di tích, học một nghề truyền thống, kể chuyện về lịch sử địa phương...).

+ Hãy nghĩ xem: Với khả năng của mình, em sẽ làm gì để thể hiện tình yêu và trách nhiệm đối với truyền thống quê hương?

II. HOẠT ĐỘNG 1: XÁC ĐỊNH CÁC HÀNH VI CÓ VĂN HÓA NƠI CÔNG CỘNG

Nơi công cộng là những địa điểm mà nhiều người cùng sử dụng, như công viên, rạp chiếu phim, bệnh viện, trường học, di tích lịch sử... Việc ứng xử có văn hóa nơi công cộng thể hiện sự tôn trọng bản thân và mọi người xung quanh.

1. Chỉ ra các hành vi có văn hóa hoặc chưa văn hóa ở nơi công cộng trong mỗi tranh sau:

Tranh 1 (Hành vi có văn hóa):

- Mô tả: Trong tranh là một đoàn học sinh đang xếp hàng ngay ngắn, trật tự để lên bậc thang dẫn vào một ngôi chùa hoặc đền thờ.

- Hành vi có văn hóa: Xếp hàng trật tự, không chen lấn xô đẩy khi tham quan di tích hoặc nơi công cộng. Điều này thể hiện sự kỷ luật, tôn trọng người khác và không gian chung.

-> Ý nghĩa: Khi đến những nơi công cộng, đặc biệt là những nơi đông người hoặc linh thiêng, việc xếp hàng giúp duy trì trật tự và thể hiện sự văn minh.

Tranh 2 (Hành vi có văn hóa):

- Mô tả: Trong tranh, một cô giáo hoặc người lớn đang giới thiệu về một bức tượng Phật và các hiện vật trưng bày cho một nhóm học sinh. Các em học sinh đang lắng nghe chăm chú, không chạm tay vào hiện vật.

- Hành vi có văn hóa: Lắng nghe người hướng dẫn, giữ khoảng cách và không tự ý chạm vào các hiện vật, di tích lịch sử.

-> Ý nghĩa: Hành vi này thể hiện sự tôn trọng đối với di sản văn hóa, lịch sử và sự hiểu biết về các quy tắc ứng xử nơi công cộng.

Tranh 3 (Hành vi có văn hóa):

- Mô tả: Trong một khu vui chơi hoặc công viên, một bạn nữ đang dỗ dành một em bé đang khóc. Một bạn nam khác cũng có ý định giúp đỡ, và lời thoại trong tranh là "Mình cùng đứa em về chốt bảo vệ nhờ tìm mẹ!". Điều này cho thấy các bạn đang giúp một em bé bị lạc.

- Hành vi có văn hóa: Quan tâm, giúp đỡ trẻ em hoặc người gặp khó khăn (như em bé bị lạc) bằng cách đưa em bé đến chốt bảo vệ để tìm người thân. Hành động này thể hiện sự chia sẻ, lòng tốt và trách nhiệm.

-> Ý nghĩa: Việc giúp đỡ người khác khi họ gặp khó khăn là một hành vi đẹp, thể hiện lòng tốt và trách nhiệm công dân.

Tranh 4 (Hành vi chưa văn hóa):

- Mô tả: Một gia đình đang ăn uống ở một nhà hàng hoặc khu vực ăn uống công cộng gần bến cảng. Có một bạn nam đang vứt rác (vỏ đồ ăn, vỏ chai) xuống sàn nhà, không bỏ vào thùng rác dù có thùng rác ở gần đó.

- Hành vi chưa văn hóa: Vứt rác bừa bãi ra nơi công cộng.

-> Ý nghĩa: Vứt rác không đúng nơi quy định làm mất vệ sinh môi trường, ảnh hưởng đến cảnh quan chung và sức khỏe của mọi người.

2. Kể về mặt hành vi có văn hóa hoặc chưa văn hóa ở nơi công cộng mà em biết hoặc chứng kiến:

Gợi ý:

- Nơi công cộng em đã đến: Đó là nơi nào? (Ví dụ: công viên, rạp chiếu phim, thư viện, siêu thị, nhà ga, bến xe, bệnh viện, khu vui chơi, di tích lịch sử...).

- Hành vi có văn hóa em đã thực hiện hoặc chứng kiến: Em đã thấy ai làm gì tốt? (Ví dụ: Xếp hàng trật tự, nói khẽ trong thư viện, giúp đỡ người già, nhường ghế cho người khác, bỏ rác đúng nơi quy định, không vẽ bậy lên tường...).

- Cảm xúc của em sau khi thực hiện/chứng kiến: Khi em làm điều tốt hoặc thấy người khác làm điều tốt, em cảm thấy thế nào? (Vui vẻ, tự hào, thoải mái...).

III. HOẠT ĐỘNG 2: XỬ LÍ TÌNH HUỐNG ỨNG XỬ CÓ VĂN HÓA Ở NƠI CÔNG CỘNG

Khi đã hiểu về các hành vi có văn hóa, chúng ta cần biết cách ứng xử phù hợp trong các tình huống cụ thể nơi công cộng để thể hiện sự văn minh, lịch sự của bản thân.

1. Cùng các bạn trong nhóm thảo luận và xử lí các tình huống sau:

Tình huống 1:

Chủ nhật, em và Bình rủ nhau đi xem phim. Trong khi xem, Bình thường xuyên giở điện thoại lên quay đoạn phim mình thích và bình luận với em về đoạn đó.

Em sẽ ứng xử như thế nào để thể hiện văn hoá trong rạp chiếu phim?

- Phân tích tình huống: Việc dùng điện thoại quay phim và bình luận trong rạp chiếu phim là hành vi gây ồn ào, làm phiền người khác và vi phạm quy định của rạp.

- Cách xử lý khéo léo:

+ Nhắc nhở nhẹ nhàng và riêng tư: Em có thể cúi xuống hoặc thì thầm vào tai Bình: "Bình ơi, trong rạp phim không được quay phim và nói chuyện to đâu. Mình nên tắt điện thoại để không làm phiền mọi người và thưởng thức phim trọn vẹn hơn nhé!"

+ Giải thích lý do: Có thể nói thêm: "Nếu mình quay phim, người khác có thể không thích đâu, với lại có thể vi phạm quy định của rạp phim đó."

+ Gợi ý tập trung vào phim: Sau đó, em có thể nhẹ nhàng chuyển hướng sự chú ý của bạn trở lại màn hình.

-> Ý nghĩa: Hành động này thể hiện sự tôn trọng không gian chung, tôn trọng khán giả khác và giúp bạn nhận ra lỗi sai một cách tế nhị, giữ được tình bạn.

Tình huống 2:

Khi đang ngồi trên xe buýt, tới một bến đỗ, Nam nhìn thấy một bác thương binh chống nạng bước lên xe gần chỗ Nam.

Nếu là Nam, em sẽ làm gì?

- Phân tích tình huống: Bác thương binh là người lớn tuổi, lại đang bị thương và di chuyển khó khăn, cần được ưu tiên và giúp đỡ.

- Cách xử lý hợp lý:

+ Nhanh chóng nhường ghế: Nam nên đứng dậy ngay lập tức và mời bác thương binh ngồi vào chỗ của mình.

+ Lời nói lịch sự: Nam có thể nói: "Cháu mời bác ngồi ạ!" hoặc "Bác cứ ngồi đây ạ, cháu đứng cũng được."

+ Giúp đỡ nếu cần: Nếu bác còn khó khăn khi di chuyển vào ghế, Nam có thể nhẹ nhàng giúp đỡ bác.

-> Ý nghĩa: Hành động này thể hiện lòng hiếu thảo, sự quan tâm đến người lớn tuổi, người có hoàn cảnh khó khăn và là một nét đẹp trong văn hóa ứng xử nơi công cộng.

2. Sắm vai thể hiện tình huống:

- Sau khi đã cùng nhau thảo luận, các em hãy thử đóng vai để thực hành cách xử lý hai tình huống trên.

- Gợi ý khi sắm vai:

+ Phân vai trong nhóm: Chia các vai như Linh, Mai, Nam, Bình, bác thương binh,...

+ Chuẩn bị trang phục, phương tiện hỗ trợ để tình huống thêm sinh động: Nếu có thể, chuẩn bị thêm một vài đạo cụ nhỏ như điện thoại, nạng, hay ô ăn quan để cảnh diễn chân thực hơn.

+ Chuẩn bị lời thoại thể hiện rõ ràng, tự nhiên: Tập nói những lời khuyên, lời mời, lời giải thích một cách lịch sự, chân thành.

- Việc sắm vai giúp các em rèn luyện kỹ năng giao tiếp, ứng xử và khả năng giải quyết vấn đề trong các tình huống thực tế một cách tự tin.

IV. CHIA SẺ VỀ NHỮNG HÀNH VI CÓ VĂN HOÁ Ở NƠI CÔNG CỘNG

Sau khi đã học và thực hành, chúng ta sẽ cùng nhau chia sẻ những hành vi văn hóa mà em đã thực hiện hoặc chứng kiến.

1. Chia sẻ về những hành vi có văn hóa ở nơi công cộng mà em đã thực hiện theo nội dung sau:

- Nơi công cộng mà em đã đến: Kể tên địa điểm cụ thể (ví dụ: "Em đã đến công viên vào cuối tuần...", "Hôm qua em đi siêu thị cùng mẹ...").

- Hành vi có văn hóa em đã thực hiện: Kể chi tiết hành động đó là gì (ví dụ: "Em đã bỏ rác vào đúng thùng", "Em đã nhường ghế cho một cô có em bé trên xe buýt", "Em đã giữ yên lặng khi vào thư viện", "Em đã giúp một bác lớn tuổi xách đồ...").

- Cảm xúc của em sau khi thực hiện: Em cảm thấy thế nào khi làm điều đó? (Vui vẻ, tự hào, thấy mình đã làm được việc tốt, cảm thấy bình yên trong lòng...).

- Việc chia sẻ giúp chúng ta lan tỏa những điều tích cực và khuyến khích mọi người cùng nhau thực hiện hành vi văn hóa.

2. Làm "Cây văn hóa":

- Đây là một hoạt động sáng tạo và ý nghĩa để chúng ta cùng nhau ghi nhớ những hành vi có văn hóa nơi công cộng.

- Cách thực hiện:

+ Dùng giấy màu để cắt thành hình lá, hoa, quả,... theo ý thích: Các em có thể tự do sáng tạo, cắt những hình thù ngộ nghĩnh, đẹp mắt.

+ Viết vào lá, hoa, quả các hành vi có văn hóa ở nơi công cộng em đã thực hiện: Trên mỗi chiếc lá, bông hoa hay quả, em hãy viết một hành vi văn hóa mà em đã từng làm hoặc đã chứng kiến. (Ví dụ: "Không xả rác bừa bãi", "Xếp hàng ngay ngắn", "Giúp đỡ người già", "Giữ yên lặng nơi công cộng",...).

+ Cùng các bạn trong nhóm sắp xếp hoa, lá, quả thành "Cây văn hóa" của nhóm em: Cả nhóm sẽ cùng nhau dán những chiếc lá, hoa, quả này lên một thân cây được làm sẵn để tạo thành một "Cây văn hóa" thật đẹp và đầy đủ.

+ Giới thiệu và bình chọn "Cây văn hóa" đẹp nhất: Các nhóm sẽ lần lượt giới thiệu về "Cây văn hóa" của nhóm mình, giải thích ý nghĩa của các hành vi. Sau đó, cả lớp sẽ cùng bình chọn "Cây văn hóa" nào vừa đẹp, vừa có nhiều hành vi ý nghĩa nhất.

-> Ý nghĩa: Hoạt động này giúp các em ghi nhớ các hành vi có văn hóa một cách trực quan, sinh động, đồng thời rèn luyện tinh thần làm việc nhóm và khả năng sáng tạo.