Nội dung lý thuyết
- Lê Minh Khuê sinh năm 1949, từng tham gia lực lượng Thanh niên xung phong
- Sở trường của bà là viết về truyện ngắn và truyện vừa.
- Đề tài trước 1975 là cuộc sống chiến đấu của tuổi trẻ ở tuyến đường Trường Sơn. Sau 1975 tác phẩm của nhà văn bám sát những biến chuyển của đời sống xã hội và con người trên tinh thần đổi mới.
- Phong cách: Ngòi bút miêu tả tâm lý phụ nữ tinh tế, đặc sắc.
- Tác phẩm tiêu biểu: Cao điểm mùa hạ (1978), Một chiều xa thành phố (1986)…
a) Đọc, tóm tắt và tìm hiểu chú thích
- Tóm tắt:
+ Ba cô thanh niên xung phong làm nhiệm vụ phá bom trên cao điểm ác liệt. họ đang làm việc riêng theo ý thích trong chiếc hang và trò chuyện vẽ ước mơ sau chiến tranh.
+ Máy bay ném bom, ba cô gái ra đường phá bom, bom nổ, Nho bị thương. Phương Định và Thao chăm sóc vết thương cho Nho.
+ Một cơn mưa đá đột ngột trút xuống cao điểm khiến ba cô gái thích thú. Ngắm mưa, Phương Định nhớ về thành phố tuổi thơ.
+ Một đêm yên tĩnh, Phương Định và Nho ngắm nhìn đoàn quần ra trận, tình yêu đồng đội trào dâng.
b) Tìm hiểu chung về văn bản
- Thể loại: Truyện ngắn
- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất – Phương Định
- Tác dụng của ngôi kể: miêu tả chân thực, cụ thể hiện thực khốc liệt và thế giới nội tâm của nhân vật.
- Hoàn cảnh sáng tác: Năm 1971, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra ác liệt.
- Ý nghĩa nhan đề: Vừa là hình ảnh thực vừa là hình ảnh biểu tượng về 3 nữ thanh niên xung phong.
- Chủ đề văn bản: Ca ngợi những cô gái thanh niên trên tuyến đường Trường Sơn.
- Không gian: một cao điểm thường xuyên bị máy bay địch bắn phá bằng đủ các loại bom trên tuyến đường Trường Sơn. Đường bị đánh, thần cầy bị tước khô cháy...
- Thời gian: Cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ đang trong thời điểm cam go, ác liệt nhất.
- Nhân vật chính: chị Thao, Nho, Phương Định – Những cô gái thanh niên xung phong
- Vẻ đẹp chung:
+ Dũng cảm, kiên cường, trách nhiệm với công việc
+ Giàu ước mơ, tâm hồn lãng mạn, bay bổng, nhạy cảm
+ Yêu đồng chí, đồng đội
+ Yêu quê hương, đất nước
- Nét đẹp riêng:
Chị Thao:
+ Cương quyết, táo bạo, bình tĩnh trong chiến đấu
+ Sợ máu và vắt
+ Thích hát nhưng không thuộc lời, hát sai nhạc
Nho:
+Trẻ trung, hổn nhiên
+ Rắn rỏi, bẳn lĩnh, mạnh mẽ, có phẩn ngang tàng khi đối diện với cái chết.
Phương Định:
+ Hổn nhiên, trẻ trung, lạc quan
+ Tự tin, tự hào về bản thân
+ Mơ mộng, lâng mạn
=> Họ là những thanh niên xung phong tiêu biểu cho thế hệ trẻ Việt Nam trong kháng chiến.
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật (chủ yếu là miêu tả tâm lí nhân vật), nghệ thuật trần thuật (sử dụng ngôi kể thứ nhất, ngôn ngữ, giọng điệu kể chuyện,... )
- Vẻ đẹp tâm hồn trong sáng, trẻ trung, yêu đời cùng sự dũng cảm, lạc quan của những nữ thanh niên xung phong. Đó cũng chính là vẻ đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng.