Hướng dẫn soạn bài Từ trái nghĩa

thuan quan
thuan quan 2 tháng 12 2020 lúc 13:39
Bình luận (0)
Vũ Minh Tuấn
Vũ Minh Tuấn 7 tháng 11 2019 lúc 20:23

I. THẾ NÀO LÀ TỪ TRÁI NGHĨA

1. Đọc lại bản dịch thơ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh của Tương Như và bản dịch thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê của Trần Trọng San. Dựa vào các kiến thức ở Tiểu học, hãy tìm các cặp từ trái nghĩa trong hai bản dịch thơ đó.

Trả lời:

Các từ trái nghĩa ở bản dịch thơ các bài

Tĩnh dạ tứ: ngẩng/cúi

Hồi hương ngẫu thư: trẻ / già

2. Tìm từ trái nghĩa với từ già trong các trường hợp: rau già, cau già.

Trả lời:

Từ trái nghĩa: già / non

II. SỬ DỤNG TỪ TRÁI NGHĨA

1. Trong hai bài thơ dịch trên, việc sử dụng các từ trái nghĩa có tác dụng gì?

Trả lời:

Trong hai bài thơ dịch trên, việc sử dụng các từ trái nghĩa nhằm tạo các hình tượng tương phản, gây ấn tượng mạnh, làm cho lời thơ thêm sinh động.

2. Tìm một số thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa và nêu tác dụng của việc dùng các từ trái nghĩa ấy?

Trả lời:

Một số thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa:

- Bên trọng bên khinh.

- Buổi đực buổi cái

- Bước thấp bước cao

- Có đi có lại

- Gần nhà xa ngõ

- Mắt nhắm mắt mở

- Vô thưởng vô phạt

Việc dùng các từ trái nghĩa ấy có tác dụng là làm cho lời ăn tiếng nói sinh động hơn.

III. LUYỆN TẬP

1. Tìm từ trái nghĩa trong những câu ca dao, tục ngữ dưới đây.

- Chị em như chuối nhiều tàu,

Tấm lành che tấm rách, đừng nói nhau nhiều lời.

- Số cô chẳng giàu thì nghèo,

Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà.

- Ba năm được một chuyến sai,

Áo ngắn đi mượn, quần dài đi thuê.

- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng,

Ngày tháng mười chưa cười đã tối.

Trả lời:

lành - rách

giàu - nghèo

ngắn - dài

đêm - ngày

sáng - tối

2. Tìm từ trái nghĩa với những từ in đậm trong các cụm từ sau đây.

Trả lời:

- tươi: + cá tươi >< ươn

+ hoa tươi >< héo, tàn

- yếu: + ăn yếu >< khỏe

+ học lực yếu >< khá, giỏi

- xấu: + chữ xấu >< tốt, đẹp

+ đất xấu >< màu mỡ

3. Điền từ trái nghĩa thích hợp vào các thành ngữ sau.

Trả lời:

- Chân cứng đá mềm.

- Có đi có lại

- Gần nhà xa ngõ

- Mắt nhắm mắt mở.

- Chạy sấp chạy ngửa.

- Vô thưởng vô phạt.

- Bên trọng bên khinh.

- Buổi đực buổi cái.

- Bước thấp bước cao.

- Chân ướt chân ráo.

4. Hãy viết đoạn văn ngắn về tình cảm quê hương có dùng từ trái nghĩa.

Trả lời:

Mỗi lần nhớ về kí ức tuổi thơ là biết bao kỉ niệm buồn vui gắn bó với quê hương trong em lại hiện lên. Nơi đó có ngôi nhà nhỏ của em với cánh đồng lúa rộng, bằng phẳng luôn thơm ngát hương lúa – hương vị của đồng quê. Xa xa, là những rặng núi cao nhấp nhô được phủ lên màu xanh của núi rừng. Khi dịp nghỉ hè đến, em cùng các anh chị thường ra thả diều bên bờ sông. Dòng sông bên lở bên bồi, đã gắn bó ngàn đời với quê hương em, mang dòng nước ngọt lành làm tưới mát những ruộng lúa, nương dâu. Khác với thành phố là những tuyến đường tấp nập người qua lại, quê em là những con đường làng vắng vẻ, thấp thoáng mái nhà ngói đỏ xen với những khu vườn tươi xanh, ngập tràn bóng mát. Giờ đây, khi đã đi xa quê hương, em luôn háo hức được trở về nơi chôn rau cắt rốn, nơi đã nuôi dưỡng em khôn lớn trưởng thành.

⟹ Bài viết trên đã sử dụng từ trái nghĩa đó là:

bằng phẳng >< nhấp nhô

lở >< bồi

tấp nập >< vắng vẻ

Chúc bạn học tốt!

Bình luận (0)
Nguyễn Nhật Duy
Nguyễn Nhật Duy 7 tháng 11 2019 lúc 20:26

I. Thế nào là từ trái nghĩa?

1. Các cặp từ trái nghĩa trong 2 văn bản:

Bài đầu: cử (ngẩng) – đê (cúi).

Bài thứ 2: thiếu (trẻ) – lão (già), tiểu – đại, li(ra) – hồi (quay về).

2. Tìm từ trái nghĩa:

Già trái nghĩa với non

II. Sử dụng từ trái nghĩa:

1. Việc sử dụng từ trái nghĩa có tác dụng tạo ra các cặp tiểu đối (đối trong một câu).

- Ngẩng đầu – cúi đầu: thể hiện sự trăn trở suy tư trong tâm hồn nhà thơ.

- Trẻ-già, ra đi – quay về: hai hình ảnh, hai hành động thể hiện sự thay đổi ở 2 thời điểm của cuộc đời.

2. Một số thành ngữ có sử dụng từ trái nghĩa: ba chìm bảy nổi, trống đánh xuôi kèn thổi ngược, đầu xuôi đuôi lọt …tạo sự đăng đối làm cho lời nói sinh động.

III. LUYỆN TẬP:

1. Tìm những từ trái nghĩa:

- tấm lành - tấm rách.

- giàu - nghèo

- ngắn - dài

- sáng - tối

- đêm - ngày

2. Tìm các từ trái nghĩa:

- cá tươi>< cá ươn

- hoa tười>< hoa héo

- ăn yếu>< ăn khỏe

- học lực yếu>< học lực giỏi, tốt.

- chữ xấu ><chữ đẹp

- đất xấu>< đất tốt.

3. Điền các từ trái nghĩa:

Chân cứng đá mềm

Có đi có lại

Gần nhà xa ngõ

Mắt nhắm mắt mở

Chạy sấp chạy ngửa

Vô thưởng vô phạt

Bên trọng bên khinh

Buổi đực buổi cái

Bước thấp bước cao

Chân ướt chân ráo.

4. Hãy viết một đoạn văn ngắn về tình cảm quê hương có sử dụng từ trái nghĩa:

Đối với người, ai làm gì lợi cho nhân dân cho Tổ quốc ta đều là bạn. Bất kì ai làm gì có hại cho nhân dân và Tổ quốc ta tức là kẻ thù. Đối với mình, những tư tưởng và hành động có lợi cho Tổ quốc cho đồng bào là bạn. Những tư tưởng và hành động có hại cho Tổ quốc và đồng bào là kẻ thù.

(Hồ Chí Minh)

- Các từ trái nghĩa: lợi – hại, bạn – kẻ thù.

- Sự sóng đôi của các từ trái nghĩa có tác dụng gây ấn tượng tương phản cho hình tượng, nêu bật được bản chất của cái được nói đến, giúp cho lời văn nhịp nhàng, tăng sức liên kết,…

Bình luận (0)
ミ★ღ๖ۣۜPhoenixღ ★彡
ミ★ღ๖ۣۜPhoenixღ ★彡 29 tháng 1 2020 lúc 21:35

Mỗi lần nhớ về kí ức tuổi thơ là biết bao kỉ niệm buồn vui gắn bó với quê hương trong em lại hiện lên. Nơi đó có ngôi nhà nhỏ của em với cánh đồng lúa rộng, bằng phẳng luôn thơm ngát hương lúa – hương vị của đồng quê. Xa xa, là những rặng núi cao nhấp nhô được phủ lên màu xanh của núi rừng. Khi dịp nghỉ hè đến, em cùng các anh chị thường ra thả diều bên bờ sông. Dòng sông bên lở bên bồi, đã gắn bó ngàn đời với quê hương em, mang dòng nước ngọt lành làm tưới mát những ruộng lúa, nương dâu. Khác với thành phố là những tuyến đường tấp nập người qua lại, quê em là những con đường làng vắng vẻ, thấp thoáng mái nhà ngói đỏ xen với những khu vườn tươi xanh, ngập tràn bóng mát. Giờ đây, khi đã đi xa quê hương, em luôn háo hức được trở về nơi chôn rau cắt rốn, nơi đã nuôi dưỡng em khôn lớn trưởng thành.

banhqualeu
Bình luận (0)
Nguyễn Văn Đạt
Nguyễn Văn Đạt 6 tháng 8 2019 lúc 21:54

Đoạn văn :

"Đêm tháng 5 chưa nằm đã sáng, ngày tháng 10 chưa cười đã tối". Từ trong thực tế hiện tượng "Ngày dài, đêm ngắn" (tháng 5) và "Ngày ngắn đêm dài" (tháng 10) do ảnh hưởng sự tự quay quanh trục của Trái Đất và chuyển động của TĐ quanh Mặt Trời nên sinh ra hiện tượng ngày đêm chênh lệch giữa 2 nửa cầu và các mùa. - Vào tháng 6 (tháng 5 âm lịch): Do trục TĐ nghiêng và hướng nghiêng ko đổi, ánh sáng Mt chỉ chiếu đc một nửa TĐ (do TĐ hình cầu), nửa cầu Bắc ngả về phía MT nó được chiếu sáng nhiều hơn nửa cầu Nam nân các địa điểm trên nửa cầu Bắc có ngày dài hơn đêm (ngày dài, đêm ngắn).Nước ta nằm ở nửa cầu Bắc do đó đêm tháng 5 ngắn, đúng với câu nói của nhân dân ta:"Đêm tháng 5 chưa nằm đã sáng" - Vào tháng 12( tháng 10 âm lịch): Vào mùa đông, do nửa cầu Bắc chếch xa MT nên các địa điểm trên nửa cầu Bắc có ngày ngắn đêm dài. Nước ta nằm ở nửa cầu Bắc do đó ngày ở tháng 10 ngắn đúng với lời nói " Ngày tháng 10 chưa cười đã tối".

Bình luận (0)
B.Thị Anh Thơ
B.Thị Anh Thơ 6 tháng 8 2019 lúc 22:10

Trước đây, nhân dân ta chưa có những dụng cụ, máy móc khoa học để đo thời gian, nhưng chỉ bằng kinh nghiệm, bằng trực giác và vốn sống, họ đã có những nhận xét rất đúng đắn về độ dài ngày và đêm mùa hè, mùa đông:

“Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, Ngày tháng mười chưa cười đã tối”

Câu tục ngữ vừa có vần lưng (năm với nằm, mười với cười, vần với nhau), vừa có đối (đêm và ngày, tháng năm và tháng mười, nằm và cười, sáng và tối, đối nhau). Cách nói hồn nhiên, hóm hỉnh: lấy giấc ngủ: “chưa nằm đã sáng” để đo chiều dài đêm tháng năm, chỉ ra đêm mùa hè là ngắn, rất ngắn; lấy tiếng cười để đo chiều dài ngày tháng mười, ngày mùa đông là ngắn, rất ngắn, chưa chiều đã tối. Suy luận ra, câu tục ngữ chỉ rõ: ngày mùa hè dài, đêm mùa đông rất dài. Do ánh sáng mùa hè, do mây mù mùa đông, và do kinh nghiệm cuộc sống, mà nhân dân ta nêu lên nhận xét rất đúng đắn: đêm mùa hè ngắn, ngày mùa đông ngắn. Nắm được độ dài thời gian theo đêm và ngày, theo mùa để chủ động bố trí công việc làm ăn và nghỉ ngơi là rất cần thiết. Đây là một câu tục ngữ đặc sắc.

Bình luận (0)
kayuha
kayuha 6 tháng 8 2019 lúc 22:36

Kể từ khi con người Việt Nam xuất hiện, có miếng trầu xanh, quả cau nhỏ, có tiếng ru à ơi, có tên gọi bình dân mộc mạc thì khi đó cũng có những câu tục ngữ được hình thành. Văn hóa Việt Nam không chỉ dừng lại ở những phong tục tập quán mà nó còn là một hệ thống văn học mà trong đó văn học dân gian với những câu tục ngữ khúc chiết giàu ý nghĩa là một văn hóa bậc nhất. Nói về tục ngữ thiên nhiên có câu: “Ráng mỡ gà có nhà thì giữ” Bầu trời trên đầu chúng ta cũng có muôn hình muôn trạng, muôn màu muôn vẻ. Khi thì trong xanh mây trắng, khi u ám đen sì, khi lại vàng vọt, khi đỏ âu, đặc biệt có lúc nó còn có màu mỡ gà. Tuy nhiên, không phải ngẫu nhiên trời thay đổi màu sắc như con người thay quần áo mỗi ngày vậy. Màu trời như màu da người có, người khỏe thì da đẹp, trời yên bể lặng thì trong xanh cao vút. Trái lại thì sẽ tồi tệ. Màu mỡ gà theo kinh nghiệm của ông cha là màu trời báo bão. Vậy nên nếu nhìn trời ráng mỡ gà thì phải lo dựng nhà cho chắc, che đậy những chỗ hỏng hóc, chỗ tụt mái để không bị bão làm cho sập nhà. Có thể nói chỉ có một câu thôi nhưng cả một ý nghĩa lớn về cách nhìn hiện tượng thiên nhiên. Con người Việt Nam không tài giỏi đến mức có thể chế tạo ra những chiếc máy hạng tầm cỡ như Mỹ, như Nga nhưng việc đúc kết kinh nghiệm và sống hòa hợp với thiên nhiên thì chúng ta luôn có.

Bình luận (0)
Phùng Tuệ Minh
Phùng Tuệ Minh 7 tháng 12 2018 lúc 14:11

Đứng riêng hay trong câu, hoàn cảnh nào vậy?

Bình luận (0)
Anh Qua
Anh Qua 7 tháng 12 2018 lúc 12:40

phải

Bình luận (0)
Phùng Tuệ Minh
Phùng Tuệ Minh 7 tháng 12 2018 lúc 14:11

"Nhẹ nhàng" và "nặng nề" là hai từ trái nghĩa.

Bình luận (0)
Huỳnh lê thảo vy
Huỳnh lê thảo vy 6 tháng 12 2018 lúc 12:22

Gia đình tôi có tất cả bốn người. Gồm bố tôi, mẹ tôi, tôi và em tôi. Gia đình tôi là một gia đình rất hòa thuận, kinh tế ở mức khá trong xóm và được được mọi người hết sức khen ngợi. Để không còn chân lắm tay bùn, bố mẹ tôi đã cố gắng học tập rất nhiều và thi đỗ vào các trường đại học lớn. Chính vì vậy, bây giờ bố tôi đã là một bác sĩ, năm nay ba sáu tuổi, khá đẹp trai, dáng người ông cao, gầy, khuân mặt chũ điền cao sang, tính tình vui tươi, hòa nhã. Còn Mẹ tôi năm nay ba mươi tuổi, đang là giáo viên tại trường cấp 2 ở xã, mẹ có ngoại hình và tinh cách trái ngược với bố tôi, bà thấp, béo, hơi khó tính, nghiêm khăc. Mọi người trong xóm nói những điểm trái ngước đó đã làm gia đình trở thành gia đình văn hóa. Em trai tôi học lớp 2, khuân mặt ngây thơ, trong sáng rất tinh nghịch. Tôi có ngoại hình khá giống với bố tôi, dáng người mảnh khảnh, cũng khá điển trai. Tôi luôn vui vẻ hòa đồng với mọi ngưỡi xung quanh nên thường được mọi người yêu mến. ​Từ đồng nghĩa: mảnh khảnh, cao, gầy Từ trái nghĩa: gầy>< béo, thấp ><cao

Bình luận (1)
Phùng Tuệ Minh
Phùng Tuệ Minh 6 tháng 12 2018 lúc 12:46

Khi nhận được tin sắp được đến rạp chiếu phim để xem phim, sau khi tan học, em lao nhanh về nhà để chuẩn bị đi, thời gian vẫn còn đủ vì còn 20 phút nữa, gia đình em sẽ xuất phát, nhưng vì không chơ đọi được quá lâu nên em đã đi ngay đường tắt để về nhà nhanh hơn. Nhưng trên đường về, em gặp một cụ già đang nằm trên vệ đường. tiến đến gần, em thấy cụ đã ngất. Vì là đường tắt nên ít người đi qua đây, hơn nữa đã là buổi trưa nên con đường lại càng vắng vẻ. Em liền gọi cụ dậy, cụ liền tỉnh nhưng có lẽ vì say nắng mà cụ không thể đứng dậy nữa. em liền đưa cụ đén gốc cây ngồi cho mát và nhân tiện có chai nước mang theo, em liền cho cụ uống. Sau đó, có một bác đi qua, em liền nhờ bác đưa cụ vào viện, và gọi cho con cháu cụ. Bác liền đưa cụ đến bệnh viên và vì lo lắng nên em đã đi theo phía sau xe máy. Sau khi đưa cụ đến bệnh viên, e,m liền quay về nhà. đã quá giờ, em không thể xem được bộ phim mình yêu thích nữa nhưng em vẫn rất vui vì đã làm được một việc tốt.

Bình luận (5)
Loading...

Khoá học trên OLM của Đại học Sư phạm HN