Ví dụ văn bản: “Qua Đèo Ngang” – Bà Huyện Thanh Quan Nguyên văn: Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà, Cỏ cây chen đá, lá chen hoa. Lom khom dưới núi tiều vài chú, Lác đác bên sông chợ mấy nhà. Nhớ nước đau lòng con quốc quốc, Thương nhà mỏi miệng cái gia gia. Dừng chân đứng lại: trời, non, nước, Một mảnh tình riêng, ta với ta. Phân tích các phương diện: Bố cục (cách chia đoạn): Hai câu đầu: Miêu tả cảnh thiên nhiên ở Đèo Ngang. Hai câu tiếp: Hình ảnh con người xuất hiện, thưa thớt, hiu quạnh. Hai câu 5–6: Tâm trạng gợi nhớ nước, thương nhà. Hai câu cuối: Cô đơn, nỗi buồn riêng dồn nén. → Bố cục theo trình tự: Cảnh → Người → Tình cảm → Tâm trạng. Kết cấu: Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật, kết cấu chặt chẽ. Có đối ở cặp câu 3–4 (lom khom/lác đác), 5–6 (nhớ nước/ thương nhà). Ngôn ngữ: Ngôn ngữ cô đọng, hàm súc, trang trọng, có tính ước lệ. Từ láy giàu gợi hình: lom khom, lác đác. Biện pháp tu từ: Điệp từ: “chen... chen”, “nhớ nước/ thương nhà” → nhấn mạnh cảm xúc. Đối: vừa tạo nhạc điệu, vừa làm nổi bật cảnh thưa vắng, tâm trạng buồn. Nhân hoá: “con quốc quốc”, “cái gia gia” → gắn tiếng chim với nỗi lòng. Vần: Vần bằng, gieo ở chữ cuối câu 1, 2, 4, 6, 8: tà – hoa – nhà – gia – ta. Nhịp: Thường là nhịp 4/3 hoặc 2/2/3, tạo sự khoan thai, trầm buồn. Ví dụ: Bước tới Đèo Ngang // bóng xế tà (4/3).

Tóm tắt sự việc: Vì vua Tuyên Đức ham mê trò chọi dế nên huyện bắt dân nộp dế. Để không làm khổ dân, Thành Danh đích thân đi tìm dế. Ông được một bà đồng đưa cho tờ giấy chỉ cách bắt dế. Đêm hôm đó ông tới miếu, đào thấy một con dế có hình Tóm tắt sự việc: Vì vua Tuyên Đức ham mê trò chọi dế nên huyện bắt dân nộp dế. Để không làm khổ dân, Thành Danh đích thân đi tìm dế. Ông được một bà đồng đưa cho tờ giấy chỉ cách bắt dế. Đêm hôm đó ông tới miếu, đào thấy một con dế có hình dáng rất lạ: khi chụp tay thì trống không, mở tay lại thấy dế nhảy vọ tầm, thần như con chó nhỏ, đầu vuông, chân dài. Ông bắt về nuôi, coi như báu vật, nhưng con trai ông nghịch làm chết con dế và tự tử, Thành đau đớn tột cùng. Tình cảnh gia đình khi biến cố xảy ra: Thành Danh là chức dịch nghèo, chịu áp lực nộp dế chọi cho quan. Cả nhà sống trong lo âu, nếu không có dế sẽ bị phạt nặng, tài sản có thể bị tịch thu. Khi con dế bị giết, gia đình đối mặt với nguy cơ mất hết và sự tuyệt vọng. Phản ứng của vợ chồng Thành: Lúc con trai làm chết dế, vợ chồng bàng hoàng và trách mắng con, khiến cầu bé sợ hãi nhảy xuống giếng tự vẫn. Khi cứu được con nhưng thấy con ngây dại, họ đau khổ, day dứt và không còn hy vọng. Chi tiết giải quyết biến cố: Sau biến cố, gia đình nghe tiếng dế gáy ngoài cửa. Thành bắt được một con dế nhỏ kì lạ, nhanh nhẹn và chọi giỏi. Con dế này chính là linh hồn con trai hóa thân nên dũng mãnh khác thường. Nhờ nó, Thành đem dâng quan, dế thắng các trận và vua ban thưởng hậu hãnh, con trai ông cũng dần tỉnh lại. Nhận xét khái quát: Qua sự việc ấy, tác giả cho thấy cuộc sống lam lũ, bất công của người dân thường dưới thời phong kiến. Một trò chơi tiêu khiển của vua quan có thể khiến bao gia đình rơi vào khốn cùng, phải đánh đổi cả tính mạng con cái để thoát nạn. Nhận xét về thái độ của tác giả: Qua lời kể, Bồ Tùng Linh thể hiện thái độ thương cảm và phê phán. Ông cảm thông sâu sắc với số phận khốn khổ của dân thường và lên án gay gắt sự nhẫn tâm, vô lý của vua quan, những kẻ vì thú vui mà đẩy dân vào khốn khổ. Lời kể nhẹ nhàng, xen yếu tố kì ảo để tăng sức gợi, nhưng ẩn chứa sự mỉa mai, chua xót và mong muốn về một xã hội công bằng hơn.dáng rất lạ: khi chụp tay thì trống không, mở tay lại thấy dế nhảy vọ tầm, thần như con chó nhỏ, đầu vuông, chân dài. Ông bắt về nuôi, coi như báu vật, nhưng con trai ông nghịch làm chết con dế và tự tử, Thành đau đớn tột cùng. Tình cảnh gia đình khi biến cố xảy ra: Thành Danh là chức dịch nghèo, chịu áp lực nộp dế chọi cho quan. Cả nhà sống trong lo âu, nếu không có dế sẽ bị phạt nặng, tài sản có thể bị tịch thu. Khi con dế bị giết, gia đình đối mặt với nguy cơ mất hết và sự tuyệt vọng. Phản ứng của vợ chồng Thành: Lúc con trai làm chết dế, vợ chồng bàng hoàng và trách mắng con, khiến cầu bé sợ hãi nhảy xuống giếng tự vẫn. Khi cứu được con nhưng thấy con ngây dại, họ đau khổ, day dứt và không còn hy vọng. Chi tiết giải quyết biến cố: Sau biến cố, gia đình nghe tiếng dế gáy ngoài cửa. Thành bắt được một con dế nhỏ kì lạ, nhanh nhẹn và chọi giỏi. Con dế này chính là linh hồn con trai hóa thân nên dũng mãnh khác thường. Nhờ nó, Thành đem dâng quan, dế thắng các trận và vua ban thưởng hậu hãnh, con trai ông cũng dần tỉnh lại. Nhận xét khái quát: Qua sự việc ấy, tác giả cho thấy cuộc sống lam lũ, bất công của người dân thường dưới thời phong kiến. Một trò chơi tiêu khiển của vua quan có thể khiến bao gia đình rơi vào khốn cùng, phải đánh đổi cả tính mạng con cái để thoát nạn.

Khát vọng hòa nhập là một văn bản nghị luận kết hợp yếu tố biểu cảm. Quan điểm khách quan của tác giả là hội nhập là xu thế tất yếu của thời đại; muốn phát triển thì phải giao lưu, hợp tác, tranh thủ học hỏi tri thức của nhân loại, đóng góp vào sự phát triển chung. Tuy nhiên, tác giả cũng nhấn mạnh cần giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc, biết tự trọng và không bằng lòng với thành tựu hiện có. Quan điểm chủ quan thể hiện ở những cảm xúc và khát khao của tác giả: niềm tự hào về lịch sử dân tộc, tình yêu hòa bình, lòng mong muốn được giao lưu và sống hòa cùng nhân loại nhưng vẫn giữ tròn linh hồn Việt. Tác giả đề cao tinh thần tự tin, lạc quan và trách nhiệm cá nhân trong công cuộc hội nhập.

Nhân vật thầy giáo trong câu chuyện là người sâu sắc, tinh tế và giàu triết lí sống, thông qua một tình huống đơn giản là tờ giấy trắng có vệt đen, thầy đã giúp học sinh nhận ra một bài học ý nghĩa về cách nhìn nhận con người và cuộc sống, thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn dạy học sinh cách suy nghĩ đúng đắn, biết nhìn vào những điều tốt đẹp thay vì chỉ chăm chú vào lỗi lầm nhỏ, qua đó thể hiện thầy là người có tấm lòng bao dung, luôn hướng học sinh đến những giá trị tích cực và nhân văn, biết dùng phương pháp giáo dục nhẹ nhàng nhưng hiệu quả để giúp học sinh tự nhận ra vấn đề và thay đổi nhận thức

Nhân vật thầy giáo trong câu chuyện là người sâu sắc, tinh tế và giàu triết lí sống, thông qua một tình huống đơn giản là tờ giấy trắng có vệt đen, thầy đã giúp học sinh nhận ra một bài học ý nghĩa về cách nhìn nhận con người và cuộc sống, thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn dạy học sinh cách suy nghĩ đúng đắn, biết nhìn vào những điều tốt đẹp thay vì chỉ chăm chú vào lỗi lầm nhỏ, qua đó thể hiện thầy là người có tấm lòng bao dung, luôn hướng học sinh đến những giá trị tích cực và nhân văn, biết dùng phương pháp giáo dục nhẹ nhàng nhưng hiệu quả để giúp học sinh tự nhận ra vấn đề và thay đổi nhận thức

Ông ngoại của Nguyễn Ngọc Tư là người nông dân giản dị, chân thật, mang nét mộc mạc, gần gũi với cuộc sống thường ngày. Ông thể hiện tình yêu thương sâu sắc và sự quan tâm đặc biệt dành cho cháu, luôn cố gắng chăm sóc và bảo vệ cháu dù cuộc sống có khó khăn. Ông cũng là biểu tượng của sự chịu đựng kiên cường trước thử thách, không than vãn mà luôn giữ tấm lòng rộng mở. Bên cạnh đó, ông ngoại còn gắn bó sâu sắc với quê hương, là hình ảnh đại diện cho người nông dân giản dị, trung thành với truyền thống và giá trị quê nhà.

Bạn ơi, mình cần thấy truyện ngắn một cách cụ thể thì mới phân tích được nhé! Mình không dám làm bừa đâu.