Bài 6. Đơn chất và hợp chất - Phân tử

ĐƠN CHẤT VÀ HỢP CHẤT - PHÂN TỬ

I. ĐƠN CHẤT 

1. Đơn chất là gì ?

Đơn chất là những chất tạo nên từ một nguyên tố hóa học.

Thí dụ như : H, S, Na,....

2. Đặc điểm cấu tạo 

Trong đơn chất các nguyên tử sắp xếp khít nhau và theo một trật tự xác định

Trong đơn chất phi kim các nguyên tử thường liên kết với nhau theo một số nhất định và thường là 2.

II. HỢP CHẤT 

1. Hợp chất là gì ?

Hợp chất là những chất tạo nên từ hai nguyên tố hóa học trở lên.

2. Đặc điểm cấu tạo

Trong hợp chất , nguyên tử của các nguyên tố liên kết với nhau theo một tỉ lệ và một thứ tự nhất định.

III. PHÂN TỬ 

1. Định nghĩa

Phân tử hạt là đại diện cho chất , gồm một số nguyên tử liên kết với nhau và thể hiện đầy đủ tính chất hóa học của chất .

2. Phân tử khối 

Phân tử khối là khối lượng của một phân tử tính bằng đơn vị cacbon , bằng tổng nguyên tử khối của các nguyên tử trong phân tử.

IV. TRẠNG THÁI CỦA CHẤT 

Mỗi mẫu chất là một tập hợp vô cùng lớn những hạt là phân tử hay nguyên tử . Tùy điều kiện , một chất có thể ở ba trạng thái : rắn , lỏng và khí ( hay hơi)

Ở trạng thái  khí các hạt rất xa nhau.

* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI

Câu 1 :

a)  Kim loại đồng, sắt được tạo nên từ nguyên tố nào ? Nêu sự sắp xếp nguyên tử trong đơn chất kim loại.

b)  Khí Nitơ, khí clo được tạo nên từ nguyên tố nào?

Biết rằng hai khí này là đơn chất phi kim giống như khí hidro và khí oxi.  Hãy cho biết các nguyên tử liên kết với nhau như thế nào?

Trả lời 

a) Kim loại đồng được  tạo nên từ nguyên tố đồng (Cu) và kim loaị sắt được tạo nên từ nguyên tố sắt (Fe).

sự sắp xếp nguyên tử trong cùng một mẫu đơn chất kim loại: trong đơn chất kim loại các nguyên tử sắp xếp khít nhau và theo một trật tự xác định.

b) Khí nitơ được tạo nên từ nguyên tố  nitơ (N), khí clo được tạo nên tử nguyên tố clo (Cl). Trong đơn chất phi kim các nguyên tử thường liên kết với nhau theo một số nguyên tử nhất định, với khí ni tơ và khí clo thì số nguyên tử này là 2 (N2 và Cl2)

Câu 2 :  

a) Phân tử là gì ?

b) Phân tử của hợp chất gồm những nguyên tử như thế nào có gì khác so với phân tử của đơn chất. Lấy ví dụ minh họa .

Trả lời : 

a) Phân tử là những hạt gồm một số nguyên tử liên kết với nhau và thể hiện đầy đủ tính chất hóa học của chất.

b) Phân tử của hợp chất gồm những nguyên tử khác loại liên kết với nhau theo một tỉ lệ và một thứ tự nhất định.

Phân tử của hợp chất khác với phân tử của đơn chất là: Phân tử của đơn chất gồm các nguyên tử cùng loại liên kết với nhau;

phân tử của hợp chất do các nguyên tử khác nhau liên kêt.

Ví dụ: Phân tử hợp chất: nước gồm 2H liên kết với 1 O, phân tử muối ăn gồm 1 Na liên kết với 1 Cl..; phân tử đơn chất: phân tử khí nitơ gồm hai nguyên tử nitơ

Câu 3 :

 Hãy so sánh phân tử khí oxi nặng hay nhẹ hơn ,bằng bao nhiêu lần so với phân tử nước,  phân tử muối ăn và phân tử khí metan .

Trả lời : 

- Phân tử oxi nặng hơn phân tử nước 1,1778 () lần

- Phân tử oxi nhẹ hơn phân tử muối ăn và bằng 0,55 lần.

 

- Phân tử oxi nặng hơn phân tử khí metan 2 lần.

  

Câu 4 :

Hãy chép các câu sau đây với đầy đủ các cụm từ thích hợp:

“Chất được phân chia thành hai loại lớn  là… và… đơn chất được tạo nên tử một… còn… được tạo nên từ hai nguyên tố hóa học trở lên”. Đơn chất lại chia thành… và… kim loại có ánh kim., dẫn điện và nhiệt, khác với…không có những tính chất này (trử than chì dẫn được điện). Có hai loại hợp chất là: Hợp chất… và… hợp chất…”

Trả lời :

“Chất được phân chia thành hai loại lớn  là đơn chất và hợp chất. Đơn chất được tạo nên tử một nguyên tố hóa học còn hợp chất  được tạo nên từ hai nguyên tố hóa học trở lên”. Đơn chất lại chia thành kim loại và phi kim. Kim loại có ánh kim., dẫn điện và nhiệt, khác với phi kim không có những tính chất này (trử than chì dẫn được điện). Có hai loại hợp chất là: Hợp chất vô cơ và hợp chất hữu cơ.”

Câu 5 :

Trong số các chất cho dưới đây, hãy chỉ ra và giải thích chất nào là đơn chất, là hợp chất:

a) Khí ammoniac tạo nên từ N và H

b) Photpho đỏ tạo nên từ P

c) Axit clohidric tạo nên từ H và Cl.

d) Canxi cacbonat tạo nên từ Ca, C, và O.

e) Glucozo tạo nên tử C, H và O.

f) Kim loại magie tạo nên từ Mg.

Trả lời :

- Đơn chất: photpho (P), magie( Mg) được tạo nên từ một nguyên tố.

- Hợp chất : khí ammoniac ( N và H), axit clohidric (H và Cl), canxi cacbonat (C, Ca và O), glucozo ( C, H và O) được tạo nên từ hai nguyên tố trở lên.

Câu 6 :

Dựa vào hình 1.12 và 1.15 (trang 23, 26 sgk), hãy chép các  câu sau đây với đầy đủ các cụm từ thích hợp được trong khung.

Nguyên tố                                                            đường thẳng

       1:1                      1:2                        1:3

Nguyên tử                                               gấp khúc

          “ phân tử nước và phân tử cacbon đioxit giống nhau ở chỗ đều gồm ba… thuộc hai…, liên kết với nhau theo tỉ lệ… Hình dạng hai phân tử khác nhau, phân tử nước có dạng…, phân tử cacbon đi oxit có dạng..”

Trả lời :

          “ phân tử nước và phân tử cacbon đioxit giống nhau ở chỗ đều gồm ba nguyên tử thuộc hai nguyên tố , liên kết với nhau theo tỉ lệ 1: 2. Hình dạng hai phân tử khác nhau, phân tử nước có dạng gấp khúc , phân tử cacbon đioxit có dạng  đường thẳng”.

Câu 7 :

Tính phân tử khối của:

a) Cacbon ddioxxit, xem mô hình phân tử ở bài tập 5.

b) Khí metan, biết phân tử gồm 1 C và 4H.

c) Axit nitric, biết phân tử gồm 1 H, 1N và 3O.

d) Thuốc tím (kali pemanhanat)  biết phân tử gồm 1K, 1Mn và 4O.

Trả lời :

a) Phân tử khối của cacbon đi oxit (CO­2)  = 12 + 16. 2 = 44 đvC.

b) Phân tử khối của khí metan (CH4)  = 12 + 4 . 1 = 16 đvC.

c) Phân tử khối của axit nitric (HNO3)  = 1.1  + 14. 1 + 16.3 = 63 ddvC.

d) Phân tử khối của kali pemanganat (KMnO4)  = 1. 39 + 1. 55 + 4. 16 = 158 đvC

 

Hỏi đáp, trao đổi bài Gửi câu hỏi cho chủ đề này
Luyện trắc nghiệm Trao đổi bài

Tài trợ


Tính năng này đang được xây dựng...