Bài 18. Prôtêin

PROTEIN

Đối với riêng tế  bào và cơ thể, prôtêin có nhiều chức năng quan trọng.

1. Chức năng cấu trúc

Prôtêin là thành phần cấu tạo của chất nguyên sinh, là hợp phần quan trọng xây dựng nên các bào quan và màng sinh chất. Từ đó, hình thành các đặc điểm giải phẫu, hình thái cùa các mô, các cơ quan, hệ cơ quan và cơ thể.

Ví dụ:  Histôn là loại prôtêin tham gia vào cấu trúc của NST. Đặc biệt, prôtêin dạng ngyên liệu cấu trúc rất tốt (như côlasen và elastin là thành phần chủ yếu mô liên kết, kêratin ở trong móng, sừng, tóc và lông).

2. Chức  năng xúc tác các quá trinh trao đổi chất

Quá trình trao đổi chất trong tê bào diễn ra qua nhiều phản ứng hoá sinh được xúc tác các enzim. Bản chất cúa enzim là prôtêin. Hiện đà biết khoảng 3500 loại enzim mỗi loại tham gia một phản ứng nhất định.

Ví dụ: Trong quá trình tổng hợp phân từ ARN có sự tham gia của enzim ARN còn khi phân giải ARN thành các nuclêôtit thì cỏ sự xúc tác của enzim ribônuclêaza.

- Chức năng điếu hoà các quá trình trao đổi chất

Các hooc môn có vai trò điều hoà các quá trình trao đổi chất trong tế bào và cơ thể. Các hooc môn phần lớn là prôtêin. Một số hoocmôn ở động vật và ở người là các protein hoạt tính sinh học cao. Ví dụ : Insulin có vai trò điều hoà hàm lượng đường máu, tirôxin điều hoả sức lớn của cơ thể.

Ngoài những chức năng trên nhiều loại prôtêin còn có chức nãng khác như bảo vệ cơ thể (các kháng thể), vận động cùa tế bào và cơ thể. Lúc cơ thê thiếu hụt gluxit với lipit, tế bào có thể phân giải prôtêin cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống của tế bào và cơ thể

3. Bốn cấu trúc của protein 

Prôtêin là hợp chất hữu cơ gồm 4 nguyên tố chính là C, H, O, N và có thể còn có  một số nguyên tố khác. Prôtêin thuộc loại đại phân tử, có khối lượng và kích thước lớn (có thể dài tới 0,1 µm, khối lượng có thể đạt tới hàng triệu đvC). Prôtêin cùng dược cấu trúc theo nguyên tắc đa phân : gồm hàng trăm đơn phân. Đơn phân cấu tạo nên prôtêin là axit amin, có hơn 20 loại axit amin khác nhau.

Tính đa dạng và đặc thù của prôtêin còn được biểu hiện ở các dạng cấu trúc không gian (hình 18). Chính ờ dạng cấu trúc không gian đặc thù, prôtêin mới thực hiện được chức năng của nó.

- Cấu trúc bậc 1 là trình tự sắp xếp các axit amin trong chuỗi axit amin.

- Cấu trúc bậc 2 là chuỗi axit amin tạo các vòng xoắn lò xo đều đặn. Các vòng xoắn ở  prôtêin dạng sợi còn bện lại với nhau kiểu dây thừng tạo cho sợi chịu lực khỏe hơn.

- Cấu trúc bậc 3 là hình dạng không gian ba chiều của prôtêin do cấu trúc bậc 2 xếp tạo thành kiếu đặc  trưng  từng loại prôtêin, ví dụ : prôtêin hình cầu.

- Cấu trúc  bậc 4 là cấu trúc cùa một số loại prôtêin gốm hai hoặc nhiều chuỗi axit amin cùng  loại hay khác loại kết hợp với nhau.

* HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI CÂU HỎI

1. Tính đa dạng và tính đặc thù của protein do những yếu tố nào xác định ?

Trả lời :

Tính đa dạng và tính đặc thù của protein được xác định do :

- Thành phần, số lượng và trình tự  sắp xếp của các axit amin

- Dạng cấu trúc không gian của protein

2. Tại sao nói protein có vai trò quan trọng đối với tế bào và cơ thể ?

Trả lời :

Protein có vai trò quan trọng đối với tế bào và cơ thể vì protein có nhiều chức năng quan trọng :

- Protein là thành phần cấu trúc của tế bào trong cơ thể

- Làm chất xúc tác và điều hòa quá trình trao đổi chất

- Bảo vệ cơ thể (kháng thể), tham gia vào các hoạt động sống của tế bào.

- Sự hoạt động của protein được biểu hiện thành các tính trạng của cơ thể.

3. Câu 3 : a

4. Câu 4 : d

5. Đặc điểm cấu trúc nào của protein đã tạo nên tính đa dạng và đặc thù của nó ?

Trả lời :

Đặc điểm cấu trúc theo nguyên tắc đa phân với 20 loại axit amin đã tạo nên tính đa dạng và đặc thù của protein. Ngoài ra, protein còn đặc thù bởi cấu trúc không gian, số chuỗi axit amin.

6. Nêu cấu tạo hóa học của protein ? 

Trả lời :

Cấu tạo hóa học của protein :

- Protein là hợp chất hữu cơ gồm 4 nguyên tố chính : C, H, O, N

- Thuộc loại đại phân tử, có khối lượng và kích thước lớn

- Cấu trúc theo nguyên tắc đa phân, gồm hàng trăm đơn phân

- Đơn phân là axit amin, có hơn 20 loại khác nhau

7. Vì sao protein có tính đa dạng và tính đặc thù ?

Trả lời :

Đơn phân cấu tạo nên protein là axit amin, có hơn 20 loại axit amin khác nhau

Các loại axit amin sắp xếp khác nhau tạo nên tính đa dạng và tính đặc thù của protein

- Tính đa dạng của protein do sự sắp xếp khác nhau của hơn 20 loại axit amin

- Tính đặc thù : là do số lượng, thành phần và trình tự sắp xếp khác nhau của các axit amin.

Tính đa dạng và đặc thù của protein còn được biểu hiện ở các dạng cấu trúc không gian, số chuỗi axit amin.

8. So sánh sự khác nhau về cấu tạo và chức năng giữa ADN và protein ?

Trả lời :

  ADN Protein
Cấu tạo

- Là hợp chất hữu cơ gồm 4 nguyên tố chính : C, H, O, N, P

- Có cấu trúc 2 mạch song song xoắn lại.

- Đơn phân là nuclêootit (gồm 4 loại A, T, G, X).

- Có kích thước và khối lượng lớn hơn protein.

- Là hợp chất hữu cơ gồm 4 nguyên tố chính : C, H, O, N

- Cấu tạo bởi một hay nhiều chuỗi axit amin.

- Đơn phân là axit amin (gồm hơn 20 loại axit amin).

- Có kích thước và khối lượng nhỏ hơn AND.

Chức năng

- Lưu giữ và truyền đạt thông tin di truyền

- Chứa gen quy định cấu trúc của protein

- Cấu trúc các bộ phận của tế bào

- Enzim xúc tác quá trình trao đổi chất

- Vận chuyển, cung cấp năng lượng,....

- Protein được tạo ra trực tiếp biểu hiện thành tính trạng cơ thể.


 

Hỏi đáp

Hỏi đáp, trao đổi bài Gửi câu hỏi cho chủ đề này
Luyện trắc nghiệm Trao đổi bài

Tài trợ


Tính năng này đang được xây dựng...