Nhiệm vụ 3: Lắng nghe những chia sẻ từ người thân

1. TÌM HIỂU VỀ KỸ NĂNG LẮNG NGHE CHIA SẺ

a. Lắng nghe chia sẻ là gì?

- Lắng nghe chia sẻ không chỉ đơn giản là tiếp nhận thông tin, mà là một quá trình bạn dùng cả trái tim và khối óc để thấu hiểu những tâm sự, niềm vui, nỗi buồn của người thân. Đó là hành động thể hiện sự quan tâm sâu sắc, tạo ra một không gian an toàn để người thân có thể cởi mở lòng mình mà không sợ bị phán xét.

- Ví dụ: Khi mẹ kể về một ngày làm việc mệt mỏi, thay vì chỉ nghe cho có, bạn thực sự cố gắng hình dung những vất vả của mẹ và cảm thông với mẹ.

b. Vì sao cần lắng nghe chia sẻ từ người thân?

- Trong gia đình, ai cũng có những áp lực và tâm sự riêng. Việc chủ động lắng nghe người thân chia sẻ mang lại rất nhiều ý nghĩa.

+ Giúp giải tỏa căng thẳng cho người thân: Khi được lắng nghe, người thân sẽ cảm thấy nhẹ lòng hơn, vơi đi những muộn phiền hoặc nhân đôi niềm vui.

+ Tăng cường sự thấu hiểu và gắn kết: Lắng nghe giúp bạn hiểu hơn về suy nghĩ, cảm xúc của cha mẹ, anh chị em, từ đó giúp tình cảm gia đình thêm bền chặt, giảm bớt khoảng cách thế hệ.

+ Học hỏi được nhiều điều từ kinh nghiệm của người lớn: Những câu chuyện của người thân là những bài học cuộc sống quý giá mà bạn khó có thể tìm thấy trong sách vở.

- Ví dụ: Khi lắng nghe bố kể về những khó khăn trong công việc, bạn không chỉ thấu hiểu sự vất vả của bố mà còn học được cách đối mặt với thử thách trong tương lai.

2. HƯỚNG DẪN RÈN LUYỆN KỸ NĂNG LẮNG NGHE TRONG GIA ĐÌNH

a. Cách thể hiện sự sẵn sàng lắng nghe

Trước khi lắng nghe, bạn cần thể hiện rằng mình thực sự muốn nghe câu chuyện của họ.

- Sử dụng ánh mắt và cử chỉ quan tâm: Hãy nhìn người thân với ánh mắt cảm thông, trìu mến để họ biết rằng bạn đang thực sự muốn biết chuyện gì đang xảy ra.

+ Ví dụ: Khi thấy mẹ có vẻ buồn, bạn có thể nhìn mẹ và nhẹ nhàng nắm tay mẹ.

- Tạo không gian gần gũi: Hãy tìm một cơ hội để ngồi xuống hoặc đứng bên cạnh người thân một cách tự nhiên để bắt đầu câu chuyện.

+ Ví dụ: Khi thấy bố ngồi một mình xem ti vi, bạn có thể đến ngồi cạnh và cùng xem với bố.

- Chủ động đặt câu hỏi gợi mở: Đôi khi người lớn ngại chia sẻ, bạn có thể là người bắt đầu câu chuyện bằng những câu hỏi thể hiện sự quan tâm.

+ Ví dụ: Bạn có thể hỏi: "Bố ơi, dạo này công việc của bố có vất vả lắm không ạ?", "Mẹ ơi, hôm nay con thấy mẹ có vẻ không vui, có chuyện gì mẹ có thể chia sẻ với con không?".

b. Cách thể hiện sự lắng nghe tích cực

Khi người thân đã bắt đầu chia sẻ, bạn cần thể hiện rằng mình đang thực sự lắng nghe và đồng cảm.

- Tập trung hoàn toàn vào câu chuyện: Hãy tạm gác lại các thiết bị điện tử, dừng các công việc riêng và dành toàn bộ sự chú ý của mình cho câu chuyện của họ.

- Sử dụng các từ ngữ và cử chỉ để khuyến khích: Thỉnh thoảng, bạn có thể gật đầu hoặc nói thêm vào những từ như "dạ", "con hiểu", "vậy sao ạ?"... để cho thấy bạn vẫn đang theo dõi và đồng cảm.

- Bày tỏ sự đồng hành: Tùy vào câu chuyện, hãy nói những lời an ủi, động viên nếu đó là nỗi buồn, hoặc chia vui nếu đó là một tin tốt.

+ Ví dụ: Khi mẹ kể về một thành công trong công việc, bạn có thể nói: "Con chúc mừng mẹ ạ, con rất tự hào về mẹ!".

- Xin phép chia sẻ quan điểm riêng (nếu phù hợp): Sau khi đã lắng nghe hết câu chuyện, bạn có thể xin phép được nói lên suy nghĩ của mình một cách lễ phép để cho thấy bạn cũng có sự trưởng thành và chính kiến riêng.

+ Ví dụ: "Con đã hiểu rồi ạ. Con có thể chia sẻ một chút suy nghĩ của con về việc này được không ạ?".

c. Thực hành lắng nghe trong các trường hợp cụ thể

Em hãy thử suy nghĩ xem mình sẽ lắng nghe và chia sẻ như thế nào trong các trường-hợp sau:

- Khi người thân có niềm vui:

+ Ví dụ: Em sẽ chăm chú lắng nghe, hỏi thêm về niềm vui đó và nói lời chúc mừng để niềm vui được nhân đôi.

- Khi người thân gặp khó khăn trong công việc:

+ Ví dụ: Em sẽ lắng nghe để bố mẹ giải tỏa căng thẳng, nói những lời động viên và đề nghị phụ giúp những việc nhà nhỏ để bố mẹ có thêm thời gian nghỉ ngơi.

- Khi người thân có nỗi buồn riêng:

+ Ví dụ: Em sẽ ngồi bên cạnh, im lặng lắng nghe, có thể đưa cho họ một ly nước và nói: "Có con ở đây rồi ạ".

- Khi người thân muốn được thực hiện sở thích riêng:

+ Ví dụ: Em sẽ lắng nghe về đam mê của họ, tỏ ra hào hứng và khuyến khích họ theo đuổi sở thích đó.