Bài 44. Ảnh hưởng lẫn nhau giữa các sinh vật


ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

1. Quan hệ cùng loài

Các sinh vật cùng loài sống gần nhau, liên hệ với nhau, hình thành nên nhóm cá thể. Ví dụ : nhóm cây thông, nhóm cây bạch đàn, đàn kiến, bầy trâu.... Các sinh vật trong một nhóm thường hỗ trợ hoặc cạnh tranh lẫn nhau.

Khi có gió bão, thực vật sống chụm thành nhóm có tác dụug giảm bớt sức thổi của gió, làm cây không bị đổ.

Động vật sống thành bầy đàn có lợi trong việc tìm kiếm được nhiều thức ăn hơn, phát hiện kẻ thù nhanh hơn và tự vệ tốt hơn.

Gặp điều kiện bất lợi (ví dụ : môi trường sống thiếu thức ăn hoặc nơi ờ chật chội, số lượng cá thể tăng quá cao, con đực tranh giành nhau con cái) các cá thể trong nhóm cạnh tranh nhau gay gắt, dẫn tới một số cá thể phải tách ra khỏi nhóm.

2. Quan hệ khác loài :

Các sinh vật khác loài có quan hệ hoặc hỗ trợ hoặc đối địch (bàng 44):

-    Ở địa y, các sợi nấm hút nước và muối khoáng từ môi trường cung cấp cho tảo, tảo hấp thu nước, muối khoáng và năng lượng ánh sáng mặt trời tổng hợp nên các chất hữu cơ, nấm và tảo đều sử dụng các sản phẩm hữu cơ do tảo tổng hợp (hình 44.2).

-    Trên một cánh đồng  lúa, khi cỏ dại phát triển, năng suất lúa giảm.

-     Hươu, nai và hổ cùng sống trong một cánh rừng, số lượng hươu, nai bị khống chế bởi số lượng hổ.

-     Rận và bét sống bám trên da trâu bò. Chúng sống được nhờ hút máu cùa trâu, bò.

-     Địa y sống bám trên cành cây.

-    Cá ép bám vào rùa biển, nhờ đó cá được đưa đi xa.

-     Dê và bò cùng ăn cỏ trên một cánh đồng.

-    Giun đũa sống trong ruột người.

-    Vi khuẩn sống trong nốt sần ờ rễ cây họ Đậu (hình 44.3).

-    Cây nắp ấm bắt côn trùng.

* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI

1. Các sinh vật cùng loài hỗ trợ và cạnh tranh lẫn nhau trong những điều kiện nào ?

Trả lời :

Các sinh vật cùng loài hỗ trợ và cạnh tranh lẫn nhau trong những điều kiện :

+ Hỗ trợ khi sinh vật sống với nhau thành nhóm tại nơi có diện tích (hoặc thể tích) hợp lí và có nguồn sông đầy đủ.

+ Cạnh tranh khi gặp điều kiện bất lợi như số lượng cá thể quá cao dẫn tới thiếu thức ăn, nơi ở...

2. Quan hệ giữa các cá thể trong hiện tượng tự tỉa ở thực vật là mối quan hệ gì? Trong điều kiện nào hiện tượng tự tỉa diễn ra mạnh mẽ?

Trả lời :

Tự tỉa là kết quả của cạnh tranh cùng loài và cả khác loài, xuất hiện mạnh mẽ khi cây mọc dày thiếu ánh sáng.

3. Hãy tìm thêm các ví dụ minh họa quan hệ hỗ trợ đối địch của các sinh vật khác loài. Trong các ví dụ đó, những sinh vật nào là sinh vật được lợi hoặc bị hại?

Trả lời :

Quan hệ đối địch:

-        Trong ruộng lúa có nhiều loài cỏ dại gây hại cho lúa, sâu rầy gây hại cho lúa.

-        Bọ dừa phá hoại vườn dừa làm năng suât vườn dừa giảm.

Quan hệ hỗ trợ:                                                                   •

Trong vườn xen canh dừa và chuối. Dừa che mát, chắn bớt gió cho chuôi, ngược lại chuôi che mát, giử ẩm cho đát ờ gốc dừa.

4. Trong thực tiễn sản xuất, cần phải làm gi để tránh sự cạnh tranh gay gắt giữa các cá thể sinh vật, làm giảrn năng suất vật nuôi, cây trồng?

Trả lời :

Cần trồng câv và nuôi động vật với mật độ hợp lí, áp dụng các kĩ thuật tỉa thưa đối với thực vật hoặc tách đàn đối với động vật khi cần thiết, cung cấp thức ăn đầy đủ và vệ sinh môi trường sạch sẽ.

5. Thế nào là cách li cá thể ? Cho ví dụ ? Ý nghĩa của sự cách li cá thể (ở các sinh vật cùng loài) là gì ?

Trả lời :

* Cách li cá thể :

- Một số cá thể trong nhóm tách khỏi nhóm khi gặp điểu kiện môi trường bất lợi như khan hiếm thức ăn, nơi ở chật chội, mật độ quá cá, con đực tranh giành nhau con cái...

- Ví dụ : Khi số lượng sói trong đàn quá nhiều, chúng tranh giành nhau về nơi ở, nơi sinh sản, con cái,.... dẫn đến một số cá thể sói phải tách khỏi đàn

* Ý nghĩa : 

Sự cách li cùng loài có ý nghĩa :

- Giảm bớt sự cạnh tranh về thức ăn, nơi ở giữa các cá thể

- Hạn chế sự cạn kiệt nguồn thức ăn trong vùng

- Hạn chế sự gia tăng số lượng cá thể vượt quá mức hợp lí

6. Thế nào là quần tụ cá thể ? Cho ví dụ ? Sự quần tụ của các sinh vật cùng loài có ý nghĩa như thế nào ?

Trả lời :

* Quần tụ cá thể : Các sinh vật cùng loài có xu hướng sống gần nhau, liên hệ với nhau, hình thành nên các nhóm cá thể. Ví dụ : Nhóm cây thông, nhóm cây bạch đàn, đàn kiến, đàn chim cánh cụt.....Các sinh vật trong nhóm thường xuất hiện 2 mối quan hệ là quan hệ hỗ trợ và quan hệ cạnh tranh lẫn nhau.

* Ý nghĩa : Sự quần tụ của các sinh vật cùng loài có ý nghĩa như sau :

- Giúp các cá thể hỗ trợ nhau tìm mồi có hiệu quả hơn

- Làm tăng khả năng chống chọi với các điều kiện bất lợi của môi trường

- Tranh nhau ăn và do đó thúc đẩy sinh trưởng tốt hơn

 

Hỏi đáp

Câu 1 (Gửi bởi Hương Lúa Mỳ)
Trả lời
0
Hỏi đáp, trao đổi bài Gửi câu hỏi cho chủ đề này
Luyện trắc nghiệm Trao đổi bài

Tài trợ


Tính năng này đang được xây dựng...