Bài 39. Bài tiết nước tiểu

BÀI TIẾT NƯỚC TIỂU

I - Tạo thành nước tiểu

Sự tạo thành nước tiểu diễn ra ở các đơn vị chức năng của thận. Đầu tiên là trình lọc máu ở cầu thận để tạo thành nước tiểu đầu ở nang cầu thận. Tiếp quá trình hấp thụ lại vào máu các chất cần thiết và bài tiết tiếp các chất không cần thiết và chất có hại ở ống thận, tạo ra nước tiểu chính thức và duy trì ổn định nồng độ các chất trong máu (hình 39-1).

Hình 39-1. Sơ đồ quá trình tạo thành nước tiểu ở một đơn vị chức năng của thận

II. Thải nước tiểu

Mỗi ngày, các cầu thận một người trưởng thành phải lọc khoảng 1 440 lít máu và tạo ra khoảng 170 lít nước tiểu đầu. Nhờ quá trình hấp thu lại sau đó mà chỉ khoảng 1,5 lít nước tiểu chính thức được dẫn xuống bể thận rồi theo ống dẫn nước tiểu xuống bóng đái.
Chỗ bóng đái thông với ống đái có 2 cơ vòng bịt chặt, cơ nằm ngoài là cơ vân hoạt động theo ý muốn.
Lượng nước tiểu trong bóng đái lên tới khoảng 200ml sẽ làm căng bóng đái, tăng áp suất trong bóng đái và cảm giác buồn đi tiểu xuất hiện. Nếu cơ vòng mở ra (có sự phối hợp co của cơ bóng đái và cơ bụng), nước tiểu sẽ thoát ra ngoài.

* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI :

Câu 1. Trình bày quá trình tạo thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thận.

Trả lời:

Quá trình tạo thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thận :
- Máu theo động mạch đến tới cầu thận với áp lực cao tạo ra lực đẩy nước và các chất hòa tan có các kích thước nhỏ qua lỗ lọc (30 - 40Ả) trên vách mao mạch vào nang cầu thận, các tế bào máu và các phân tử  prôtêin có kích thước lớn nên không qua lỗ lọc. Kết quả là tạo nên nước tiểu đầu trong nang cầu thận.
- Nước tiểu đầu đi qua ống thận, ở đây xảy ra 2 quá trình : quá trình hấp thụ lại nước và các chất còn cần thiết (các chất dinh dưỡng, các ion Na+, Cl- quá trình bài tiết tiếp các chất độc và các chất không cần khác (axit uric, creatin, các chất thuốc, các ion H+, K+...). Kết quả là tạo nên nước tiểu chính thức.

Câu 2. Sự bài tiết nước tiểu diễn ra như thế nào ?

Trả lời 

Sự tạo thành nước tiểu diễn ra như sau : Đầu tiên là quá trình lọc máu ở cầu thận để tạo thành nước tiểu đầu ở nang cầu thận. Tiếp đó là quá trình hấp thụ lại vào máu các chất cần thiết và bài tiết tiếp các chất không cần thiết và có hại ở ống thận, tạo ra nước tiểu chính thức và duy trì ổn định nồng độ các chất trong máu.

Câu 3 : Thực chất của quá trình tạo thành nước tiểu là gì ?

Trả lời :

Thực chất của quá trình tạo thành nước tiểu là lọc máu, thải bỏ các chất cặn bã, các chất độc, các chất dư thừa ra khỏi cơ thể.

Câu 4 : Bài tiết là gì ? Nêu các cơ quan bài tiết và sản phẩm bài tiết của chúng ?

Trả lời :

* Bài tiết :

Là hoạt động không ngừng của cơ thể nhằm lọc và thải ra môi trường ngoài các chất cặn bã do hoạt động trao đổi chất của tế bào, cùng một số chất được đưa vào cơ thể quá liều có thể gây hại cho cơ thể

* Các cơ quan bài tiết và sản phẩm bài tiết :

- Phổi : Sản phẩm bài tiết là khí CO2 và được thải ra môi trường qua hoạt động thở

- Thận : Sản phẩm bài tiết là nước tiểu, chứa đến 90% chất bài tiết hoà tan trong máu (trừ CO2)

- Da : Sản phẩm bài tiết là mồ hôi, chứa 10% chất bài tiết hoà tan tan trong máu (trừ CO2)

Câu 5 : Nước tiểu được tạo thành liên tục nhưng vì sao ta đi tiểu có lúc ?

Trả lời :

Chỗ bóng đái nối với ống đái có 2 cơ vòng bịt chặt, cơ nằm ngoài là cơ vân hoạt động theo ý muốn.

Câu 6 : Thực chất của quá trình tạo thành nước tiểu là gì ? Nước tiểu chính thức khác nước tiểu đầu ở điểm nào ?

Trả lời :

- Thực chất của quá trình tạo thành nước tiểu là lọc máu, thải bỏ các chất cặn bã, các chất độc, các chất thừa khỏi cơ thể

- Nước tiểu chính thức khác nước tiểu đầu ở điểm sau :

Nước tiểu đầu Nước tiểu chính thức
Nồng độ các chất hoà tan loãng hơn Nồng độ các chất hoà tan đậm đặc hơn
Chứa  ít các chất cặn bã và các chất độc Chứa nhiều các chất cặn bã và các chất độc
Còn chứa nhiều dinh dưỡng Gần như không còn các chất dinh dưỡng

Câu 7 : Sự thải nước tiểu diễn ra như thế nào ? Sự tạo thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thuận diễn ra liên tục nhưng sự bài tiết nước tiểu ra khỏi cơ thể lại gián đoạn. có sự khác nhau đó là do đâu ?

Trả lời :

* Sự thải nước tiểu :

Nước tiểu chính thức đổ vào bể thận qua ống nước dẫn tiểu tích trữ ở bọng đái rồi được thải ra ngoài nhờ hoạt động của cơ vòng ống đái và cơ bụng

* Sự tạo thành nước tiểu ở các đơn vị chức năng của thận diễn ra liên tục nhưng sự bài tiết nước tiểu ra khỏi cơ thể lại gián đoạn. Có sự khác nhau đó là do : máu luôn tuần hoàn qua cầu thận nên nước tiểu được hình thành liên tục nhưng nước tiểu chỉ được bài tiết ra ngoài cơ thể khi lượng nước tiểu trong bọng đái lên tới 200ml, đủ áp lực gây cảm giác buồn đi tiểu và cơ vòng bóng đái dãn ra phối hợp với sự co sơ vòng bọng đái và cơ bụng giúp bài tiết nước tiểu ra ngoài.

Hỏi đáp, trao đổi bài Gửi câu hỏi cho chủ đề này
Luyện trắc nghiệm Trao đổi bài

Tài trợ


Tính năng này đang được xây dựng...