Bài 47. Thực vật bảo vệ đất và nguồn nước

BÀI 47: THỰC VẬT BẢO VỆ ĐẤT VÀ NGUỒN NƯỚC

I. Lý thuyết

1. Thực vật giúp giữ đất, chống xói mòn

- Người ta đã đo được lượng nước mưa rơi xuống rừng yếu hơn nhiều so với nơi không có rừng vì: lượng nước mưa khi rơi xuống rừng chảy qua tán lá được lá giữ lại một phần mới rơi xuống đất chứ không rơi trực tiếp xuống đất như ở nơi đồi trọc.

- Hình ảnh 1 số vùng đất đồi trọc bị xói mòn

- Đất ở đồi trọc sẽ bị xói mòn khi có mưa xuống vì: ở đồi trọc không có thực vật nên khi mưa xuống nước sẽ chảy trực tiếp xuống dưới đất với 1 lực mạnh mà không có sự cản lại của các tán cây nên đất rễ bị xói mòn rửa trôi.

- Đất có thể bị sạt lở ở ven sông, ven biển vì không có cây, rừng chắn ven bờ khi mưa, bão, lũ lụt xảy ra làm cho đất bị sạt lở xuống sông, xuống biển.

- Biện pháp hạn chế đât xói mòn, sạt lở:

+ Trồng cây phủ xanh đồi trọc

+ Trồng cây, trồng rừng chắn ven bờ sông, bờ biển

+ Không chặt phá rừng, đốt nương làm rẫy …

- Thực vật có tác dụng hạn chế đất xói mòn và sạt lở vì:

+ Khi mưa xuống nước mưa sẽ rơi xuống lá cây, tán cây trong rừng làm giảm lực chảy của dòng nước, khi dòng nước chảy xuống bị các thân cây cản lại nên lực chảy yếu đi làm giảm hiện tượng xói mòn của đất.

+ Rễ cây có khả năng giữ đất, thực vật còn có tác dụng giảm lực cản của sóng khi đánh vào bờ làm hạn chế sự sạt lở đất ven sông, ven biển

* Kết luận: thực vật, đặc biệt là thực vật rừng, nhờ có hệ rễ giữ đất, tán cây cản sức nước chảy nên có vai trò quan trọng trong việc giữ đất, chống xói mòn.

2. Thực vật góp phần hạn chế ngập lụt, hạn hán

- Sau khi xảy ra hiện tượng xói mòn, rửa trôi sau khi mưa lớn sẽ làm cho các vùng trũng thấp bị ngập lụt, hạn hán tại chỗ.

- Có hiện tượng lụt lội và hạn hán xảy ra vì: ở những nơi không có rừng, sau khi mưa lớn đất bị xói mòn làm lấp lòng sông, suối, nước không thoát kịp, tràn lên các vùng thấp, gây ngập lụt, mặt khác tại nơi đó đất không giữ được nước gây ra hạn hán tại chỗ.

- Biện pháp:

+ Trồng cây gây rừng

+Tuyên truyền, vận động mọi người không chặt phá rừng bừa bãi

+ Bảo vệ rừng đầu nguồn

3. Thực vật góp phần bảo vệ nguồn nước ngầm

- Nước mưa sau khi rơi xuống rừng sẽ được giữ lại 1 phần và thấm dần xuống dưới các lớp đất tạo thành dòng chảy ngầm \(\rightarrow\) ​  chảy vào chỗ trũng tạo sông, suối …

\(\rightarrow\) ​   Nguồn nước quan trọng cung cấp cho sinh hoạt và nông nghiệp.

- Thực vật góp phần bảo vệ nguồn nước ngầm ta cần bảo vệ rừng hiện có, khôi phục và trồng mới diện tích rừng đã bị chặt phá … 

II. Hướng dẫn trả lời câu hỏi SGK

Câu 1: Tại sao ở vùng bờ biển người ta phải trồng rừng ở phía ngoài đê ?

Hướng dẫn trả lời: 

Ở vùng bờ biển người ta phải trồng rừng ngoài đê vì:

- Ở ngoài đê gió to, sóng lớn dễ làm cho đất bị sạt lở.

- Trồng cây để ngăn cản gió bão, chống sạt lở đất, lở đê.

Câu 2: Thực vật có vai trò gì đối với nguồn nước ?

Hướng dẫn trả lời: 

Thực vật giữ nguồn nước ngầm, làm hạn chế ngập lụt, hạn hán:

-    Hệ rễ của cây hấp thụ nước và duy trì lượng nước ngầm trong đất; lượng nước này sau đó chảy vào các chỗ trũng tạo thành suối, sống... góp phần tránh được hạn hán.

-  Nhờ có tác dụng giữ nước của rễ, cây xanh che chắn dòng chảy do mưaa lớn gây ra góp phần hạn chế lũ lụt trên Trái Đất.

Câu 3: Vai trò của rừng trong việc hạn chế lũ lụt, hạn hán như thế nào ?

Hướng dẫn trả lời: 

Thực vật, đặc biệt là thực vật rừng, nhờ có hệ rễ giữ đất. Tán cây cản bớt sức nước chảy do mưa lớn gây ra. nên có vai trò quan trọng trong việc chống xói mòn, sạt lở hạn chế lũ lụt cũng như giữ được nguồn nước ngầm, tránh hạn hán. 

Hỏi đáp, trao đổi bài Gửi câu hỏi cho chủ đề này
Loading...
Luyện trắc nghiệm Trao đổi bài

Tài trợ


Tính năng này đang được xây dựng...