Bài 33. Thân nhiệt

THÂN NHIỆT

I. Thân nhiệt

Thân nhiệt là nhiệt độ của cơ thể. Ở người bình thường, nhiệt độ cơ thể luôn ổn định ở mức 37°C và không dao động quá 0,5°c (37°c là nhiệt độ đo ở miệng, ở nách thấp hơn một ít, còn ở hậu môn nhiệt độ cao hơn một ít). Quá trình chuyển hóa năng lượng trong tế bào sản sinh ra nhiệt, nhiệt được tỏa ra môi trường qua da, qua hô hấp và bài tiết. Vì vậy, đảm bảo thân nhiệt ổn định chính là tạo ra sự cân bằng giữa quá trình sinh nhiệt và quá trình tỏa nhiệt.

II. Sự điều hòa thân nhiệt

1. Vai trò của da trong điều hòa thân nhiệt

2. Vai trò của hệ thần kinh tròn điều hòa thân nhiệt

Sự tăng, giảm quá trình dị hóa ở tế bào để điều tiết sự sinh nhiệt, cùng với các phản ứng cơ, dãn mạch máu dưới da ; tăng, giảm tiết mồ hôi, co duỗi cơ chân ống để điều tiết sự tỏa nhiệt của cơ thể đều là phản xạ. Điều đó chứng tỏ hệ thần kinh giữ vai trò chủ đạo trong hoạt động điều hòa thân nhiệt.

III. Phương pháp phòng chống nóng, lạnh
Khi nhiệt độ môi trường cao mà không thông thoáng, sự tỏa nhiệt và thoát mồ hôi là ngưng trệ làm nhiệt độ cơ thể tăng cao, ta dễ bị cảm nóng. Đi nắng hay vừa lao động xong, thân nhiệt đang cao mà tắm ngay hoặc ngồi nghỉ nơi gió lùa cũng có thể bị cảm. Mùa rét, nhiệt độ không khí xuống thấp, cơ thể mất nhiệt nhiều, nếu không giữ cho cơ thể đủ ấm sẽ bị cảm lạnh.

* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI

1. Trình bày cơ chế điều hòa thân nhiệt trong các trường hợp : Trời nóng, trời oi bức và khi trời rét.

Trả lời:

2. Hãy giải thích câu : " Trời nóng chóng khát, trời mát chóng đói" ?

Trả lời :

- Khi trời nóng, nước trong cơ thể bị mất nhanh, nhiều để giảm nhiệt, làm cho cơ thể thiếu nước nên ta thấy mau khát

- Khi trời lạnh, quá trình chuyển hoá trong cơ thể tăng, để tăng sinh nhiệt nên ta mau đói

3. Hãy giải thích câu : " Rét run cầm cập" ?

Trả lời :

- Khi trời lạnh thì cơ co liên tục để sinh nhiệt (phản xạ run)

4. Giải  thích câu :" Lấy vợ hiền hoà, làm nhà hướng Nam" ?

Trả lời :

Làm nhà hướng na, tránh được ánh nắng trực tiếp của mặt trời, hướng Nam có nhiều gió vào mùa hè (gió Đông Nam) nên thoáng mát về mùa đông tránh được gió Đông Bắc

5. Đề phòng cảm nóng, cảm lạnh trong lao động và sinh hoạt hàng ngày ngày cần chú ý những điểm gì ?

Trả lời :

Để đề phòng cảm nóng, cảm lạnh, trong lao động và sinh hoạt hàng ngày ngày cần chú ý :

- Phòng cảm nóng :

Khi trời nóng bức, độ ẩm không khí cao mà sự toả nhiệt và thoát mồ hôi của cơ thể không thực hiện được thì thân nhiệt cao tức ta bị cảm nóng. Vì vậy để tránh cảm nóng ta cần phải :

- Chống nóng bằng cách phải đội nóng khi ra nắng. Không chơi ngoài nắng gắt (nắng hè)

- Tạo điều kiện cho cơ thể thoáng nhiệt  : uống nước đầy đủ, quạt vừa phải, mặc quần áo thoáng mát,...

- Sau khi đi ngoài nằng về, tránh tắm nước lạnh ngay, ngồi nơi gió lùa, quạt quá mạnh,...cơ thể bị giảm nhiệt đột ngột, chưa thích ứng kịp cũng gây cảm (trúng gió)

* Phòng cảm lạnh : Cơ thể phải được giữ ấm nhất là cổ, ngực, chân,...

6. Nêu vai trò của da trong sự điều hoà thân nhiệt ?

Trả lời :

Vai trò của da trong sự điều hoà thân nhiệt :

- Da là cơ quan giữ vai trò quan trọng nhất trong điều hoà thân nhiệt

- Khi trời nóng và lao động nặng, mao mạch ở da dãn giúp toả nhiệt nhanh, đồng thời tăng tiết mồ hôi. Mồ hôi bay hơi lấy đi một lượng nhiệt của cơ thể

- Khi trời lạnh mao mạch ở da co lại, cơ chân lông co để giảm toả nhiệt 

- Khi trời lạnh quá còn có hiện tượng cơ co dãn liên tục để sinh nhiệt (phản xạ run)

- Mọi hoạt động điều hoà thân nhiệt của da đều là phản xạ

Hỏi đáp

Hỏi đáp, trao đổi bài Gửi câu hỏi cho chủ đề này
Luyện trắc nghiệm Trao đổi bài

Tài trợ


Tính năng này đang được xây dựng...