Bài 42. Ảnh hưởng của ánh sáng lên đời sống sinh vật

ẢNH HƯỞNG CỦA ÁNH SÁNG ĐẾN ĐỜI SỐNG SINH VẬT

 

1. Ảnh hưởng của ánh sáng đến đời sống thực vật

Ánh sáng có ảnh hưởng tới hình thái và hoạt động sinh lí của cây. Cây có tính hướng sáng. Những cây mọc trong rừng có thân cao, thẳng ; cành chỉ tập trung ở phần ngọn cây, các cành cây phía dưới sớm bị rụng. Đó là do có hiện tượng tỉa cành tự nhiên. Cây mọc ngoài sáng thường thấp và tán rộng. Ánh sáng còn ảnh hưởng tới hình thái của lá cây.

-    Thực vật được chia thành hai nhóm khác nhau tuỳ theo khả năng thích nghi cùa chúng với các điều kiện chiếu sáng của môi trường :

  + Nhóm cây ưa sáng : bao gồm những cây sống nơi quang đãng.

-    Nhóm cây ưa bóng : bao gồm những cây sổng nơi có ánh sáng yếu, ánh sáng tán xạ như cây sống dưới tán cùa cây khác, cây trồng làm cảnh đặt ở trong nhà...

-    Ánh sáng ảnh hưởng nhiều tới hoạt động sinh lí của thực vật như hoạt động quang hợp, hô hấp... và khả năng hút nước của cây.

2. Ảnh hưởng của ánh sáng đến đời sống động vật

-   Ở thí nghiệm như sau : Vào đêm có trăng sáng, tìm một tổ kiến và quan sát kiến bò trên đường mòn nhờ ánh sáng mặt trăng. Đặt trên đường đi của kiến một chiếc gương nhỏ đế phán chiếu ánh sáng, sau đó theo dõi hướng bò của kiến. Có 3 khả năng  có thể xày ra :

-   Kiến sẽ tiếp tục bò theo hướng cũ.

-   Kiến sẽ bò theo nhiều hướng khác nhau.

-   Kiến sẽ đi theo hướng ánh sáng do gương phản chiếu

-   Nhờ có khả năng trên mà động vật có thể đi rất xa nơi ở : Ong có thể bay cách xa tổ hàng chục kilômet để kiếm mật hoa và nhiều loài chim di cư có thể bay được hàng nghìn kilômet đến nơi ấm áp để tránh mùa đông giá lạnh.

-    Ánh sáng ảnh hưởng tới đời sống của nhiều loài động vật:

  + Nhịp điệu chiếu sáng ngày và đêm ánh hưởng tới hoạt động của nhiều loài động vật.

Ví dụ ở chim : Chim bìm bịp và gà cỏ sống trong rừng thường đi ăn trước lúc Mặt Trời mọc, trong khi chim chích choè, chào mào, khướu là những chim ăn sâu bọ thường đi ãn vào lúc Mặt Trời mọc. Những loài chim như vạc, diệc, sếu... và nhất là cú mèo hay tìm kiếm thức ăn vào ban đêm.

Ví dụ ở thú : Có nhiều loài thú hoạt động vào ban ngày như trâu, bò, dê, cừu..., nhưng cũng có thú hoạt động nhiều vào ban đêm như chồn, cáo, sóc...

  + Mùa xuân và mùa hè có ngày dài hơn ngày mùa đông, đó cũng là mùa sinh sản của nhiều loài chim.

  + Mùa xuân, vào những ngày thiếu sáng, cá chép cũng có thể đẻ trứng vào thời gian sớm horn trong mùa nếu cường độ chiếu sáng đirợc tăng cường.

-    Người ta chia động vật thành hai nhóm thích nghi với các điều kiện chiếu sáng khác nhau :

  + Nhóm động vật ưa sáng : gồm những động vật hoạt động ban ngày.

  + Nhóm động vật ưa tối : gồm những động vật hoạt động vào ban đêm, sống trong hang, trong đất, hay ở vùng nước sâu như đáy biển.

* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI

1. Sự khác nhau giữa thực vật ưa sáng và ưa bóng?

Trả lời :

* Thực vật ưa sáng

- Lá có tầng cutin dày mô giậu phát triển nhiều lớp tế bào.

- Hoạt động sinh lí:

+ Cường độ quang hợp cao dưới điều lũện ánh sáng mạnh.

+  Cường độ hô hấp cao.

*Thực vật ưa bóng

 - Lá có mô giậu kém phát triển, ít lớp tế bào.

-  Có khả năng quang hợp ở ánh sáng yếu.

-  Cường độ hô hấp thấp hơn.

2. Hãy điền tiếp vào bảng 42.2

Trả lời :

 

3. Dựa vào các câu hỏi và gợi ý dưới đây, hãy giải thích vì sao các cành phía dưới của cây sống trong rừng lại sớm bị rụng?

Trả lời :

-   Ánh sáng Mặt Trời chiếu vào cành cây phía trên và cành cây phía dưới khác nhau như thê nào?

-   Khi lá cây bị thiếu ánh sáng thì khả năng quang hợp của lá cây bị ảnh hưởng như thế nào?

-   Vì sao cành cáy ở phía dưới lại sớm bị rụng?

Cây mọc trong rừng có ánh sáng Mặt Trời chiếu vào cành cây phía trên nhiều hơn cành cây phía dưới. Khi lá cây bị thiếu ánh sáng thì khả năng quang hợp cùa lá cây yếu, tạo được ít chất hữu cơ, lượng chất hữu cơ tích lũy không đù bù lượng tiêu hao do hô hâ'p và kèm khả Iiăng lấy nước kém nên cành phía dưới bị khô héo dần và sớm rụng.

4. Ánh sáng có ảnh hưởng tới động vật như thế nào?

Trả lời :

Ánh sáng ảnh hưởng tới khả năng định hướng di chuyển trong không gian, là nhân tố ảnh hưởng tới hoạt động, khả năng sinh trưởng và sinh sản của động vật.

5.

Hỏi đáp

Câu 3 (Gửi bởi trần thị xuân mai)
Trả lời
0
Hỏi đáp, trao đổi bài Gửi câu hỏi cho chủ đề này
Luyện trắc nghiệm Trao đổi bài

Tài trợ


Tính năng này đang được xây dựng...