Nhiệm vụ 4: Lắng nghe tích cực lời góp ý của bố mẹ

1. TÌM HIỂU VỀ VIỆC LẮNG NGHE LỜI GÓP Ý

a. Góp ý là gì và vì sao bố mẹ lại góp ý cho chúng ta?

- Góp ý là những lời nhận xét, khuyên bảo được đưa ra với mong muốn giúp người khác nhận ra thiếu sót và trở nên tốt hơn. Khi bố mẹ góp ý, dù đôi khi bằng lời nói có phần nghiêm khắc, thì điều đó cũng luôn xuất phát từ tình yêu thương, sự quan tâm và mong muốn bảo vệ, dạy dỗ để chúng ta trưởng thành hơn.

- Ví dụ: Khi mẹ góp ý về việc em dành quá nhiều thời gian xem điện thoại, đó không phải vì mẹ muốn cấm đoán, mà vì mẹ lo lắng cho sức khỏe mắt và kết quả học tập của em.

b. Lắng nghe tích cực lời góp ý là như thế nào?

- Lắng nghe tích cực lời góp ý không chỉ đơn thuần là nghe những gì bố mẹ nói, mà là cố gắng giữ bình tĩnh để thấu hiểu sự lo lắng và quan tâm đằng sau những lời nói đó. Kỹ năng này đòi hỏi sự kiềm chế cảm xúc, thái độ tôn trọng và sự sẵn sàng nhìn nhận lại bản thân, ngay cả khi ban đầu em cảm thấy không đồng tình.

- Ví dụ: Thay vì cãi lại ngay khi bị bố mắng vì về muộn, lắng nghe tích cực là em im lặng, suy nghĩ về lý do tại sao bố lại tức giận và nhìn nhận lại lỗi sai của mình.

2. HƯỚNG DẪN RÈN LUYỆN KỸ NĂNG LẮNG NGHE LỜI GÓP Ý TỪ BỐ MẸ

a. Phân tích và thực hành qua các tình huống thực tế

Bây giờ, chúng ta sẽ cùng phân tích và đóng vai để tìm ra cách lắng nghe tích cực trong hai tình huống cụ thể được nêu trong sách.

- Tình huống 1 (Bạn B. đi sinh nhật về muộn):

+ Phân tích vấn đề: Bạn B. đã mắc lỗi là không giữ lời hứa về đúng giờ, làm cho mẹ phải lo lắng và thất vọng. Cơn giận của mẹ xuất phát từ sự lo lắng cho sự an toàn của B.

+ Cách ứng xử phù hợp: Thay vì đổ lỗi cho hoàn cảnh ("vì bạn bè níu kéo") hay cãi lại, B. nên thể hiện sự lắng nghe tích cực và nhận trách nhiệm. Ví dụ, B. có thể nói: "Dạ, con xin lỗi mẹ. Là lỗi của con vì đã mải vui mà quên mất lời hứa về đúng giờ, làm mẹ phải lo lắng. Lần sau con nhất định sẽ chú ý đồng hồ hơn ạ".

- Tình huống 2 (Bạn N. ở lại trực nhật đột xuất):

+ Phân tích vấn đề: Về bản chất, N. không có lỗi trong việc ở lại trực nhật giúp bạn. Tuy nhiên, N. đã mắc lỗi là không gọi điện báo trước cho gia đình, khiến bố mẹ lo lắng vì nghĩ con mình đi chơi không về đúng giờ. Bố của N. đã mắng vì hiểu lầm.

+ Cách ứng xử phù hợp: Đây là tình huống cần sự bình tĩnh và khéo léo. Ví dụ, khi bố đang nóng giận, N. nên im lặng lắng nghe trước và nhận lỗi về việc không báo tin: "Dạ, con xin lỗi vì đã không gọi điện báo cho bố mẹ, làm cả nhà mình phải lo lắng". Sau khi bố đã bình tĩnh hơn, N. mới từ tốn giải thích sự việc: "Thật ra hôm nay bạn C. trong lớp bị ốm nên con được phân công ở lại trực nhật thay bạn ấy ạ. Lần sau có việc đột xuất con nhất định sẽ báo ngay cho bố mẹ".

b. Các nguyên tắc ứng xử khi lắng nghe lời góp ý

Trong mọi trường hợp, khi bố mẹ góp ý, em hãy cố gắng kiềm chế cảm xúc và ứng xử lễ phép theo các gợi ý sau đây:

- Luôn suy nghĩ tích cực và cảm thông với bố mẹ: Hãy cố gắng hiểu rằng dù bố mẹ có nói nặng lời, thì cũng chỉ vì quá lo lắng và yêu thương em.

+ Ví dụ, em có thể tự nhủ: "Mẹ mắng mình vì mẹ lo cho sự an toàn của mình chứ không phải ghét bỏ mình".

- Thể hiện thái độ cầu thị, tiếp thu: Một thái độ lắng nghe chân thành, không tỏ ra chống đối hay khó chịu sẽ giúp bố mẹ nhanh chóng bình tĩnh lại.

+ Ví dụ: Em có thể gật đầu và nhìn vào mắt bố mẹ khi nghe góp ý để cho thấy mình đang lắng nghe.

- Luôn kiểm soát lời nói và giữ thái độ lễ phép: Dù trong lòng cảm thấy ấm ức hay không đồng tình, em cũng cần giữ thái độ đúng mực, không cãi lại bằng những lời lẽ thiếu tôn trọng.

+ Ví dụ: Luôn sử dụng các từ "dạ", "thưa", "con xin lỗi", "con hiểu rồi ạ".

- Sử dụng hơi thở để giữ bình tĩnh: Nếu cảm thấy quá căng thẳng, tức giận hoặc sắp khóc, hãy hít một hơi thật sâu và thở ra từ từ. Việc này giúp em kiểm soát cảm xúc của mình tốt hơn.

- Chấp nhận trước, giải thích sau: Trong trường hợp bố mẹ hiểu lầm, em đừng vội tranh cãi ngay lúc đó. Hãy chấp nhận lời góp ý trước để bố mẹ nguôi giận, sau đó đợi thời điểm thích hợp mới nhẹ nhàng chia sẻ và giải thích lại câu chuyện của mình.