Hướng dẫn soạn bài Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài

VỢ CHỒNG A PHỦ - Tô Hoài 


I.    Tìm hiểu chung
1.    Tác giả

–    Tô Hoài tên khai sinh là Nguyễn Sen sinh năm 1920
–    Quê ở Kim Bài Thanh Oai Hà Đông
–    Bản thân lặn lội kiếm sống bằng nhiều nghề
–    Sự nghiệp:
•    Tô Hoài là một nhà văn lớn nổi tiếng trước cách mạng tháng Tám
•    Sáng tác trên nhiều thể loại, truyện ngắn, tiểu thuyết
•    Sáng tác thiên về diễn tả những sự thật đời sống
•    Có vốn hiểu biết sâu sắc, phong phú về phong tục tập quán của nhiều cùng miền nhất là vùng Tây Bắc
•    Lối trần thuật rất hóm hỉnh sinh động nhờ vốn từ vựng giàu có
•    Các tác phẩm tiêu biểu: Dế mèn phiêu lưu kí, o chuột, nhà nghèo, truyện Tây Bắc…
•    Năm 1996 ông được tặng giải thường nhà nước về văn học nghệ thuật
2.    Tác phẩm
a.    Xuất sứ và hoàn cảnh
–    Vợ chồng A phủ in trong tập truyện Tây Bắc. Với tác phẩm này ông được tặng giải nhất hội văn nghệ Việt Nam năm 1954 – 1955
–    Gồm 3 truyện ngắn trong tập truyện Tây bắc:
•    Mường giơn
•    Vợ chồng A Phủ
•    Cứu đất cứu mường
–    Hoàn cảnh sáng tác: tác phẩm được viết khi Tô Hoài cùng với bộ đội có chuyến đi thực tế vào giải phóng toàn bộ Tây Bắc năm 1952
b.    Bố cục: 2 phần
–    Phần 1: cuộc đời và số phận Mị và A Phủ ở Hồng Ngài
–    Phần 2: cuộc đời và số phận Mị và A Phủ ở Phiềng Sa
–    Đoạn trích thuộc phần 1 của tác phẩm
II.    Đọc hiểu chi tiết
1.    Nhân vật Mị

a.    Sự xuất hiện của nhân vật Mị
–    Hình ảnh một cô gái ngồi quay sợi gai bên tảng đá bên cạnh tàu ngựa  gây ấn tượng bởi sự lẻ loi, hành động lặp đi lặp lại và câm lặng
–    Co gái xuất hiện với công việc và buồn rượi rượi
->    Cách giới thiệu nhân vật của nhà văn gây ấn tượng mạnh về cuộc đời và số phận của người con gái Tây Bắc
b.    Cuộc đời và số phận của Mị
–    Trước khi làm dâu nhà thống lý Pá Tra
•    Là một cô gái trẻ đẹp, hiền lành, đã có người yêu, thổi sáo rất giỏi, hiếu thảo với cha mẹ, chăm chỉ và có lòng tự trọng
->    Có thể nói trước khi về làm dâu nhà thống lý Mị có tất cả những yếu tố để có thể sống một cuộc sống hạnh phúc nhưng Mị sống dưới chế độ hủ tục của thần quyền và cường quyền cuộc đời của Mị lại hoàn toàn khác
–    Khi trở thành con dâu gạt nợ nhà thống lý
•    Mị đau khổ khóc đến mấy tháng
•    Chốn về nhà cha cầm nắm lá ngón trong tay định tự tử nhưng nhìn cha lại không thể làm được đành quay về làm kiếp dâu gạt nợ
•    Từ đấy mị cứ lầm lũi như con rùa nuôi trong xó cửa
•    Mị chỉ biết làm những công việc mà quanh năm ngày tháng làm đi làm lại,làm không ngưng nghỉ. Con trâu con ngựa nó còn có lúc đứng gãi chân nhai cỏ chứ đàn bà nhà này thì làm không nghỉ tay
•    Mị sống trong một căn phòng chỉ có một ô vuông bằng bàn tay để nhìn ra ngoài cũng không thể biết được trời nắng hay mưa chỉ biết thấy mờ mờ trăng trắng.
->    Mị bị giam giữ cầm tù cả tinh thần lẫn thể xác, Mị bị vắt kiệt sức lao động, biết thành công cụ lao động của nhà thống lý mất hết ý niệm về thời gian và không gian
–    Sức sống tiềm tàng trong Mị
•    Cảnh đêm tình mùa xuân
+ cảnh: Hồng Ngài năm ấy tết rét dữ dội, mùa xuân đã về trên Hồng Ngài, những chiếc váy nhiều màu đã được phơi trên những mỏm đá xòe ra như những con bướm sặc sỡ
+ con người: trẻ con chơi quay cười ầm trước nhà, người lớn thì uống rượu, thanh niên thổi sáo đánh pao
+ nghe tiếng sáo Mị bỗng thấy tâm hồn như phơi phơi trở lại. Mị cũng uống rượu ngày tết, mị uống ực từng bát như uống cho hết nỗi nhục số phận
+ Mị nằm lại trong nhà nghe tiếng tháo thổi,Mị bồi hồi nhớ lại những kỉ niệm ngày trước: Mị thổi sáo giỏi không biết ngày đêm có bao nhiêu thổi sáo đi theo Mị
+ Nhưng rồi tự nhiên Mị thấy uất nếu như có nắm lá ngón trong tay Mị sẽ ăn cho chết ngay chứ không buồn nghĩ nữa
->    Lần đầu tiên trong đầu Mị xuất hiện ý định tự tử ,sức sống trong Mị đã hồi sinh
+ mị thấy mình còn trẻ và Mị muốn đi chơi, Mị vào buồng thắp sáng đèn như thắp sáng chính cuộc đời mình vậy, Mị với tay lấy chiếc váy hoa chải lại đầu tóc để đi chơi. Nhưng thằng A Sử nó đã kịp về để ngăn cản hành động đó của Mị
+ hắn buộc Mị vào cột giữa nhà cột cả tóc lên khiến Mị không thể cúi đầu được. Nhưng khi ấy Mị vẫn còn đang say sưa theo tiếng sáo, rồi bỗng chốc Mị nghe tiếng chân ngựa đạp mạnh vào vách Mị cựa quậy không xong. Mị lại đau khổ
->    Sức sống của Mị trỗi dậy nhưng bị A sử dập tắt một cách phũ phàng
–    Đêm đông trên rẻo cao
•    Mùa đông đến mị thường dậy nửa đêm để hơ lưng hơ tay cho đỡ lạnh
•    Khi ấy Mị bắt gặp A Phủ đang bị trói, ban đầu Mị dửng dưng không thấy gì vì cảnh tượng này trong nhà thống lý đã quá bình thường
•    Nhưng rồi một hôm khi bắt gặp ánh mắt của A phủ với hai dòng nước mắt lấp lánh. Mị nghĩ đến đêm mình bị trói nước mắt nước mũi rơi xuống cổ mà không làm sao lau đi được. Mị nghĩ mình là dâu nhà thống lý chỉ còn cách là chết rũ xương ở đây còn người kia làm sao phải chết mà nếu để thì nay mai cũng chết. Mị quyết định cắt dây trói thả A Phủ đi.
•    Rồi trong lúc sợ hãi Mị chạy theo A phủ đến một chân trời mới chân trơi của cách mạng và sự tự do                    2.    Nhân vật A Phủ
a.    Tiểu sử và hoàn cảnh của a Phủ
–    Anh xuất hiện trong một lần chơi quay và đánh nhau với A Sử
–    A Phủ vì đánh con quan nên đã bị bắt về để sử kiện
–    Nguồn gốc của A Phủ:
•    Là một anh chàng làm thuê để kiếm sống
•    Mười tuổi bị bắt đem bán để đổi lấy thóc
•    A Phủ không chịu được cảnh sống ở vùng thấp đã tìm cách lên vùng cao và lưu lạc đến Hồng Ngài
•    Anh trở thành một chàng trai khỏe mạnh tháo vát
->    A phủ có điều kiện để lấy có một cuộc sống ổn định, là hình tượng biết bao nhiêu người con gái mong ước nhưng anh vẫn phải sống cảnh nghèo khổ vì phép làng ngặt nghẹo
–    Tính cách và số phận
•    Từ nhỏ anh đã là người gan góc không sợ gì
•    Đến khi lớn dám đánh cả con quan và sẵn sàng để trừng trị
•    Và thế là anh trở thành một người ở không công cho nhà thống lý, công việc của anh là hằng ngày đi chăn bò
•    Anh để hổ vồ mất bò, anh vác nữa co bò về nhà xin thống lý đi bắt hổ nhưng hắn không đồng ý mà lấy dây mây trói A Phủ
•    A Phủ nhai đứt hai vòng dây mây để chốn thoát nhưng lại bị nhà thống lý trói chặt thêm
•    Và sau đó thì A phủ được Mị cắt dây mây cởi trói
->    A Phủ có số phận tương đồng với Mị, hai nhân vật có những nét tính cách gần nhau nhưng vẫn có những nét riêng. Tuy nhiên tựu chung ở hai nhân vật ta thấy một số phận nô lệ của thần quyền và cường quyền hủ tục. Họ bị đàn áp và họ đã đứng dậy chống lại chế độ hủ tục đó thành công
III.    Tổng kết
–    Tác phẩm giàu giá trị nhân đạo và hiện thực
–    Nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình, khắc họa nhân vật sống động chân thực, miêu tả tâm lý nhân vật tinh tế, nghệ thuật tả cảnh, nghệ thuật kể chuyện rất thành công.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Giá trị nhân đạo của tác phẩm VỢ CHỒNG A PHỦ

Hỏi đáp

Câu 1 (Gửi bởi học 24h)
Trả lời
2

Tình mẹ, một tình cảm thiêng liêng, cao quý luôn hiện hữu trong mỗi người con dành cho đấng sinh thành của mình. "Lên non mới biết non cao, Có con mới biết công lao mẹ già!". Tình yêu của người mẹ hiền dành cho mỗi chúng ta, không thể nói hết bằng lời. Và cho dù có đi, ở đâu thì đúng thật, không ai tốt, chăm sóc, lo lắng cho chúng ta bằng chính cha mẹ...

Cô học trò nhỏ, con gái của độc giả Trần Thị Sương, đang học lớp 10 chuyên Hóa Trường THPT chuyên Lê Quí Đôn (Đà Nẵng) đã gửi gắm những tình cảm thiêng liêng dành cho mẹ vào trong chính bài văn của mình. Mời độc giả cùng theo dõi:

Mọi người chúng ta ai cũng được sinh ra và lớn lên trong vòng tay âu yếm của mẹ hiền. Vẫn biết bên mình có biêt bao nhiêu người thân yêu - đến trường ta có bạn bè thân thương, có ngôi trường thương mến, có thầy cô kính yêu hằng ngày vỗ về, dạy dỗ ... nhưng chắc chẵn có ai không cảm nhận được tình yêu thương đầy ắp, nồng ấm của người mẹ hiền đi theo ta đến suốt cuộc đời là cao cả nhất.


Tình yêu đó cứ lớn dần theo năm tháng, đến bây giờ khi bước chân vào trường trung học phổ thông ta mới phần nào hiểu được tình yêu thiêng liêng của mẹ.

Một sớm mai thức dậy, ta đã cảm nhận được bàn tay mẹ hiền ôm ấp đêm qua, giờ đây lại chuẩn bị nắm cơm buổi sáng trước lúc ta đến trường. Khi ta vào lớp, bàn tay mẹ lại tần tảo nắng mưa ngoài nương rẫy lo cho ta buổi cơm thường nhật, từng mãnh áo ấm trong những tiết trời lập đông. Cứ thế, tình mẫu tử luôn hiện hữu, cứ mãi chở che, mơn trớn, vỗ về, yêu thương, trìu mến trên mỗi nẻo đường con đến lớp.

Tình mẹ tràn đầy, trinh trắng như mặt nước hồ thu buổi sớm mà vẫn chân chất, mộc mạc, gần gũi tinh tươm tựa trang giấy học trò. Có lẽ khi con người còn chưa biết mặt chữ thì tình mẫu tử đã thể hiện đủ đầy, lung linh như ánh trăng rằm trong những câu ca dân gian xưa. Nay trên tất cả các phương tiện trao đổi thông tin, nghệ thuật, hình ảnh người mẹ lại càng được tôn vinh hơn nhưng chắc vẫn chưa bao giờ đủ để nói lên sự hy sinh và tình yêu người mẹ dành cho ta.

Từ tấm bé, khi biết cảm nhận cuộc đời, tình mẹ luôn dần lớn lên bên con theo năm tháng...

“ Ầu ơ ... ví dầu cầu ván đóng đinh, Cầu tre lắc lẻo gập ghềnh khó đi, Khó đi mẹ dắt con đi...”

Câu hát ru con bất ngờ của nhà ai hàng xóm trong đêm sâu quạnh quẽ của miền quê có lẽ cũng đủ đưa ta theo nguồn yêu thương của tình mẹ bao la! Tình mẹ thể hiện mọi nơi trên trái đất nầy với bất kỳ không gian nào. Một sớm mai trong bài giảng của Thầy ở lớp, vẫn còn nhớ như in câu hò đầm ấm, du dương mà mênh mông tình mẫu tử:

“Hò ơ! Mẹ già như chuối chín cây, Gió lay mẹ rụng... gió lay mẹ rụng ... con phải mồ côi!”

Buổi chiều về, đem cảm xúc nầy thổ lộ với Ba, con lại nghe Ba sụt sùi tiếc thương đã một lần lầm lỡ khi vô tình để mẹ buồn lúc tuổi thời cắp sách. Ba rất sợ mồ côi chăng? Có lẽ thế! Mồ côi với tình yêu thiêng liêng bất tận! mồ côi bàn tay chăm bẵm tự buổi sơ sinh! Mồ côi sự chở che từ tấm bé! Mồ côi ngay cả lúc đã là người lớn như Ba! Mồ côi sự nuông chiều trong thời thơ dại! Mồ côi cả trong buổi xế chiều!... Ba chỉ ngậm ngùi đọc câu ca dao xưa cũ:

“Công cha như núi Thái sơn.

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”.

Ta chợt rùng mình sợ hãi thật sự nếu trên đời nầy, ta hay bất kỳ ai lỡ thiếu vắng đi một tình yêu thương của mẹ hiền!

Một đêm sốt xoàng thôi ta đủ biết mẹ chẳng bao giờ yên giấc, bàn tay mẹ nhẹ nhàng sờ trán thăm khám nhiệt độ, đắp chăn, tất tả lo thuốc men, rồi mẹ nấu lá xông mà khi nhỏ ta cứ ngỡ nồi lá xông là thuốc thần để con hết bệnh!

“Con ho lòng mẹ tan tành, Con sốt lòng mẹ như bình nước sôi”.

Cơn sốt của con đã là cơn lửa đốt lòng mẹ! Cơn ho của con chắc đã làm khuôn mặt mẹ thêm hằn những vết chân chim!

Hình ảnh người mẹ luôn bên đời ấm áp, mãi hy sinh, chở che! Cất tiếng khóc đầu tiên chào đời là ta đã nằm trọn trong tình yêu thương đó. Từng bước đi chập chững trước tiên của đời người, ai đã cầm tay ta dắt đi từng bước một? khi lỡ ngã đau, ai lên tiếng xít xoa? Cảm nhận được nổi đau lúc nầy là ai ngoài mẹ? Ai mừng vui nhất khi ta cất tiếng nói bi bô? Khi bước chân vào trường, đằng sau ta không bao giờ thiếu vắng cặp mắt dõi theo đầy lo lắng của mẹ hiền! Và có ai tả được ánh mắt mừng vui của mẹ mỗi khi ta được điểm mười ?

Giờ đây, khi ngồi trên ghế nhà trường với những trang sách mới thơm tho như còn phảng phất mùi hương lúa mới đồng quê và những giọt mồ hôi tảo tần của mẹ, với bộ trang phục màu xanh hôm nay đây chắc không thiếu đi niềm hy vọng cho con nên người tự miền quê xa lắc! Khi phố lên đèn ta chắc mẹ mới rời công việc đồng áng, thoăn thoắt bước chân về nhà dưới làn sương đêm mà mẹ chưa một lần ta thán!

Còn nhớ như in những lúc học bài khuya, mẹ vẫn thức cùng con và ngồi bên may vá, khâu lại từng chiếc khuy, đắp bạ từng mãnh vai áo đã sờn. Ngồi bên con, chắc mẹ sợ con thức khuya không đủ sức mai dậy sớm đến trường, mẹ lại tất tả lo cho con từng ly nước cam ngọt lịm tình yêu thương. Đến khi con chim nhạn lạc bầy kêu sương đâu đó giữa không gian miên mang của đêm miền quê xứ Quảng, con lại lo rằng để mẹ cùng thức quá khuya làm sao ngày mai mẹ tiếp tục ra đồng dưới nắng?

Cũng đã có nhiều lần phạm lỗi, sau cái nhìn nghiêm khắc của mẹ, ta vẫn nhận được sự vỗ về bằng những lời khuyên mộc mạc, chân tình nhưng lắng sâu nỗi bao dung. Mỗi lần như vậy, con như lớn thêm lên, cứng cáp hơn lên và tự hứa với lòng sẽ không bao giờ phạm lỗi. Ta có biết đâu tuổi thơ vẫn cứ êm đềm trôi đi trong lúc lưng mẹ ngày thêm còng xuống theo dấu ấn ngiệt ngã của tháng năm, lỗi lầm xưa con e rằng chưa có dịp nào chuộc lại, tóc mẹ lại trắng thêm khi ta chưa kịp nên người!

Ngày tựu trường phổ thông trung học chuyên, hai mẹ con rụt rè trên phố như không khí “ngày tựu trường đầu tiên” của Thanh Tịnh. Trong trang phục của quê nghèo lạ lẩm tại góc phố phồn hoa nhưng con vẫn cảm nhận được sự rắn rỏi, cứng cáp của mẹ để con vững tin mà tiếp xúc môi trường mới mẽ. Có ai đó thì thầm xót xa, ái ngại nhưng có gì đâu? Người ta có thể có nhiều thứ hơn nhưng con vẫn tin rằng con đã có một gia sản quí nhất trên đời chưa chắc ai sánh kịp đó là tình mẹ của con!

Hôm nay trên chiếc xe đạp mẹ mua cho con vẫn còn thơm mùi sơn mới, con đến trường trong niềm hân hoan như đang trong vòng tay mẹ, con đã tiếp cận môi trường mới, Thầy cô mới, bạn bè mới trong veo tuổi thơ học trò, con chắc vẫn không bao giờ thiếu sự lo lắng, nhớ thương của người mẹ hiền tần tảo.

Cuộc đời mẹ là cả một đời mãi hy sinh cho con, tình yêu của mẹ dành cho con mênh mông như trời biển vẫn như câu ca dao xưa đó thôi: “Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”, và nước trong nguồn vẫn luôn chảy mãi như để tình mẹ luôn tồn tại vĩnh hằng!

Giờ đây, khi còn ngồi trên ghế nhà trường, tưởng như báo đáp công ơn trời biển của mẹ bằng cả sự quyết tâm học hành của con! Con hứa với mẹ con sẽ giữ mãi màu xanh đồng phục của con bên cạnh bạn bè con, của trường con luôn trong sáng như niềm tự hào của chính con, như niềm hy vọng ngọt ngào vô tư của mẹ hiền dành cho con.

Mẹ ơi! Tình mẹ thật bao la! Con chỉ là đứa bé thích luôn được nằm trong vòng tay âu yếm, trìu mến của mẹ, của gia đình! Con nguyện sẽ gắng học thật tốt để rèn luyện bản thân con nên người, góp một phần nhỏ bé cho xã hội, đem lại nguồn vui, niềm hy vọng cho mẹ, cho gia đình thương yêu của mình./.

Câu 3 (Gửi bởi Đỗ Nguyễn Như Bình)
Trả lời
9
Hỏi đáp, trao đổi bài Gửi câu hỏi cho chủ đề này
Luyện trắc nghiệm Trao đổi bài

Tài trợ


Tính năng này đang được xây dựng...