Bài 8 : Nước Mĩ

Nội dung lý thuyết

Lịch sử đóng góp

Bài 8: NƯỚC MỸ

I. Tình hình kinh tế nước Mỹ sau Chiến tranh thế giới thứ 2

Nước Mĩ rộng lớn
Lãnh thổ nước Mĩ

* Tình hình chung

- Trong chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ không bị thiệt hại nhiều mà thu được nhiều lợi nhất, bởi Mỹ có Đại Tây Dương và Thái Bình Dương che chở. Do đó, đất nước không bị chiến tranh tàn phá, lại được yên ổn sản xuất. Hơn nữa, trong thời chiến tranh, Mỹ còn thu được món lợi khổng lồ do buôn bán vũ khí.

- Từ sau chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ trở thành nước giàu mạnh nhất trong  thế giới tư bản.

* Về kinh tế

- Trong những năm 1945-1950, Mỹ đạt được nhiều kỳ tích về kinh tế:

+ Về công nghiệp, chiếm hơn một nửa sản lượng công nghiệp thế giới

+ Về nông nghiệp: sản lượng nông nghiệp của Mỹ gấp hai lần sản lượng nông nghiệp của Anh, Pháp, Đức, I-ta-li-a và Nhật Bản cộng lại.

+ Về tài chính: Mỹ nắm giữ ¾ dự trữ vàng của thế giới.

+ Về quân sự: Mỹ có lực lượng mạnh nhất, được trang bị các loại vũ khí hiện đại, giữ vững độc quyền về vũ khí hạt nhân.

- Hai thập kỷ sau chiến tranh thế giới thứ hai, Mỹ là trung tâm kinh tế-tài chính giàu mạnh nhất thế giới.

* Nguyên nhân của sự phát triển của Mỹ

- Đất nước không bị chiến tranh tàn phá.

- Tài nguyên phong phú, nhân công dồi dào.

- Dựa vào thành tựu khoa học kỹ thuật…

- Có nền sản xuất vũ khí phát triển cao (thu 114 tỷ USD trong chiến tranh).

- Trình độ tập trung sản xuất và tư bản cao.

Tuy nhiên kinh tế Mỹ những thập niên sau không còn giữ ưu thế tuyệt đối.

* Nguyên nhân làm cho kinh tế Mỹ bị suy giảm

- Bị Tây Âu và Nhật Bản vươn lên cạnh tranh gay gắt

- Kinh tế Mỹ không ổn định do vấp phải nhiều cuộc suy thoái, khủng hoảng.

- Do việc theo đuổi tham vọng làm bá chủ thế giới, Mỹ chi phí những khoản lớn cho việc sản xuất vũ khí và các cuộc chiến tranh xâm lược.

- Sự chênh lệch giữa các tầng lớp trong xã hội.

II. Sự phát triển về khoa học - kỹ thuật (tham khảo)

- Mỹ là nơi khởi đầu cho cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật lần thứ hai với việc chế tạo máy tính điện tử đầu tiên vào tháng 12/1946.

- Mỹ đạt được nhiều thành tựu kỳ diệu trong việc chế tạo ra vật liệu mới, năng lượng mới, tiến hành “Cách mạng xanh”, tiến hành cách mạng trong giao thông vận tải, thông tin liên lạc và chinh phục vũ trụ.

- Nhờ những thành tựu đó, nền kinh tế Mỹ phát triển nhanh chóng và đời sống vật chất, tinh thần của người dân Mỹ đã có nhiều cải thiện.

Người Mĩ đặt chân lên Mặt Trăng năm 1969
Người Mĩ đặt chân lên Mặt Trăng năm 1969

III. Chính sách đối nội, đối ngoại của Mỹ sau chiến tranh (tham khảo)

- Mối quan hệ nhất quán giữa chính sách đối nội phản động và chính sách đối ngoại bành trướng xâm lược là nhằm thực hiện mưu đồ bá chủ thế giới của giai cấp tư sản cầm quyền Mỹ.

* Đối nội

- Hai đảng tư sản là Đảng Dân chủ và Đảng Cộng Hòa thay nhau cầm quyền thống trị ở Mỹ với những chính sách đối nội thống nhất sau:

- Chính phủ Mỹ đã ban hành một loạt các đạo luật  phản động nhằm chống lại phong trào công nhân và phong trào dân chủ ở trong nước như Đạo luật Tây-hác-lây (chống phong trào công đoàn và phong trào đình công), Luật Mác-ca-ran (chống Đảng Cộng sản), Luật Kiểm tra lòng trung thành (loại bỏ những người có tư tưởng tiến bộ ra khỏi bộ máy nhà nước Mỹ)…

* Đối ngoại

- Đề ra “chiến lược toàn cầu” với ý đồ thống trị thế giới

- Các hành động bành trướng, xâm lược của Mỹ, thi hành “chính sách thực lực”, thành lập các khối quân sự, viện trợ kinh tế, quân sự cho các nước đồng minh…

- Những thất bại nặng nề mà Mỹ đã vấp phải như can thiệp vào Trung Quốc (1945-1946), Cu-ba (1959-1960), nhất là trong cuộc Chiến tranh xâm lược Việt Nam (1954-1975). Tham vọng của Mỹ là to lớn, nhưng khả năng thực tế của Mỹ là hạn chế (do những nhân tố chủ quan và khách quan).

* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI

1. Nguyên nhân nào làm cho nền kinh tế của Mĩ phát triển mạnh mẽ từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai?

Trả lời 

Nguyên nhân nào làm cho nền kinh tế của Mĩ phát triển mạnh mẽ từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai :

- Nước Mĩ ở xa chiến trường, được hai dương là Đại Tây Dương và Thái Bình Dương che trở, không bị chiến tranh tàn phá.

- Nước Mĩ giàu lên trong chiến tranh do được yên ổn phát triển sản xuất và bán vũ khí, hàng hóa cho các nước tham chiến. Mĩ đã thu được 114 tỉ USD lợi nhuận.

- Vì vậy sau chiến tranh, Mĩ đã vươn lên chiếm ưu thế tuyệt đối về mọi mọi trong thế giới tư bản.

2. Những biểu hiện nào cho thấy nền kinh tế Mĩ chiếm ưu thế tuyệt đối trong thế giới tư bản sau Chiến tranh thế giới thứ hai?

Trả lời 

- Trong những năm 1945-1950, nước Mĩ chiếm hơn một nửa sản lượng công nghiệp toàn thế giới (56,47% năm 1948)

- Sản lượng nông nghiệp của Mĩ gấp 2 lần sản lượng nông nghiệp củ năm nước Anh, Pháp, Tây Đức, I-ta-li-a và Nhật Bản cộng lại

- Mĩ nắm trong tay 3/4 trữ lượng vàng của thế giới (24,6 tỉ USD), là chủ nợ duy nhất trên thế giới.

- Về quân sự, Mĩ có lực lượng mạnh nhất thế giới tư bản và độc quyền vũ khí nguyên tử.

3. Tình hình kinh tế Mĩ từ những năm 70 của thế kỉ XX như thế nào?

Trả lời 

Từ những năm 70 của thế kỉ XX tuy vẫn đứng đầu thế giới về nhiều mặt nhưng kinh tế Mĩ không còn giữ ưu thế tuyệt đối như trước kia nữa : "Sản lượng công nghiệp chỉ còn chiếm 39,8% của thế giới, dự trữ vàng chỉ còn 11,9 tỉ USD (1974)

4. Những nguyên nhân nào làm cho địa vị kinh tế của Mĩ bị suy giảm?

Trả lời 

Nguyên nhân nào làm cho địa vị kinh tế của Mĩ bị suy giảm :

Sau khi phục hồi kinh tế :

- Các nước Tây Âu và Nhật Bản đã vươn lên mạnh mẽ và trở thành những trung tâm kinh tế lớn ngày càng cạnh tranh gay gắt với Mĩ.

- Kinh tế Mĩ không ổn định do vấp phải nhiều cuộc suy thoái, khủng hoảng.

- Do theo đuổi tham vọng bá chủ thế giới, Mĩ đã phải chi những khoản tiền khổng lồ cho việc chạy đua vũ trang, sản xuất các loại vũ khí hiện đại rất tốn kém, thiết lập hàng nghìn căn cứ quân sự và nhất là tiến hành các cuộc chiến tranh xâm lược.

- Sự già nghèo quá chênh lệch giữa các tầng lớp trong xã hội, nhất là ở các nhóm dân cư - tầng lớp lao động bậc thấp.

5. Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Mĩ thực hiện chính sách đối nội như thế nào?

Trả lời 

- Để phục vụ mưu đồ bá chủ thế giới, những năm đầu tiên sau chiến tranh, Mĩ đã ban hành loạt đạo luật phản động như cấm Đảng Cộng sản Mĩ hoạt động, chống lại phong trào đình công và loại bỏ những người có tư tưởng tiến bộ ra khỏi bộ máy Nhà nước.

- Thực hiện chính sách phân biệt chủng tộc đối với người da đen và da mầu.

6. Nhân dân Mĩ đã có thái độ như thế nào trước chính sách đối nội của chính phủ Mĩ?

Trả lời 

- Các tầng lớp nhân dân Mĩ đã đấu tranh phản đối các đạo luật phản động và đã có một vài đạo luật bị hủy bỏ.

- Tuy bị chính quyền ngăn chặn nhưng phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân vẫn tiếp tục và có lúc lên cao dữ dội như các "mùa hè nóng bỏng" của người da đen (diễn ra trong những năm 1963, 1969-1975), phong trào phản chiến trong những năm Mĩ xâm lược Việt Nam (1969-1972)

7. Hãy trình bày những nét nổi bật trong chính sách đối ngoại của Mĩ từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai?

Trả lời 

Nét nổi bật trong chính sách đối ngoại của Mĩ từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay :

- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, giới cầm quyền Mĩ đã đề ra " Chiến lược toàn cầu" nhằm chống phá các nước xã hội chủ nghĩa, đẩy lùi phong trào giải phóng dân tộc và thiết lập sự thống trị trên toàn thế giới.

- Mĩ đã tiến hành "viện trợ" để lôi kéo, khống chế các nước nhận viện trợ, lập các khối quân sự, gây nhiều cuộc chiến tranh xâm lược.

- Từ 1991, khi trật tự hai cực bị phá vỡ, dựa vào sự vượt trội về các mặt kinh tế, khoa học - kĩ thuật, quân sự các giới cầm quyền Mĩ ráo riết tiến hành nhiều chính sách, biện pháp để xác lập trật tự thế giới "đơn cực" do Mĩ hoàn toàn chi phối và khống chế.

8. Mĩ đã gặp khó khăn gì trong việc thực hiện chính sách đối ngoại?

Trả lời 

- Tuy đã thực hiện được một số mưu đồ, nhưng Mĩ cũng vấp phải nhiều thất bại nặng nề như can thiệp vào Trung Quốc (1945-1946), Cu Ba (1959-1960), nhất là thất bại của Mĩ trong cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam (1945-1975)

- Trong việc chạy đua để lập lại trật tự thế giới "đơn cực" do Mĩ hoàn toàn chi phối và khống chế, Mĩ cũng gặp khó khăn đó là : sự phản đối của các nước đồng minh, của nhân loại tiến bộ, các lực lượng yêu chuộng hòa bình trên thế giới.

Loading...

Khoá học trên OLM của Đại học Sư phạm HN